Historia Henocha w Biblii jest kr\u00f3tka, lecz jak\u017ce fascynuj\u0105ca. Jego ojcem by\u0142 cz\u0142owiek o imieniu Jered, a d\u0142ugo\u015b\u0107 jego \u017cycia nale\u017ca\u0142a do najd\u0142u\u017cszych (Rdz 5,18\u201320). Metuszelach, syn Henocha, prze\u017cy\u0142 swojego dziadka Jereda o siedem lat, osi\u0105gaj\u0105c s\u0119dziwy wiek 969 lat (Rdz 5,25\u201327). W Ksi\u0119dze Rodzaju kr\u00f3tka opowie\u015b\u0107 o Henochu znajduje si\u0119 pomi\u0119dzy relacjami o jego ojcu (Jeredzie) i jego synu (Metuszelachu) i brzmi nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n
21 \u201eHenoch mia\u0142 sze\u015b\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat, gdy zrodzi\u0142 Metuszelacha.<\/em> (Nasze om\u00f3wienie tego kluczowego tekstu przedstawimy nieco p\u00f3\u017aniej; na razie zale\u017cy nam, aby\u015b zobaczy\u0142 szersz\u0105 perspektyw\u0119.)<\/p>\n Henoch jest wspomniany w Biblii jeszcze kilka razy. W 1 Ksi\u0119dze Kronik, podobnie jak w Ksi\u0119dze Rodzaju, zostaje przedstawiony jako si\u00f3dmy w genealogii wywodz\u0105cej potomk\u00f3w Adama. Tworzy to pi\u0119kn\u0105 symetri\u0119 sze\u015bciu pokole\u0144 poprzedzaj\u0105cych i sze\u015bciu nast\u0119puj\u0105cych po Henochu, podkre\u015blaj\u0105c jego znaczenie, je\u015bli nie wr\u0119cz centraln\u0105 pozycj\u0119. Czytamy:<\/p>\n \u201eAdam, Set, Enosz, Kenan, Mahalaleel, Jered, Henoch, Metuszelach, Lamek, Noe, Sem, Cham i Jafet.\u201d <\/em>(1 Krn 1,1\u20133)<\/em><\/p>\n Ten strukturalny uk\u0142ad (chiazm) jest znakiem rozpoznawczym hebrajskiego stylu literackiego, w kt\u00f3rym kluczowe postacie lub wydarzenia umieszcza si\u0119 strategicznie w centrum listy, aby podkre\u015bli\u0107 ich znaczenie. Cho\u0107 ten fragment mo\u017ce nie tworzy\u0107 idealnego chiazmu, kt\u00f3ry zwykle obejmuje odwzorowane, r\u00f3wnoleg\u0142e elementy, zamierzona symetria liczbowo-pozycyjna bardzo mocno sugeruje \u015bwiadomy zamys\u0142. Umieszczaj\u0105c Henocha w samym sercu tej cz\u0119\u015bci, tekst podkre\u015bla jego centraln\u0105 rol\u0119 i znaczenie.<\/p>\n Ewangelia wed\u0142ug \u015bw. \u0141ukasza zasadniczo opowiada t\u0119 sam\u0105 histori\u0119 (\u0141k 3,37). List do Hebrajczyk\u00f3w nieco j\u0105 rozwija, ukazuj\u0105c Henocha jako jedn\u0105 z kluczowych postaci, kt\u00f3re wykaza\u0142y si\u0119 wielk\u0105 wiar\u0105, czyni\u0105c jego odej\u015bcie z \u017cycia ziemskiego niezwyk\u0142ym. Czytamy:<\/p>\n \u201ePrzez wiar\u0119 Henoch zosta\u0142 uniesiony (\u03a0\u03af\u03c3\u03c4\u03b5\u03b9 \u1f19\u03bd\u1f7c\u03c7 \u03bc\u03b5\u03c4\u03b5\u03c4\u03ad\u03b8\u03b7), aby nie ogl\u0105da\u0142 \u015bmierci. I nie znaleziono go (\u03ba\u03b1\u1f76 \u03bf\u1f50\u03c7 \u03b7\u1f51\u03c1\u03af\u03c3\u03ba\u03b5\u03c4\u03bf), poniewa\u017c zabra\u0142 go B\u00f3g (\u03b4\u03b9\u03cc\u03c4\u03b9 \u03bc\u03b5\u03c4\u03ad\u03b8\u03b7\u03ba\u03b5\u03bd \u03b1\u1f50\u03c4\u1f78\u03bd \u1f41 \u03b8\u03b5\u03cc\u03c2). Zanim bowiem zosta\u0142 zabrany, otrzyma\u0142 \u015bwiadectwo, \u017ce podoba\u0142 si\u0119 Bogu.\u201d <\/em>(Hbr 11,5)<\/em><\/p>\n Innymi s\u0142owy, List do Hebrajczyk\u00f3w interpretuje wyra\u017cenie \u201eHenoch \u017cy\u0142 w przyja\u017ani z Bogiem\u201d jako ukazanie niezwyk\u0142ego oddania wiary Henocha.<\/p>\n Juda i Henoch<\/strong><\/p>\n Najbardziej znacz\u0105ce nowotestamentowe odniesienie znajduje si\u0119 w Li\u015bcie Judy, gdzie autor wydaje si\u0119 cytowa\u0107 bezpo\u015brednio z ksi\u0119gi przypisywanej Henochowi. Czytamy tam:<\/p>\n \u201eO nich te\u017c prorokowa\u0142 Henoch, si\u00f3dmy po Adamie, m\u00f3wi\u0105c: \u2018Oto przyszed\u0142 Pan z tysi\u0105cami swoich \u015bwi\u0119tych, aby dokona\u0107 s\u0105du nad wszystkimi i ukara\u0107 wszystkich bezbo\u017cnych za wszystkie uczynki ich niegodziwo\u015bci, kt\u00f3rych si\u0119 dopu\u015bcili, oraz za wszystkie twarde s\u0142owa, jakie wypowiedzieli przeciwko Niemu bezbo\u017cni grzesznicy.\u2019\u201d<\/em> Cytowany tekst znajduje si\u0119 w pierwszym rozdziale 1 Ksi\u0119gi Henocha<\/strong>. Tam czytamy:<\/p>\n \u201eS\u0142owa b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa Henocha, kt\u00f3rymi pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 wybranych i sprawiedliwych, \u017cyj\u0105cych w dniu ucisku\u2026 A oto! On przychodzi z dziesi\u0119cioma tysi\u0105cami swoich \u015bwi\u0119tych, aby wykona\u0107 s\u0105d nad wszystkimi i zniszczy\u0107 wszystkich bezbo\u017cnych. I aby oskar\u017cy\u0107 wszelkie cia\u0142o za wszystkie bezbo\u017cne czyny, kt\u00f3rych si\u0119 dopu\u015bcili, oraz za wszystkie twarde s\u0142owa, jakie bezbo\u017cni grzesznicy powiedzieli przeciw Niemu.\u201d <\/em>(1 Hen 1,1\u20132.9)<\/em><\/p>\n List Judy, kr\u00f3tki, lecz niezwykle mocny list Nowego Testamentu, wzywa chrze\u015bcijan I wieku, aby trwali niewzruszenie wobec fa\u0142szywych nauk. Misja Judy jest jasna: \u201ePodejmijcie walk\u0119 w obronie wiary raz na zawsze przekazanej \u015bwi\u0119tym\u201d (Jud 3). Ostrzega przed zwodniczymi, bezbo\u017cnymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy wypaczaj\u0105 Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0119 i kt\u00f3rych czeka pewny s\u0105d. Juda pos\u0142uguje si\u0119 wyrazistymi przyk\u0142adami buntu z historii i spoza niej, w\u0142\u0105cznie z anio\u0142ami, kt\u00f3rzy porzucili swoje wyznaczone role, aby jeszcze mocniej uwypukli\u0107 sw\u00f3j punkt widzenia. Ta obrazowo\u015b\u0107 pochodzi z 1 Ksi\u0119gi Henocha, tekstu szeroko szanowanego w czasach Judy, podkre\u015blaj\u0105cego Bo\u017c\u0105 kar\u0119 dla tych, kt\u00f3rzy sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 Jego porz\u0105dkowi.<\/p>\n Cytat Judy z 1 Henocha nie oznacza, \u017ce uwa\u017ca\u0142 t\u0119 ksi\u0119g\u0119 za natchnion\u0105 \u2014 poj\u0119cie kanoniczno\u015bci nie by\u0142o w czasach Jezusa tak jasno okre\u015blone jak dzi\u015b, lecz ukazuje kulturowy \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142. Teksty takie jak 1 Henoch kszta\u0142towa\u0142y \u017cydowsk\u0105 my\u015bl apokaliptyczn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c kosmiczny dramat z ostrze\u017ceniami przed Bo\u017cym s\u0105dem.<\/p>\n Inne pisma Nowego Testamentu r\u00f3wnie\u017c nawi\u0105zuj\u0105 do motyw\u00f3w henochicznych, sugeruj\u0105c, \u017ce Jezus i aposto\u0142owie znali te idee i wierzyli w ich prawdziwo\u015b\u0107. Chocia\u017c niniejszy artyku\u0142 skupia si\u0119 na postaci Henocha, a nie na pismach przypisywanych mu, lecz przez niego nie napisanych, rozwa\u017cmy kr\u00f3tko kilka przyk\u0142ad\u00f3w, aby rozbudzi\u0107 ciekawo\u015b\u0107, zanim powr\u00f3cimy do g\u0142\u00f3wnego tematu.<\/p>\n Ksi\u0119gi Henocha wywar\u0142y wp\u0142yw na judaizm okresu Drugiej \u015awi\u0105tyni oraz na wczesne chrze\u015bcija\u0144stwo. Na przyk\u0142ad w Mt 22,29\u201330 (por. Mk 12,24\u201325; \u0141k 20,34\u201336) Jezus m\u00f3wi, \u017ce anio\u0142owie si\u0119 nie \u017ceni\u0105, co odpowiada 1 Hen 15,4\u20137, gdzie zestawia si\u0119 czystych anio\u0142\u00f3w z upad\u0142ymi Czuwaj\u0105cymi, kt\u00f3rzy wzi\u0119li sobie ludzkie \u017cony (1 Hen 6\u20137; por. Rdz 6,1\u20134). Idea, \u017ce zmartwychwstali ludzie b\u0119d\u0105 \u201ejak anio\u0142owie\u201d, odzwierciedla 1 Hen 104,2\u20136, gdzie sprawiedliwi zostaj\u0105 wyniesieni do anielskiej chwa\u0142y. Podobnie w 2 P 2,4\u20135 czytamy, \u017ce B\u00f3g wrzuci\u0142 zbuntowanych anio\u0142\u00f3w do Tartaru, mrocznego wi\u0119zienia, a\u017c do dnia s\u0105du; obraz ten pochodzi z 1 Hen 10,4\u20136; 10,11\u201312 i 88,1\u20133, nie wyst\u0119puje w Ksi\u0119dze Rodzaju, ale stanowi centralny element opowie\u015bci henochicznych. To tylko kilka przyk\u0142ad\u00f3w spo\u015br\u00f3d wielu.<\/p>\n Skoncentrujmy si\u0119 teraz na w\u0142a\u015bciwym temacie naszego obecnego studium dotycz\u0105cym tego, co sta\u0142o si\u0119 z Henochem. W tej cz\u0119\u015bci rozwa\u017cymy wy\u0142\u0105cznie biblijny przekaz, zanim w kolejnych opracowaniach przejdziemy do pozabiblijnych relacji przypisuj\u0105cych Henochowi autorstwo.<\/p>\n Biblijny Henoch<\/strong><\/p>\n Skupmy si\u0119 teraz, w pozosta\u0142ej nam przestrzeni, na g\u0142\u00f3wnym biblijnym tek\u015bcie, kt\u00f3ry cytowali\u015bmy powy\u017cej, a kt\u00f3ry przedstawia fundamentaln\u0105 histori\u0119 Henocha.<\/p>\n Po pierwsze, zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce Henoch i Noe s\u0105 jedynymi dwiema postaciami w ca\u0142ej Torze, o kt\u00f3rych u\u017cyto sformu\u0142owania \u201echodzi\u0142 z Bogiem\u201d. Podczas gdy Noe jest jedyn\u0105 osob\u0105 w Torze, kt\u00f3ra zosta\u0142a nazwana sprawiedliw\u0105, Henoch jest jedyn\u0105 osob\u0105 w Torze, kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g zabra\u0142. P\u00f3\u017aniej w Biblii r\u00f3wnie\u017c inni ludzie zostaj\u0105 nazwani sprawiedliwymi (na przyk\u0142ad Mt 1,19; \u0141k 2,25), a przynajmniej jedna osoba zostaje zabrana przez Boga, by\u0107 mo\u017ce w podobny spos\u00f3b (na przyk\u0142ad Eliasz w 2 Krl 2,11). Jezus po swoim zmartwychwstaniu wst\u0105pi\u0142 do nieba, zabrany do Boga na oczach swoich uczni\u00f3w (Dz 1,9; \u0141k 24,51). Dwaj \u015bwiadkowie w Ksi\u0119dze Apokalipsy zmartwychwstaj\u0105, a nast\u0119pnie zostaj\u0105 zabrani do nieba w ob\u0142oku (Ap 11,11\u201312). Pawe\u0142 przedstawia wizj\u0119 wierz\u0105cych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 \u017cyli w chwili powrotu Chrystusa, \u201eporwanych\u201d na spotkanie Pana w powietrzu, zabranych, aby by\u0107 z Bogiem (1 Tes 4,16\u201317).<\/p>\n Po drugie, d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia Henocha wynosz\u0105ca 365 lat odpowiada dok\u0142adnie liczbie dni w kalendarzu s\u0142onecznym u\u017cywanym przez niekt\u00f3re staro\u017cytne wsp\u00f3lnoty \u017cydowskie. Najprawdopodobniej symbolizowa\u0142a pe\u0142ni\u0119 oraz harmoni\u0119 z Bo\u017cym porz\u0105dkiem stworzenia. Cho\u0107 pozostaje to w sferze przypuszcze\u0144, powi\u0105zanie to jest intryguj\u0105ce, szczeg\u00f3lnie bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Egipcjanie u\u017cywali kalendarza s\u0142onecznego licz\u0105cego 365 dni. W my\u015bleniu staro\u017cytnych Izraelit\u00f3w liczba 365 mog\u0142a wsp\u00f3\u0142brzmie\u0107 ze znanym im egipskim systemem kalendarzowym.<\/p>\n Po trzecie, wyra\u017cenie \u201ei nie by\u0142o go (\u05d5\u05b0\u05d0\u05b5\u05d9\u05e0\u05b6\u05e0\u05bc\u05d5\u05bc), gdy\u017c zabra\u0142 go B\u00f3g (\u05db\u05b4\u05bc\u05d9\u05be\u05dc\u05b8\u05e7\u05b7\u05d7 \u05d0\u05b9\u05ea\u05d5\u05b9 \u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd)\u201d jest bardzo tajemnicze i niezwykle kr\u00f3tkie. Wskazuje jednak na jaki\u015b niezwyk\u0142y spos\u00f3b odej\u015bcia z \u017cycia, nietypowy dla 5. rozdzia\u0142u Ksi\u0119gi Rodzaju. Nie wiadomo dok\u0142adnie, co sta\u0142o si\u0119 z Henochem, ale w pewnym sensie nagle \u201eju\u017c go nie by\u0142o; nie zosta\u0142 znaleziony; nie by\u0142o go\u201d. Jasne jest tylko to, \u017ce B\u00f3g go zabra\u0142.\u00a0Ale dok\u0105d? Do siebie? Dok\u0142adnie gdzie? Jak? Dlaczego? Czy sta\u0142o si\u0119 to dlatego, \u017ce by\u0142 tak blisko Boga? A mo\u017ce dlatego, \u017ce B\u00f3g w swojej mi\u0142osierdziu uchroni\u0142 go przed jakim\u015b przysz\u0142ym grzechem, jak wielu sugerowa\u0142o?\u00a0Nie dowiemy si\u0119 tego po tej stronie wieczno\u015bci.<\/p>\n Zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n To w\u0142a\u015bnie niejednoznaczno\u015b\u0107 i zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 tej intryguj\u0105cej narracji zainspirowa\u0142y \u017cydowsk\u0105 wyobra\u017ani\u0119 religijn\u0105 do snucia refleksji o tym, co sta\u0142o si\u0119 z Henochem po tym, jak zosta\u0142 zabrany przez Boga (Rdz 5,21\u201324). Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce historia Henocha, cho\u0107 kr\u00f3tka, promieniuje g\u0142\u0119bok\u0105 inspiracj\u0105, poruszaj\u0105c wyobra\u017ani\u0119 wierz\u0105cych na przestrzeni wiek\u00f3w i religii. Jako si\u00f3dmy po Adamie, jego \u017cycie pozostaje \u015bwiadectwem niezwyk\u0142ej wiary, wyra\u017conej w rzadkim biblijnym sformu\u0142owaniu: \u201echodzi\u0142 z Bogiem\u201d. W przeciwie\u0144stwie do innych postaci z Ksi\u0119gi Rodzaju, odej\u015bcie Henocha by\u0142o wyj\u0105tkowe, naznaczone Bo\u017c\u0105 tajemnic\u0105, gdy\u017c \u201enie by\u0142o go, bo zabra\u0142 go B\u00f3g\u201d. To enigmatyczne zako\u0144czenie, w po\u0142\u0105czeniu z jego 365-letnim \u017cyciem odzwierciedlaj\u0105cym kalendarz s\u0142oneczny, podkre\u015bla istnienie doskonale zharmonizowane z Bo\u017cym porz\u0105dkiem.\u00a0W Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w Henoch zostaje ukazany jako wz\u00f3r wiary, a w Li\u015bcie Judy przywo\u0142any jako proroczy g\u0142os. Dzi\u0119ki temu wy\u0142ania si\u0119 jako posta\u0107 kluczowa, umieszczona centralnie w genealogii wiary. Jego historia zaprasza nas do piel\u0119gnowania \u017cycia pe\u0142nego niezachwianej pobo\u017cno\u015bci, ufno\u015bci w Bo\u017cy zamys\u0142, nawet po\u015br\u00f3d \u017cyciowych niepewno\u015bci. Dziedzictwo Henocha trwa, inspiruj\u0105c nas do chodzenia blisko Boga i do przyj\u0119cia tajemnicy wiary, kt\u00f3ra przekracza to, co zwyczajne.\u00a0Tak przedstawia si\u0119 to, co sta\u0142o si\u0119 z Henochem wed\u0142ug Biblii, ale czy mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej z r\u00f3\u017cnych \u017cydowskich tradycji, kt\u00f3re z rozmaitych powod\u00f3w nie trafi\u0142y do Biblii? By\u0107 mo\u017ce tak. By\u0107 mo\u017ce nie. Zajmiemy si\u0119 tym tematem w naszym kolejnym studium.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Historia Henocha w Biblii jest kr\u00f3tka, lecz jak\u017ce fascynuj\u0105ca. Jego ojcem by\u0142 cz\u0142owiek o imieniu Jered, a d\u0142ugo\u015b\u0107 jego \u017cycia nale\u017ca\u0142a do najd\u0142u\u017cszych (Rdz 5,18\u201320). Metuszelach, syn Henocha, prze\u017cy\u0142 swojego dziadka Jereda o siedem lat, osi\u0105gaj\u0105c s\u0119dziwy wiek 969 lat (Rdz 5,25\u201327). W Ksi\u0119dze Rodzaju kr\u00f3tka opowie\u015b\u0107 o Henochu znajduje si\u0119 pomi\u0119dzy relacjami o jego […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":12972,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[487],"tags":[],"class_list":["post-14661","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hot-topic-pl"],"yoast_head":"\n
22 A po zrodzeniu Metuszelacha \u017cy\u0142 Henoch w przyja\u017ani z Bogiem przez trzysta lat i zrodzi\u0142 syn\u00f3w i c\u00f3rki.<\/em>
23 \u017by\u0142 wi\u0119c Henoch og\u00f3\u0142em trzysta sze\u015b\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat.<\/em>
24 \u017by\u0142 Henoch w przyja\u017ani z Bogiem, a potem nie by\u0142o go, gdy\u017c zabra\u0142 go B\u00f3g.\u201d<\/em>
(Rdz 5,21\u201324; hebrajskie formy: \u05d5\u05b7\u05d9\u05b0\u05d7\u05b4\u05d9 \u05d7\u05b2\u05e0\u05d5\u05b9\u05da\u05b0; \u05d5\u05b7\u05d9\u05bc\u05d5\u05b9\u05dc\u05b6\u05d3 \u05d0\u05b6\u05ea-\u05de\u05b0\u05ea\u05d5\u05bc\u05e9\u05b8\u05c1\u05dc\u05b7\u05d7; \u05d5\u05b7\u05d9\u05b4\u05bc\u05ea\u05b0\u05d4\u05b7\u05dc\u05b5\u05bc\u05da\u05b0 \u05d7\u05b2\u05e0\u05d5\u05b9\u05da\u05b0 \u05d0\u05b6\u05ea-\u05d4\u05b8\u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd; \u05d5\u05b0\u05d0\u05b5\u05d9\u05e0\u05b6\u05e0\u05bc\u05d5\u05bc; \u05db\u05b4\u05bc\u05d9-\u05dc\u05b8\u05e7\u05b7\u05d7 \u05d0\u05b9\u05ea\u05d5\u05b9 \u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd)<\/em><\/p>\n
(Jud 14\u201315)<\/em><\/p>\n