{"id":13741,"date":"2025-03-06T12:41:02","date_gmt":"2025-03-06T09:41:02","guid":{"rendered":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=13741"},"modified":"2025-11-02T13:21:59","modified_gmt":"2025-11-02T10:21:59","slug":"plagi-i-zlupienie-egipcjan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/plagi-i-zlupienie-egipcjan\/","title":{"rendered":"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan"},"content":{"rendered":"

Opowie\u015b\u0107 o dziesi\u0119ciu plagach i o \u201ez\u0142upieniu Egipcjan\u201d w Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia (rozdzia\u0142y 7\u201312) stanowi punkt zwrotny w Biblii Hebrajskiej, ukazuj\u0105c Bo\u017c\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107, opatrzno\u015b\u0107 oraz zwierzchnictwo Jahwe nad spo\u0142eczno-religijnym porz\u0105dkiem Egiptu. Plagi krok po kroku burz\u0105 autorytet egipskich b\u00f3stw, obna\u017caj\u0105c ich bezsilno\u015b\u0107 i zak\u0142\u00f3caj\u0105c ma’at<\/em> \u2014 kosmiczny porz\u0105dek b\u0119d\u0105cy centrum egipskiego \u015bwiatopogl\u0105du. R\u00f3wnocze\u015bnie z\u0142upienie Egipcjan, dalekie od aktu kradzie\u017cy, jest bosko zaplanowanym przeniesieniem bogactwa, stanowi\u0105cym rekompensat\u0119 dla Izraelit\u00f3w za wieki niewoli i zaopatrzeniem ich w drog\u0119. Niniejszy esej zg\u0142\u0119bia teologiczne i etyczne wymiary tych wydarze\u0144, ukazuj\u0105c, jak przemieni\u0142y one Izraelit\u00f3w z uciskanych niewolnik\u00f3w w nar\u00f3d pe\u0142en mocy, gotowy wype\u0142ni\u0107 Bo\u017ce powo\u0142anie dane im w przymierzu.<\/p>\n

Dziesi\u0119\u0107 plag<\/h3>\n

Dziesi\u0119\u0107 plag (Wj 7\u201312) to nie tylko kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe, lecz celowe konfrontacje z egipskim panteonem, z kt\u00f3rych ka\u017cda uderza w sfer\u0119 w\u0142adzy okre\u015blonego b\u00f3stwa, by potwierdzi\u0107 niezr\u00f3wnan\u0105 moc Jahwe. Plagi rozwijaj\u0105 si\u0119 jako przemy\u015blana sekwencja wydarze\u0144, rozplataj\u0105c spo\u0142eczny, ekonomiczny i religijny porz\u0105dek Egiptu, jednocze\u015bnie zmuszaj\u0105c faraona i jego lud, by uznali zwierzchnictwo Jahwe.<\/p>\n

Pierwsza plaga przemienia Nil, czczony jako \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cycia Egiptu pod opiek\u0105 boga Hapi, w krew, parali\u017cuj\u0105c rolnictwo i obna\u017caj\u0105c bezsilno\u015b\u0107 Hapi. Druga plaga sprowadza \u017caby, zwi\u0105zane z Heket, bogini\u0105 p\u0142odno\u015bci, o\u015bmieszaj\u0105c jej autorytet, gdy zwierz\u0119ta zalewaj\u0105 ca\u0142y kraj. Wszy i muchy, trzecia i czwarta plaga, zanieczyszczaj\u0105 miejsca \u015bwi\u0119te, kwestionuj\u0105c w\u0142adz\u0119 Geba (ziemia) i Chepriego (stworzenie). Pi\u0105ta plaga, \u015bmier\u0107 byd\u0142a, podwa\u017ca pot\u0119g\u0119 Apisa i Hator, symboli si\u0142y i opieku\u0144czo\u015bci, rujnuj\u0105c ekonomiczne podstawy Egiptu. Wrzody, sz\u00f3sta plaga, przynosz\u0105 upokorzenie Imhotepowi, ub\u00f3stwionemu uzdrowicielowi, gdy\u017c \u017cadna medycyna nie potrafi zatrzyma\u0107 cierpienia. Grad i szara\u0144cza, si\u00f3dma i \u00f3sma plaga, pustosz\u0105 zbiory, pokonuj\u0105c Nut (niebo) i Ozyrysa (plony), co ca\u0142kowicie burzy stabilno\u015b\u0107 rolnicz\u0105. Dziewi\u0105ta plaga, ciemno\u015b\u0107, przy\u0107miewa Ra, boga s\u0142o\u0144ca i filar boskiego autorytetu faraona, odbieraj\u0105c mu jego kosmiczn\u0105 w\u0142adz\u0119. Wreszcie \u015bmier\u0107 pierworodnych, w tym nast\u0119pcy tronu, \u0142amie farao\u0144skie roszczenie do bosko\u015bci, podczas gdy Jahwe oszcz\u0119dza pierworodnych Izraela, podkre\u015blaj\u0105c swoj\u0105 opiek\u0119 obiecan\u0105 w przymierzu.<\/p>\n

Ka\u017cda z plag uderza w filar egipskiej teologii, dowodz\u0105c bezsilno\u015bci bog\u00f3w i zak\u0142\u00f3caj\u0105c ma’at<\/em>, \u00f3w kosmiczny porz\u0105dek, kt\u00f3ry Egipcjanie uwa\u017cali za podtrzymywany przez swoje b\u00f3stwa. Wydarzenia te ukazuj\u0105, \u017ce to Jahwe sprawuje nad nim kontrol\u0119. \u0141\u0105czny efekt plag zmusza Egipt do skonfrontowania si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 jedynego, suwerennego Boga, kt\u00f3rego moc przekracza granice mocy ich panteonu.<\/p>\n

Z\u0142upienie Egiptu<\/h3>\n

Gdy Izraelici przygotowuj\u0105 si\u0119 do opuszczenia Egiptu, Ksi\u0119ga Wyj\u015bcia 12,35\u201336 opisuje niezwyk\u0142y akt Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci: \u201ez\u0142upienie Egipcjan\u201d. To wydarzenie, dalekie od zwyk\u0142ego rabunku, stanowi bosko zatwierdzony transfer z\u0142ota, srebra i szat, zaplanowany jako rekompensata dla Izraelit\u00f3w za ich cierpienie oraz wyposa\u017cenie ich na drog\u0119 przez pustyni\u0119. B\u00f3g poleca Izraelitom, by poprosili swoich egipskich s\u0105siad\u00f3w o kosztowno\u015bci, ci za\u015b, wstrz\u0105\u015bni\u0119ci plagami i poruszeni Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0105, ch\u0119tnie spe\u0142niaj\u0105 ich pro\u015bby (Wj 3,21\u201322; 12,36).<\/p>\n

Hebrajskie s\u0142owo natsal, cz\u0119sto t\u0142umaczone jako \u201ez\u0142upi\u0107\u201d, zasadniczo oznacza \u201eocali\u0107\u201d lub \u201ewyzwoli\u0107\u201d, tworz\u0105c celow\u0105 gr\u0119 s\u0142\u00f3w z Bo\u017cym wybawieniem Izraela z niewoli (Wj 3,8). To j\u0119zykowe powi\u0105zanie przedstawia z\u0142upienie jako przed\u0142u\u017cenie Bo\u017cego dzie\u0142a wyzwolenia, kt\u00f3re przemienia dawnych niewolnik\u00f3w we wsp\u00f3lnot\u0119 pe\u0142n\u0105 mocy. Termin chen (\u201eprzychylno\u015b\u0107\u201d), wywodz\u0105cy si\u0119 od chanan (\u201eokaza\u0107 \u0142ask\u0119\u201d), podkre\u015bla Bo\u017c\u0105 interwencj\u0119. To sam B\u00f3g sprawia, \u017ce Egipcjanie darz\u0105 Izraelit\u00f3w \u017cyczliwo\u015bci\u0105 (Wj 11,3). Ta przychylno\u015b\u0107, \u0142\u0105cz\u0105ca w sobie podziw i l\u0119k, sk\u0142ania Egipcjan do wsp\u00f3\u0142pracy, wpisuj\u0105c si\u0119 w staro\u017cytne bliskowschodnie praktyki wyposa\u017cania odchodz\u0105cych lud\u00f3w.<\/p>\n

Z\u0142upienie spe\u0142nia wiele cel\u00f3w. Po pierwsze, realizuje Bo\u017c\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107, wynagradzaj\u0105c Izraelitom wieki nieop\u0142aconej pracy i ucisku, w tym ludob\u00f3jczy dekret przeciwko ich pierworodnym synom (Wj 1,16). Tym samym wype\u0142nia si\u0119 Bo\u017ca obietnica dana Abrahamowi, \u017ce jego potomkowie opuszcz\u0105 kraj ucisku \u201ez wielkim dobytkiem\u201d (Rdz 15,14). Po drugie, dostarcza praktycznych zasob\u00f3w: z\u0142ota, srebra i odzie\u017cy, niezb\u0119dnych do przetrwania na pustyni i zapewnienia ekonomicznej niezale\u017cno\u015bci. Po trzecie, zdobyte bogactwa zostaj\u0105 p\u00f3\u017aniej przeznaczone na kult Bo\u017cy, wykorzystane przy budowie Przybytku (Wj 35,20\u201329), przemieniaj\u0105c zasoby Egiptu, niegdy\u015b s\u0142u\u017c\u0105ce ba\u0142wochwalstwu, w narz\u0119dzia s\u0142u\u017cby Jahwe.<\/p>\n

Etyczne aspekty z\u0142upienia<\/h3>\n

S\u0142owo \u201ez\u0142upi\u0107\u201d mo\u017ce sugerowa\u0107 nieetyczne przyw\u0142aszczenie, jednak narracja przedstawia ten transfer d\u00f3br jako dzia\u0142anie pozbawione zar\u00f3wno podst\u0119pu, jak i przymusu. Dobrowolno\u015b\u0107 Egipcjan, wynikaj\u0105ca z psychicznego ci\u0119\u017caru plag oraz Bo\u017cej przychylno\u015bci, stanowi kulturowo wiarygodn\u0105 reakcj\u0119. W spo\u0142ecze\u0144stwach staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu wymiana bogactw cz\u0119sto towarzyszy\u0142a przemianom spo\u0142ecznym, takim jak uwolnienie niewolnik\u00f3w. Tradycja \u017cydowska, zar\u00f3wno biblijna, jak i talmudyczna, postrzega to bogactwo jako nale\u017cne odszkodowanie za niewol\u0119, co dodatkowo wzmacnia etyczny fundament ca\u0142ego wydarzenia.<\/p>\n

Krytycy mog\u0105 kwestionowa\u0107 moralno\u015b\u0107 przej\u0119cia egipskiego bogactwa, jednak tekst podkre\u015bla bosk\u0105 re\u017cyseri\u0119, a nie ludzk\u0105 inicjatyw\u0119. Izraelici nie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 oszustwem ani przymusem; przeciwnie, to Egipcjanie, upokorzeni przez pot\u0119g\u0119 Jahwe, dobrowolnie oddaj\u0105 \u017c\u0105dane przedmioty. Ten akt wpisuje si\u0119 w szerszy motyw Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci, w kt\u00f3rym narz\u0119dzia ucisku, tj. bogactwa Egiptu, zostaj\u0105 przekszta\u0142cone w \u015brodki odkupienia i kultu.<\/p>\n

Plagi i z\u0142upienie s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane, tworz\u0105c sp\u00f3jn\u0105 narracj\u0119 o Bo\u017cej mocy i opatrzno\u015bci. Plagi burz\u0105 religijny i spo\u0142eczny porz\u0105dek Egiptu, ustanawiaj\u0105c zwierzchnictwo Jahwe, podczas gdy z\u0142upienie uzdalnia Izraelit\u00f3w, wyposa\u017caj\u0105c ich do wype\u0142nienia ich roli wynikaj\u0105cej z przymierza. Wsp\u00f3lnie te wydarzenia realizuj\u0105 Bo\u017c\u0105 obietnic\u0119 dan\u0105 Abrahamowi, przemieniaj\u0105c wieki cierpienia w dziedzictwo odkupienia.<\/p>\n

Z teologicznego punktu widzenia plagi podkre\u015blaj\u0105 suwerenno\u015b\u0107 Jahwe nad stworzeniem i histori\u0105, kwestionuj\u0105c ba\u0142wochwalcze systemy, kt\u00f3re uciska\u0142y Jego lud. Z\u0142upienie natomiast ukazuje Jego wszechstronn\u0105 opatrzno\u015b\u0107, duchowe wyzwolenie po\u0142\u0105czone z materialnym wsparciem. Z\u0142oto, srebro i szaty, niegdy\u015b symbole egipskiej dominacji, staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziami kultu i przetrwania, uciele\u015bniaj\u0105c g\u0142\u0119bokie odwr\u00f3cenie r\u00f3l i warto\u015bci.<\/p>\n

W wymiarze narracyjnym wydarzenia te stanowi\u0105 punkt zwrotny w dziejach Izraela. Lud opuszcza Egipt nie jako zubo\u017cali uciekinierzy, lecz jako nar\u00f3d pe\u0142en godno\u015bci, obdarzony bogactwem i celem. Sam akt z\u0142upienia szczeg\u00f3lnie podkre\u015bla ich przemian\u0119 z niewolnik\u00f3w we wsp\u00f3lnot\u0119 przymierza, gotow\u0105 do zbudowania Przybytku i oddawania czci Jahwe na pustyni. Ten czyn wyzwolenia wsp\u00f3\u0142brzmi z szerszym biblijnym motywem Bo\u017cej wierno\u015bci, kt\u00f3ra przemienia ucisk w mo\u017cliwo\u015bci i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo.<\/p>\n

Zako\u0144czenie<\/h3>\n

Dziesi\u0119\u0107 plag i z\u0142upienie Egiptu opisane w Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia splataj\u0105 si\u0119 w pot\u0119\u017cn\u0105 opowie\u015b\u0107 o Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci, opatrzno\u015bci i zwierzchnictwie. Plagi systematycznie niszcz\u0105 egipskich bog\u00f3w i ma’at<\/em>, potwierdzaj\u0105c niezr\u00f3wnan\u0105 moc Jahwe, podczas gdy z\u0142upienie wynagradza Izraelitom ich cierpienie i wyposa\u017ca ich na drog\u0119. Dalekie od aktu kradzie\u017cy, przeniesienie bogactwa jest bosko zatwierdzonym aktem sprawiedliwo\u015bci, zakorzenionym w Bo\u017cej obietnicy danej Abrahamowi i spe\u0142nionym dzi\u0119ki Jego \u0142asce. Z\u0142oto, srebro i szaty, niegdy\u015b symbole egipskiego ucisku, staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziami kultu i utrzymania, oznaczaj\u0105c g\u0142\u0119bokie odwr\u00f3cenie w\u0142adzy.\u00a0Gdy Izraelici wyruszaj\u0105 na pustyni\u0119, nios\u0105 ze sob\u0105 nie tylko bogactwa materialne, lecz tak\u017ce \u015bwiadectwo Bo\u017cej wierno\u015bci, kt\u00f3re uzdalnia ich do przetrwania, odbudowy i wype\u0142nienia ich powo\u0142ania wynikaj\u0105cego z przymierza. Ta opowie\u015b\u0107 zach\u0119ca do refleksji nad niezmienn\u0105 prawd\u0105, \u017ce Bo\u017ca sprawiedliwo\u015b\u0107 zawsze zwyci\u0119\u017ca, przemieniaj\u0105c narz\u0119dzia ucisku w \u015brodki odnowy i uwielbienia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opowie\u015b\u0107 o dziesi\u0119ciu plagach i o \u201ez\u0142upieniu Egipcjan\u201d w Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia (rozdzia\u0142y 7\u201312) stanowi punkt zwrotny w Biblii Hebrajskiej, ukazuj\u0105c Bo\u017c\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107, opatrzno\u015b\u0107 oraz zwierzchnictwo Jahwe nad spo\u0142eczno-religijnym porz\u0105dkiem Egiptu. Plagi krok po kroku burz\u0105 autorytet egipskich b\u00f3stw, obna\u017caj\u0105c ich bezsilno\u015b\u0107 i zak\u0142\u00f3caj\u0105c ma’at \u2014 kosmiczny porz\u0105dek b\u0119d\u0105cy centrum egipskiego \u015bwiatopogl\u0105du. R\u00f3wnocze\u015bnie z\u0142upienie Egipcjan, dalekie […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":11083,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[488],"tags":[],"class_list":["post-13741","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-now-in-works-pl"],"yoast_head":"\nPlagi i z\u0142upienie Egipcjan - Jewish Studies for Christians<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076\"},\"author\":{\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\"},\"headline\":\"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan\",\"datePublished\":\"2025-03-06T09:41:02+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-02T10:21:59+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076\"},\"wordCount\":1340,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png\",\"articleSection\":[\"W przygotowaniu\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076\",\"url\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076\",\"name\":\"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan - Jewish Studies for Christians\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png\",\"datePublished\":\"2025-03-06T09:41:02+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-02T10:21:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png\",\"width\":1232,\"height\":928},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?p=11076#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/\",\"name\":\"Dr Eli's Blog\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\",\"name\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"width\":2560,\"height\":470,\"caption\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\",\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"Sandra Kwiecien\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/author\\\/sandra-kwiecien\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan - Jewish Studies for Christians","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076"},"author":{"name":"Sandra Kwiecien","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab"},"headline":"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan","datePublished":"2025-03-06T09:41:02+00:00","dateModified":"2025-11-02T10:21:59+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076"},"wordCount":1340,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"image":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png","articleSection":["W przygotowaniu"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076","url":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076","name":"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan - Jewish Studies for Christians","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png","datePublished":"2025-03-06T09:41:02+00:00","dateModified":"2025-11-02T10:21:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#primaryimage","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png","contentUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/u7423123591_A_dramatic_cinematic_depiction_of_the_Israelites__4d905295-cadc-45ea-b5c6-c6c4c23041d6_0.png","width":1232,"height":928},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11076#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Plagi i z\u0142upienie Egipcjan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website","url":"https:\/\/drelisblog.com\/","name":"Dr Eli's Blog","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/drelisblog.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98","name":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","contentUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","width":2560,"height":470,"caption":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel"},"logo":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png"},"sameAs":["https:\/\/jewishstudiesforchristians.com"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab","name":"Sandra Kwiecien","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","caption":"Sandra Kwiecien"},"url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/author\/sandra-kwiecien\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13741"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13741\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}