{"id":14537,"date":"2025-04-24T12:23:17","date_gmt":"2025-04-24T09:23:17","guid":{"rendered":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=14537"},"modified":"2025-11-30T13:48:31","modified_gmt":"2025-11-30T10:48:31","slug":"czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/","title":{"rendered":"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan?"},"content":{"rendered":"

Pytanie o to, jak chrze\u015bcijanie maj\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do szabatu, zw\u0142aszcza w kwestii tego, w kt\u00f3ry dzie\u0144 oddawa\u0107 cze\u015b\u0107 Bogu, jest niezwykle z\u0142o\u017con\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy w sobie teologi\u0119, praktyk\u0119 kulturow\u0105 i kontekst historyczny. Dla chrze\u015bcijan zagadnienie to cz\u0119sto wynika z autentycznego zaanga\u017cowania w Pismo, gdzie znaczenie szabatu jest wyra\u017anie widoczne w \u017cyciu staro\u017cytnego Izraela, lecz jego zastosowanie w dzisiejszej praktyce chrze\u015bcija\u0144skiej pozostaje niejasne. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u017cydowskim a chrze\u015bcija\u0144skim podej\u015bciem do szabatu, w szczeg\u00f3lno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie pytanie: \u201eW kt\u00f3ry dzie\u0144 musz\u0119 oddawa\u0107 cze\u015b\u0107?<\/em>\u201d w przeciwie\u0144stwie do \u017cydowskiego pytania: \u201eJak mam zachowa\u0107 Szabat?<\/em>\u201d, ujawnia nie tylko r\u00f3\u017cnice teologiczne, ale tak\u017ce g\u0142\u0119bokie rozbie\u017cno\u015bci kulturowe i filozoficzne. Niniejszy esej ma na celu poszerzenie, pog\u0142\u0119bienie i rozszerzenie tej dyskusji, badaj\u0105c korzenie tych pyta\u0144, ich znaczenie dla kultu i odpoczynku oraz szersze znaczenie tygodnia siedmiodniowego jako Boskiego daru dla ludzko\u015bci.<\/p>\n

\u017bydowski kontekst szabatu: odpoczynek jako forma czci<\/strong><\/h3>\n

Dla \u017byd\u00f3w Szabat nie dotyczy przede wszystkim \u201enabo\u017ce\u0144stwa\u201d w sensie wsp\u00f3lnotowych zgromadze\u0144 czy liturgicznych nabo\u017ce\u0144stw, jak cz\u0119sto rozumie si\u0119 to w kontek\u015bcie chrze\u015bcija\u0144skim. Zamiast tego Szabat polega zasadniczo na zaprzestaniu tw\u00f3rczej pracy, aby na\u015bladowa\u0107 Bo\u017cy odpoczynek si\u00f3dmego dnia stworzenia (Rdz 2,2\u20133). To zaprzestanie nie jest jedynie przerw\u0105 od pracy, lecz \u015bwiadomym aktem u\u015bwi\u0119cenia, wyodr\u0119bnieniem si\u00f3dmego dnia jako \u015bwi\u0119tego.\u00a0Praktykuj\u0105cy \u017bydzi anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cne czynno\u015bci podczas Szabatu, takie jak modlitwa, studium Tory i wsp\u00f3lne posi\u0142ki, lecz maj\u0105 one charakter wt\u00f3rny wobec centralnego aktu, jakim jest odpoczynek. Zakaz dzia\u0142a\u0144 tw\u00f3rczych, takich jak pisanie, gotowanie czy prowadzenie pojazd\u00f3w, wywodzi si\u0119 z 39 kategorii prac (melachot) okre\u015blonych na podstawie prac wykonywanych przy budowie Przybytku (Wj 35). Ograniczenia te nie s\u0105 postrzegane jako ci\u0119\u017car, lecz jako wyzwolenie, pozwalaj\u0105ce \u017bydom wyj\u015b\u0107 z nieustannego cyklu produktywno\u015bci i ponownie nawi\u0105za\u0107 wi\u0119\u017a z Bogiem, rodzin\u0105 i wsp\u00f3lnot\u0105.<\/p>\n

\u017bydowskie podej\u015bcie do czci jeszcze mocniej odr\u00f3\u017cnia je od praktyki chrze\u015bcija\u0144skiej. Dla \u017byd\u00f3w przestrzegaj\u0105cych przykaza\u0144 modlitwa jest codzienn\u0105 dyscyplin\u0105, odbywaj\u0105c\u0105 si\u0119 trzy razy dziennie (rano, po po\u0142udniu i wieczorem) w formie uporz\u0105dkowanych modlitw liturgicznych, takich jak Amidah. Modlitwy te cz\u0119sto odmawia si\u0119 we wsp\u00f3lnocie, wymagaj\u0105c minjanu (kworum dziesi\u0119ciu doros\u0142ych \u017byd\u00f3w), co podkre\u015bla wsp\u00f3lnotowy charakter \u017cydowskiego kultu. Synagogi znajduj\u0105 si\u0119 zatem zazwyczaj w odleg\u0142o\u015bci umo\u017cliwiaj\u0105cej doj\u015bcie pieszo, poniewa\u017c prowadzenie pojazd\u00f3w jest w Szabat zakazane, a codzienna obecno\u015b\u0107 na modlitwie stanowi normatywne oczekiwanie.<\/p>\n

Ten codzienny rytm modlitwy sprawia, \u017ce Szabat, cho\u0107 wyj\u0105tkowy, nie jest jedyn\u0105 okazj\u0105 do wsp\u00f3lnego zgromadzenia. Jest raczej ukoronowaniem tygodniowego duchowego rytmu, naznaczonym odpoczynkiem i g\u0142\u0119bszym zaanga\u017cowaniem w relacj\u0119 z Bogiem.\u00a0\u017bydowski nacisk na odpoczynek wsp\u00f3\u0142brzmi ze s\u0142owami Jezusa w Mk 2,27:\u00a0\u201eSzabat zosta\u0142 ustanowiony dla cz\u0142owieka, a nie cz\u0142owiek dla szabatu.\u201d\u00a0W swoim \u017cydowskim kontek\u015bcie wypowied\u017a ta podkre\u015bla, \u017ce celem szabatu jest bycie darem, dniem zaprojektowanym po to, by przywraca\u0107 i odnawia\u0107 cz\u0142owieka. Dla \u017byd\u00f3w zachowywanie Szabatu jest mniej kwesti\u0105 spe\u0142niania legalistycznego obowi\u0105zku, a bardziej wej\u015bciem w \u015bwi\u0119ty rytm, kt\u00f3ry odzwierciedla Bo\u017ce dzia\u0142anie stworzenia i odpoczynku.<\/p>\n

Chrze\u015bcija\u0144ski kontekst: kult ponad odpoczynek<\/strong><\/h3>\n

W przeciwie\u0144stwie do tego chrze\u015bcija\u0144skie podej\u015bcie do szabatu, a dok\u0142adniej do Dnia Pa\u0144skiego,<\/strong> historycznie stawia\u0142o na pierwszym miejscu wsp\u00f3lnotowy kult<\/strong>, a nie odpoczynek. Ten nacisk wynika ze zmiany dokonanej przez wczesny Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry przeszed\u0142 od \u017cydowskiego szabatu (soboty) do niedzieli, dnia zmartwychwstania Chrystusa.\u00a0Nowy Testament oferuje niewiele jednoznacznych wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych przestrzegania szabatu przez chrze\u015bcijan pochodzenia poga\u0144skiego, a fragmenty takie jak Kol 2,16\u201317:\u00a0\u201eNiech wi\u0119c nikt nie os\u0105dza was z powodu jedzenia i picia, albo z powodu \u015bwi\u0119ta, nowiu czy szabatu. Wszystko to jest tylko cieniem spraw przysz\u0142ych, a rzeczywisto\u015bci\u0105 jest Chrystus.\u201d<\/em>\u00a0\u2014 sugeruj\u0105 pewien zakres wolno\u015bci wobec \u015bcis\u0142ego \u017cydowskiego przestrzegania szabatu.\u00a0Z czasem niedziela sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym dniem chrze\u015bcija\u0144skich zgromadze\u0144, co widzimy w Dz 20,7 oraz 1 Kor 16,2, gdzie wierz\u0105cy spotykali si\u0119 w \u201epierwszym dniu tygodnia\u201d.<\/p>\n

Ta zmiana odzwierciedla nie tylko rozw\u00f3j teologiczny, lecz tak\u017ce wp\u0142ywy kulturowe. W \u015bwiecie grecko-rzymskim, w kt\u00f3rym chrze\u015bcija\u0144stwo si\u0119 rozprzestrzenia\u0142o, idea cotygodniowego dnia odpoczynku by\u0142a znacznie mniej zakorzeniona ni\u017c w kulturze \u017cydowskiej. Wczesny Ko\u015bci\u00f3\u0142 dostosowa\u0142 wi\u0119c swoje praktyki do kontekstu, podkre\u015blaj\u0105c wsp\u00f3lnotowy kult, szczeg\u00f3lnie Eucharysti\u0119, jako centralny akt Dnia Pa\u0144skiego.\u00a0Gdy chrze\u015bcija\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 dominuj\u0105c\u0105 religi\u0105 Imperium Rzymskiego za Konstantyna, niedziela zosta\u0142a oficjalnie uznana za dzie\u0144 kultu i odpoczynku, co utrwalono w prawach takich jak Edykt Konstantyna z 321 r. n.e.<\/p>\n

Dla wsp\u00f3\u0142czesnych chrze\u015bcijan, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie zachodnim, niedzielne nabo\u017ce\u0144stwo cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 ze znacznym wysi\u0142kiem. Uczestniczenie w jednym lub dw\u00f3ch nabo\u017ce\u0144stwach, udzia\u0142 w studium biblijnym czy anga\u017cowanie si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 ko\u015bcieln\u0105 mo\u017ce pozostawi\u0107 wierz\u0105cych fizycznie i emocjonalnie wyczerpanych. Jest to wyra\u017any kontrast wobec \u017cydowskiego idea\u0142u Szabatu jako dnia odnowy.\u00a0Zachodni spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry ceni produktywno\u015b\u0107 i zaanga\u017cowanie we wsp\u00f3lnot\u0119, sk\u0142ania do postrzegania kultu jako dzia\u0142ania aktywnego, a nie jako stanu odpoczynku. W rezultacie pytanie:\u00a0\u201eW kt\u00f3ry dzie\u0144 musz\u0119 oddawa\u0107 cze\u015b\u0107 Bogu?\u201d,\u00a0staje si\u0119 kluczowe dla chrze\u015bcijan pragn\u0105cych dostosowa\u0107 swoje praktyki do Bo\u017cej woli, cz\u0119sto przes\u0142aniaj\u0105c g\u0142\u0119bsze pytanie o to, co naprawd\u0119 oznacza u\u015bwi\u0119cenie szabatu.<\/p>\n

Tydzie\u0144 siedmiodniowy: dziedzictwo Boskie i kulturowe<\/strong><\/h3>\n

Napi\u0119cie mi\u0119dzy sobotnim a niedzielnym dniem kultu jest pod wieloma wzgl\u0119dami kwesti\u0105 drugorz\u0119dn\u0105, gdy spojrzy si\u0119 na szersze znaczenie tygodnia siedmiodniowego. Tydzie\u0144 jako jednostka czasu nie jest zjawiskiem naturalnym, takim jak dzie\u0144 (oparty na obrocie Ziemi) czy miesi\u0105c (oparty na cyklu ksi\u0119\u017cycowym). Jest on konstrukcj\u0105 ludzk\u0105, a tydzie\u0144 siedmiodniowy stanowi wyra\u017anie \u017cydowski wk\u0142ad w kultur\u0119 \u015bwiatow\u0105.\u00a0Zakorzeniony w narracji stworzenia z Rdz 1, siedmiodniowy cykl odzwierciedla Bo\u017cy wz\u00f3r sze\u015bciu dni pracy, po kt\u00f3rych nast\u0119puje dzie\u0144 odpoczynku. Rytm ten zosta\u0142 sformalizowany w Torze (Wj 20,8\u201311) i sta\u0142 si\u0119 fundamentem \u017cycia w staro\u017cytnym Izraelu.<\/p>\n

Tydzie\u0144 siedmiodniowy rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 poza Izrael poprzez wp\u0142yw judaizmu, a p\u00f3\u017aniej chrze\u015bcija\u0144stwa. W okresie Imperium Rzymskiego tydzie\u0144 \u017cydowski zacz\u0105\u0142 oddzia\u0142ywa\u0107 na poga\u0144skie kalendarze, a przyj\u0119cie go przez chrze\u015bcija\u0144stwo jeszcze bardziej ugruntowa\u0142o jego globalny zasi\u0119g.\u00a0Dzi\u015b tydzie\u0144 siedmiodniowy jest niemal uniwersalny, kszta\u0142tuj\u0105c wszystko: od harmonogram\u00f3w pracy po praktyki religijne. Niezale\u017cnie od tego, czy chrze\u015bcijanin oddaje cze\u015b\u0107 Bogu w sobot\u0119, czy w niedziel\u0119, funkcjonuje w ramach \u017cydowskiego porz\u0105dku, kt\u00f3ry jest \u015bwiadectwem trwa\u0142ego dziedzictwa przymierza Izraela z Bogiem.<\/p>\n

\u0141\u0105czenie r\u00f3\u017cnic: odpoczynek i kult w praktyce chrze\u015bcija\u0144skiej<\/strong><\/h3>\n

Dla chrze\u015bcijan zmagaj\u0105cych si\u0119 z pytaniem o Szabat perspektywa \u017cydowska oferuje cenne wgl\u0105dy. Cho\u0107 wsp\u00f3lnotowy kult jest istotnym elementem \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, \u017cydowski nacisk na odpoczynek jako akt czci kwestionuje zachodni\u0105 tendencj\u0119 do stawiania aktywno\u015bci ponad bezruchem. W\u0142\u0105czenie element\u00f3w odpoczynku szabatowego, takich jak powstrzymanie si\u0119 od pracy, sp\u0119dzanie czasu na refleksji czy budowanie wsp\u00f3lnoty poza formalnym nabo\u017ce\u0144stwem, mog\u0142oby wzbogaci\u0107 praktyk\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Nie oznacza to konieczno\u015bci przyjmowania \u017cydowskich przepis\u00f3w ani rezygnacji z niedzielnego nabo\u017ce\u0144stwa, lecz raczej uznanie podw\u00f3jnego celu szabatu: jako czasu zar\u00f3wno na komuni\u0119 z Bogiem, jak i odnow\u0119 w\u0142asnego wn\u0119trza.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, pytanie \u201esobota czy niedziela?\u201d mo\u017ce by\u0107 mniej istotne ni\u017c postawa serca. Oba dni mieszcz\u0105 si\u0119 w siedmiodniowym cyklu ustanowionym przez Boga i oba mog\u0105 zosta\u0107 u\u015bwi\u0119cone poprzez kult i odpoczynek. Rz 14,5\u20136 sugeruje, \u017ce wierz\u0105cy maj\u0105 wolno\u015b\u0107 w wyborze dnia, pod warunkiem, \u017ce czyni\u0105 to \u201edla Pana\u201d:\u00a0\u201eJeden robi r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy dniem a dniem, drugi za\u015b ka\u017cdy dzie\u0144 ocenia jednakowo. Niech ka\u017cdy pozostanie przy swoim przekonaniu. Kto zwa\u017ca na dni, zwa\u017ca ze wzgl\u0119du na Pana\u2026\u201d (Rz 14,5\u20136).\u00a0<\/em>Zr\u00f3wnowa\u017cone podej\u015bcie mog\u0142oby polega\u0107 na utrzymaniu niedzieli jako dnia kultu, przy jednoczesnym wyznaczeniu innego momentu, by\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015bci soboty, na intencjonalny odpoczynek i refleksj\u0119.<\/p>\n

Zako\u0144czenie<\/strong><\/h3>\n

Chrze\u015bcija\u0144skie pytanie o przestrzeganie szabatu odzwierciedla szczere pragnienie oddania czci Bogu, lecz cz\u0119sto jest kszta\u0142towane przez zachodni spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry k\u0142adzie nacisk na wsp\u00f3lnotowy kult bardziej ni\u017c na odpoczynek. W przeciwie\u0144stwie do tego \u017cydowskie podej\u015bcie do Szabatu podkre\u015bla zaprzestanie pracy jako akt czci, zakorzeniony w codziennym rytmie modlitwy i wsp\u00f3lnoty.\u00a0Obie tradycje dzia\u0142aj\u0105 w ramach tygodnia siedmiodniowego, Boskiego daru, kt\u00f3ry porz\u0105dkuje czas dla miliard\u00f3w ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Badaj\u0105c \u017cydowskie korzenie szabatu i przyjmuj\u0105c jego wezwanie do odpoczynku, chrze\u015bcijanie mog\u0105 pog\u0142\u0119bi\u0107 swoje rozumienie tego \u015bwi\u0119tego czasu, wychodz\u0105c poza pytanie \u201ekt\u00f3ry dzie\u0144?\u201d ku bogatszej praktyce kultu i odnowy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pytanie o to, jak chrze\u015bcijanie maj\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do szabatu, zw\u0142aszcza w kwestii tego, w kt\u00f3ry dzie\u0144 oddawa\u0107 cze\u015b\u0107 Bogu, jest niezwykle z\u0142o\u017con\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy w sobie teologi\u0119, praktyk\u0119 kulturow\u0105 i kontekst historyczny. Dla chrze\u015bcijan zagadnienie to cz\u0119sto wynika z autentycznego zaanga\u017cowania w Pismo, gdzie znaczenie szabatu jest wyra\u017anie widoczne w \u017cyciu staro\u017cytnego Izraela, […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":12988,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[487],"tags":[],"class_list":["post-14537","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hot-topic-pl"],"yoast_head":"\nCzy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan? - Jewish Studies for Christians<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\"},\"headline\":\"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan?\",\"datePublished\":\"2025-04-24T09:23:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-30T10:48:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/\"},\"wordCount\":1540,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/topiks4.png\",\"articleSection\":[\"Popularne tematy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/\",\"name\":\"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan? - Jewish Studies for Christians\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/topiks4.png\",\"datePublished\":\"2025-04-24T09:23:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-30T10:48:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/topiks4.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/topiks4.png\",\"width\":300,\"height\":212},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/\",\"name\":\"Dr Eli's Blog\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\",\"name\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"width\":2560,\"height\":470,\"caption\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\",\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"Sandra Kwiecien\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/author\\\/sandra-kwiecien\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan? - Jewish Studies for Christians","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/"},"author":{"name":"Sandra Kwiecien","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab"},"headline":"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan?","datePublished":"2025-04-24T09:23:17+00:00","dateModified":"2025-11-30T10:48:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/"},"wordCount":1540,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"image":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/topiks4.png","articleSection":["Popularne tematy"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/","url":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/","name":"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan? - Jewish Studies for Christians","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/topiks4.png","datePublished":"2025-04-24T09:23:17+00:00","dateModified":"2025-11-30T10:48:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#primaryimage","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/topiks4.png","contentUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/topiks4.png","width":300,"height":212},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/czy-szabat-jest-w-jakikolwiek-sposob-dla-chrzescijan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy Szabat jest w jakikolwiek spos\u00f3b dla chrze\u015bcijan?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website","url":"https:\/\/drelisblog.com\/","name":"Dr Eli's Blog","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/drelisblog.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98","name":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","contentUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","width":2560,"height":470,"caption":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel"},"logo":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png"},"sameAs":["https:\/\/jewishstudiesforchristians.com"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab","name":"Sandra Kwiecien","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","caption":"Sandra Kwiecien"},"url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/author\/sandra-kwiecien\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14537"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14537\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}