W biblijnym opisie z Ksi\u0119gi Rodzaju 18,23\u201333 Abraham jawi si\u0119 jako niezwyk\u0142a posta\u0107 „wstawiennika”, kt\u00f3ry wchodzi w \u015bmia\u0142y, a zarazem pokorny dialog z Bogiem o los Sodomy i Gomory. Ten fragment, bogaty w znaczenia teologiczne i etyczne, ukazuje, jak Abraham odwo\u0142uje si\u0119 do Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci i prawo\u015bci, ods\u0142aniaj\u0105c przy tym nie tylko w\u0142asny charakter, lecz tak\u017ce fundamentalne idee, kt\u00f3re przenikaj\u0105 tradycj\u0119 \u017cydowsk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Rozmowa, skupiona wok\u00f3\u0142 b\u0142agania Abrahama, by B\u00f3g oszcz\u0119dzi\u0142 miasta ze wzgl\u0119du na sprawiedliwych, wprowadza motywy Bo\u017cego mi\u0142osierdzia, ludzkiej krucho\u015bci oraz cz\u0119sto pomijanego, zbawczego znaczenia sprawiedliwej mniejszo\u015bci.<\/p>\n
Kontekst dialogu<\/strong><\/p>\n Opowie\u015b\u0107 rozwija si\u0119 w momencie, gdy Abraham, rozpoznawszy bosk\u0105 natur\u0119 swoich trzech go\u015bci, staje przed Bogiem, aby wstawi\u0107 si\u0119 za Sodom\u0105, miastem stoj\u0105cym w obliczu nieuchronnego s\u0105du z powodu swojej powszechnej niegodziwo\u015bci. Ksi\u0119ga Rodzaju 18,23\u201333 opisuje \u015bmia\u0142\u0105, a jednocze\u015bnie pe\u0142n\u0105 czci rozmow\u0119 Abrahama z Bogiem, w kt\u00f3rej patriarcha pyta, czy Pan rzeczywi\u015bcie zg\u0142adzi sprawiedliwych wraz z grzesznikami. Ten moment nie jest zwyk\u0142\u0105 pr\u00f3b\u0105 targowania si\u0119, lecz teologicznym poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie o natur\u0119 Boga, o Jego sprawiedliwo\u015b\u0107 jako \u201eS\u0119dziego ca\u0142ej ziemi\u201d (Rdz 18,25). Pro\u015bba Abrahama wyrasta z g\u0142\u0119bokiego przekonania o Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra nie dopuszcza nieodr\u00f3\u017cniania i karania niewinnych razem z winnymi.<\/p>\n Hebrajskie wyra\u017cenie \u05d7\u05b8\u05dc\u05b4\u05d9\u05dc\u05b8\u05d4 \u05dc\u05bc\u05b0\u05da\u05b8 (chalilah lekha), t\u0142umaczone w Rdz 18,25 jako \u201eNie dopu\u015b\u0107, by tak by\u0142o!\u201d<\/em>, jest pot\u0119\u017cnym wyrazem protestu i zdumienia. Oddaje ono niedowierzanie, \u017ce B\u00f3g m\u00f3g\u0142by post\u0105pi\u0107 wbrew w\u0142asnej naturze. Wszystkie mo\u017cliwe t\u0142umaczenia tego zwrotu, takie jak: \u201eNiech Ci to nie przyjdzie na my\u015bl\u201d, \u201eDaleki b\u0105d\u017a od takiego czynu\u201d czy \u201eNie daj Bo\u017ce\u201d, podkre\u015blaj\u0105 g\u0142\u0119bokie przekonanie Abrahama, \u017ce B\u00f3g jest sprawiedliwym S\u0119dzi\u0105 ca\u0142ej ziemi. W tek\u015bcie patriarcha m\u00f3wi:<\/p>\n \u05d7\u05b8\u05dc\u05b4\u05d9\u05dc\u05b8\u05d4 \u05dc\u05bc\u05b0\u05da\u05b8 \u05de\u05b5\u05e2\u05b2\u05e9\u05c2\u05b9\u05ea \u05db\u05bc\u05b7\u05d3\u05bc\u05b8\u05d1\u05b8\u05e8 \u05d4\u05b7\u05d6\u05bc\u05b6\u05d4 \u05dc\u05b0\u05d4\u05b8\u05de\u05b4\u05d9\u05ea \u05e6\u05b7\u05d3\u05bc\u05b4\u05d9\u05e7 \u05e2\u05b4\u05dd\u05be\u05e8\u05b8\u05e9\u05c1\u05b8\u05e2 \u05d5\u05b0\u05d4\u05b8\u05d9\u05b8\u05d4 \u05db\u05b7\u05e6\u05bc\u05b7\u05d3\u05bc\u05b4\u05d9\u05e7 \u05db\u05bc\u05b8\u05e8\u05b8\u05e9\u05c1\u05b8\u05e2 \u05d7\u05b8\u05dc\u05b4\u05d9\u05dc\u05b8\u05d4 \u05dc\u05bc\u05b8\u05da\u05b0 \u05d4\u05b2\u05e9\u05c1\u05b9\u05e4\u05b5\u05d8 \u05db\u05bc\u05b8\u05dc\u05be\u05d4\u05b8\u05d0\u05b8\u05e8\u05b6\u05e5 \u05dc\u05b9\u05d0 \u05d9\u05b7\u05e2\u05b2\u05e9\u05c2\u05b6\u05d4 \u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05b0\u05e4\u05bc\u05b8\u05d8<\/strong><\/p>\n \u201eNie dopu\u015b\u0107, aby\u015b mia\u0142 to uczyni\u0107: aby\u015b mia\u0142 u\u015bmierci\u0107 sprawiedliwego razem z grzesznikiem, tak by sprawiedliwy by\u0142 jak grzesznik! Nie dopu\u015b\u0107 do tego! Czy\u017c S\u0119dzia ca\u0142ej ziemi nie mia\u0142by post\u0119powa\u0107 sprawiedliwie?\u201d<\/em> (Rdz 18,25)<\/p>\n<\/blockquote>\n To retoryczne pytanie ustanawia moralne ramy ca\u0142ej rozmowy, ukazuj\u0105c Boga jako najwy\u017cszego arbitra sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3rego czyny musz\u0105 by\u0107 zgodne z Jego \u015bwi\u0119t\u0105 natur\u0105. U\u017cycie przez Abrahama zwrotu \u05d7\u05b8\u05dc\u05b4\u05d9\u05dc\u05b8\u05d4 \u05dc\u05bc\u05b0\u05da\u05b8 (chalilah lekha)<\/strong> nie jest podwa\u017ceniem Bo\u017cego autorytetu, lecz apelem do Jego prawo\u015bci, natarczyw\u0105 pro\u015bb\u0105 (a wr\u0119cz \u017c\u0105daniem!), by dzia\u0142a\u0142 zgodnie z w\u0142asnym charakterem. Abraham odmawia uwierzenia w cokolwiek innego.<\/p>\n Pokora Abrahama i typologiczne powi\u0105zanie z Adamem<\/strong><\/p>\n W miar\u0119 jak dialog si\u0119 rozwija, Abraham uznaje swoj\u0105 nisk\u0105 pozycj\u0119, okre\u015blaj\u0105c siebie s\u0142owami \u05d0\u05b8\u05e0\u05b9\u05db\u05b4\u05d9 \u05e2\u05b8\u05e4\u05b8\u05e8 \u05d5\u05b8\u05d0\u05b5\u05e4\u05b6\u05e8 (anokhi afar we-efer), co t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201eproch i popi\u00f3\u0142\u201d<\/em> (Rdz 18,27). Zwrot ten ma g\u0142\u0119bokie znaczenie \u2013 \u0142\u0105czy Abrahama z aktem stworzenia Adama w Ksi\u0119dze Rodzaju 2,7, gdzie B\u00f3g formuje cz\u0142owieka z prochu ziemi:<\/p>\n \u05d5\u05b7\u05d9\u05bc\u05b4\u05d9\u05e6\u05b6\u05e8 \u05d9\u05b0\u05d4\u05d5\u05b8\u05d4 \u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd \u05d0\u05b6\u05ea\u05be\u05d4\u05b8\u05d0\u05b8\u05d3\u05b8\u05dd \u05e2\u05b8\u05e4\u05b8\u05e8 \u05de\u05b4\u05df\u05be\u05d4\u05b8\u05d0\u05b2\u05d3\u05b8\u05de\u05b8\u05d4<\/strong> Przywo\u0142uj\u0105c ten obraz, Abraham podkre\u015bla swoj\u0105 pokor\u0119 i \u015bmiertelno\u015b\u0107, uznaj\u0105c swoje miejsce jako stworzenie wobec Stw\u00f3rcy. To samookre\u015blenie nie jest jedynie retorycznym gestem, lecz teologicznym wyznaniem, kt\u00f3re wpisuje Abrahama w lini\u0119 Adama, cz\u0142owieka pierwotnego, archetypicznego. Podobnie jak Adam, Abraham wyst\u0119puje w imieniu innych, staj\u0105c mi\u0119dzy Bogiem a lud\u017ami i uciele\u015bniaj\u0105c zale\u017cno\u015b\u0107 cz\u0142owieka od Bo\u017cej \u0142aski. Jego pokora jest widoczna, gdy odwa\u017ca si\u0119 przem\u00f3wi\u0107 do Boga:<\/p>\n \u05d5\u05b7\u05d9\u05bc\u05b7\u05e2\u05b7\u05df \u05d0\u05b7\u05d1\u05b0\u05e8\u05b8\u05d4\u05b8\u05dd \u05d5\u05b7\u05d9\u05bc\u05b9\u05d0\u05de\u05b6\u05e8 \u05d4\u05b4\u05e0\u05bc\u05b5\u05d4\u05be\u05e0\u05b8\u05d0 \u05d4\u05d5\u05b9\u05d0\u05b7\u05dc\u05b0\u05ea\u05bc\u05b4\u05d9 \u05dc\u05b0\u05d3\u05b7\u05d1\u05bc\u05b5\u05e8 \u05d0\u05b6\u05dc\u05be\u05d0\u05b2\u05d3\u05b9\u05e0\u05b8\u05d9 \u05d5\u05b0\u05d0\u05b8\u05e0\u05b9\u05db\u05b4\u05d9 \u05e2\u05b8\u05e4\u05b8\u05e8 \u05d5\u05b8\u05d0\u05b5\u05e4\u05b6\u05e8<\/strong> To niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie pokory i odwagi ukazuje g\u0142\u0119bok\u0105 wiar\u0119 Abrahama w dobro\u0107 Boga oraz jego gotowo\u015b\u0107 do rozmowy z Nim o sprawiedliwo\u015bci i mi\u0142osierdziu wobec innych. Typologiczne powi\u0105zanie Abrahama z Adamem podkre\u015bla jego rol\u0119 wstawiennika, tego, kt\u00f3ry wstawia si\u0119 za ocaleniem wsp\u00f3lnoty, podobnie jak Adam zosta\u0142 powo\u0142any do troski o ca\u0142e stworzenie.<\/p>\n Teologia sprawiedliwej mniejszo\u015bci<\/strong><\/p>\n Sednem wstawiennictwa Abrahama jest rewolucyjna my\u015bl, \u017ce sprawiedliwa mniejszo\u015b\u0107 mo\u017ce ocali\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107. Patriarcha nie prosi Boga o to, by ocali\u0142 samych sprawiedliwych i ukara\u0142 grzesznik\u00f3w; b\u0142aga raczej, aby ca\u0142y grzeszny lud zosta\u0142 ocalony ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 kilku sprawiedliwych po\u015br\u00f3d niego. B\u00f3g odpowiada na t\u0119 modlitw\u0119 w Ksi\u0119dze Rodzaju 18,26:<\/p>\n \u05d5\u05b7\u05d9\u05bc\u05b9\u05d0\u05de\u05b6\u05e8 \u05d9\u05b0\u05d4\u05d5\u05b8\u05d4 \u05d0\u05b4\u05dd\u05be\u05d0\u05b6\u05de\u05b0\u05e6\u05b8\u05d0 \u05d1\u05b4\u05e1\u05b0\u05d3\u05b9\u05dd \u05d7\u05b2\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05bc\u05b4\u05d9\u05dd \u05e6\u05b7\u05d3\u05bc\u05b4\u05d9\u05e7\u05b4\u05dd \u05d1\u05bc\u05b0\u05ea\u05d5\u05b9\u05da\u05b0 \u05d4\u05b8\u05e2\u05b4\u05d9\u05e8 \u05d5\u05b0\u05e0\u05b8\u05e9\u05c2\u05b8\u05d0\u05ea\u05b4\u05d9 \u05dc\u05b0\u05db\u05b8\u05dc\u05be\u05d4\u05b7\u05de\u05bc\u05b8\u05e7\u05d5\u05b9\u05dd \u05d1\u05bc\u05b7\u05e2\u05b2\u05d1\u05d5\u05bc\u05e8\u05b8\u05dd<\/strong> Abraham kontynuuje swoje \u015bmia\u0142e pytania, stopniowo zmniejszaj\u0105c liczb\u0119 sprawiedliwych potrzebnych do ocalenia Sodomy: z pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu do czterdziestu pi\u0119ciu, nast\u0119pnie do czterdziestu, trzydziestu, dwudziestu, a w ko\u0144cu dziesi\u0119ciu (Rdz 18,28\u201332):<\/p>\n \u05d0\u05d5\u05bc\u05dc\u05b7\u05d9 \u05d9\u05b7\u05d7\u05b0\u05e1\u05b0\u05e8\u05d5\u05bc\u05df \u05d7\u05b2\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05bc\u05b4\u05d9\u05dd \u05d4\u05b7\u05e6\u05bc\u05b7\u05d3\u05bc\u05b4\u05d9\u05e7\u05b4\u05dd \u05d7\u05b2\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05bc\u05b8\u05d4 \u05d4\u05b2\u05ea\u05b7\u05e9\u05c1\u05b0\u05d7\u05b4\u05d9\u05ea \u05d1\u05bc\u05b7\u05d7\u05b2\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05bc\u05b8\u05d4 \u05d0\u05b6\u05ea\u05be\u05db\u05bc\u05b8\u05dc\u05be\u05d4\u05b8\u05e2\u05b4\u05d9\u05e8 \u05d5\u05b7\u05d9\u05bc\u05b9\u05d0\u05de\u05b6\u05e8 \u05dc\u05b9\u05d0 \u05d0\u05b7\u05e9\u05c1\u05b0\u05d7\u05b4\u05d9\u05ea \u05d0\u05b4\u05dd\u05be\u05d0\u05b6\u05de\u05b0\u05e6\u05b8\u05d0 \u05e9\u05c1\u05b8\u05dd \u05d0\u05b7\u05e8\u05b0\u05d1\u05bc\u05b8\u05e2\u05b4\u05d9\u05dd \u05d5\u05b7\u05d7\u05b2\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05bc\u05b8\u05d4<\/strong> Ka\u017cdy kolejny krok wyra\u017ca niez\u0142omn\u0105 nadziej\u0119 Abrahama, \u017ce nawet niewielka liczba ludzi wiernych Bogu mo\u017ce uratowa\u0107 ca\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Z tego fragmentu wyros\u0142y w tradycji \u017cydowskiej dwa g\u0142\u0119boko zakorzenione poj\u0119cia: zechut awot<\/em> \u2014 zas\u0142ugi ojc\u00f3w (Abrahama, Izaaka i Jakuba), oraz minjan<\/em> \u2014 kworum dziesi\u0119ciu m\u0119\u017cczyzn wymagane do niekt\u00f3rych modlitw wsp\u00f3lnotowych. Oba te poj\u0119cia opieraj\u0105 si\u0119 na przekonaniu, \u017ce niewielka liczba sprawiedliwych mo\u017ce reprezentowa\u0107 i podtrzymywa\u0107 duchowo ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 przed Bogiem, na wz\u00f3r Abrahama wstawiaj\u0105cego si\u0119 za Sodom\u0105. Echo tej idei pobrzmiewa r\u00f3wnie\u017c w Nowym Testamencie:<\/p>\n \u201eWielk\u0105 moc posiada wytrwa\u0142a modlitwa sprawiedliwego.\u201d<\/em> (Jk 5,16)<\/p>\n<\/blockquote>\n Jednak narracja biblijna ujawnia tak\u017ce granice wstawiennictwa Abrahama. Pomimo jego \u017carliwych pr\u00f3\u015bb, Sodoma ostatecznie zostaje zniszczona, gdy\u017c nie znaleziono nawet dziesi\u0119ciu sprawiedliwych (Rdz 19). Ten fakt nie przekre\u015bla skuteczno\u015bci modlitwy patriarchy, lecz podkre\u015bla realizm ludzkiej grzeszno\u015bci i konieczno\u015b\u0107 Bo\u017cego s\u0105du tam, gdzie brak jest sprawiedliwo\u015bci. Zag\u0142ada Sodomy staje si\u0119 trze\u017awi\u0105cym przypomnieniem, \u017ce cho\u0107 B\u00f3g jest mi\u0142osierny, Jego sprawiedliwo\u015b\u0107 nie mo\u017ce zosta\u0107 naruszona, gdy z\u0142o ogarnia wszystko.<\/p>\n Jezus jako wsp\u00f3lnota jednego sprawiedliwego<\/strong><\/p>\n Najdoskonalszym przyk\u0142adem mocy i zas\u0142ug sprawiedliwej mniejszo\u015bci jest Jezus Chrystus. Jego doskona\u0142a sprawiedliwo\u015b\u0107 pozwoli\u0142a Mu z\u0142o\u017cy\u0107 samego siebie w ofierze przed Bogiem, otwieraj\u0105c dla grzesznik\u00f3w now\u0105 i \u017cyw\u0105 drog\u0119 pojednania z Ojcem. Poprzez ten bezinteresowny akt, Chrystus ukaza\u0142, jak wielk\u0105 moc ma wstawiennictwo jednego sprawiedliwego cz\u0142owieka \u2014 most \u0142\u0105cz\u0105cy ludzko\u015b\u0107 z Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0105 i przyj\u0119ciem. Jego ofiara nie tylko zado\u015b\u0107uczyni\u0142a za grzech, ale r\u00f3wnie\u017c ustanowi\u0142a drog\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej ka\u017cdy cz\u0142owiek mo\u017ce mie\u0107 dost\u0119p do Bo\u017cej \u0142aski, ukazuj\u0105c niezr\u00f3wnan\u0105 pot\u0119g\u0119 Jego sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n Zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n \u015awi\u0119ty tekst, kt\u00f3ry rozwa\u017camy, ukazuje Abrahama jako kamie\u0144 w\u0119gielny biblijnej historii; posta\u0107, kt\u00f3rej \u017cycie zapowiada pe\u0142ni\u0119 roli Mesjasza, naszego Zbawiciela i Odkupiciela. Jego odwa\u017cne odwo\u0142anie si\u0119 do Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci i mi\u0142osierdzia, splecione z g\u0142\u0119bok\u0105 pokor\u0105, ods\u0142ania duchow\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 zar\u00f3wno \u015bwi\u0119to\u015bci Boga, jak i krucho\u015bci cz\u0142owieka. Z tego fragmentu rodzi si\u0119 inspiruj\u0105ca teologia sprawiedliwej mniejszo\u015bci, ukazuj\u0105ca moc, dzi\u0119ki kt\u00f3rej nawet nieliczni wierni mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na los wielu, a ostatecznie wskazuje ona na Chrystusa, naszego wiecznego Odkupiciela.\u00a0Wstawiennictwo Abrahama wzywa nas, by\u015bmy w swoim \u017cyciu \u0142\u0105czyli sprawiedliwo\u015b\u0107 z mi\u0142osierdziem, doceniaj\u0105c ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 modlitwy, zar\u00f3wno tej, kt\u00f3r\u0105 sami zanosimy, jak i tej, kt\u00f3r\u0105 inni zanosz\u0105 za nas. Niech jego przyk\u0142ad rozpali nasze serca do modlitwy pe\u0142nej wiary, odwagi i wsp\u00f3\u0142czucia!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W biblijnym opisie z Ksi\u0119gi Rodzaju 18,23\u201333 Abraham jawi si\u0119 jako niezwyk\u0142a posta\u0107 „wstawiennika”, kt\u00f3ry wchodzi w \u015bmia\u0142y, a zarazem pokorny dialog z Bogiem o los Sodomy i Gomory. Ten fragment, bogaty w znaczenia teologiczne i etyczne, ukazuje, jak Abraham odwo\u0142uje si\u0119 do Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci i prawo\u015bci, ods\u0142aniaj\u0105c przy tym nie tylko w\u0142asny charakter, lecz […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":13204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[490],"tags":[],"class_list":["post-13268","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prayer-pl"],"yoast_head":"\n\n
\u201eUkszta\u0142towa\u0142 Pan B\u00f3g cz\u0142owieka z prochu ziemi.\u201d<\/em> (Rdz 2,7)<\/p>\n
\u201ePozw\u00f3l, \u017ce o\u015bmiel\u0119 si\u0119 przem\u00f3wi\u0107 do mego Pana, cho\u0107 jestem tylko prochem i popio\u0142em.\u201d<\/em> (Rdz 18,27)<\/p>\n
\u201eNa to Pan rzek\u0142: Je\u017celi znajd\u0119 w Sodomie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu sprawiedliwych w obr\u0119bie miasta, przebacz\u0119 ca\u0142emu miejscu ze wzgl\u0119du na nich.\u201d<\/em> (Rdz 18,26)<\/p>\n
\u201eMo\u017ce zabraknie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu sprawiedliwych pi\u0119ciu. Czy zniszczysz z braku tych pi\u0119ciu ca\u0142e miasto? Rzek\u0142: Nie zniszcz\u0119, je\u015bli znajd\u0119 tam czterdziestu pi\u0119ciu.\u201d<\/em> (Rdz 18,28)<\/p>\n\n