Gdy \u017cydowski rok dobiega\u0142 ko\u0144ca, nasza wsp\u00f3lnota zgromadzi\u0142a si\u0119, by obchodzi\u0107 Jom Kippur, czyli Dzie\u0144 Przeb\u0142agania, dzie\u0144 ci\u0119\u017cki od znacze\u0144, pe\u0142en powagi i nadziei. Nie by\u0142o to zwyczajne zgromadzenie. By\u0142 to moment \u015bwi\u0119ty, wsp\u00f3lna pauza, by szuka\u0107 przebaczenia, spojrze\u0107 w prawdzie na w\u0142asne upadki i oprze\u0107 si\u0119 na Bo\u017cym mi\u0142osierdziu. Nasza lokalna synagoga, wype\u0142niona po brzegi, nie by\u0142a w stanie pomie\u015bci\u0107 wszystkich, dlatego przenie\u015bli\u015bmy si\u0119 do wiejskiego domu kultury, po\u0142o\u017conego tu\u017c przy drodze. Sala by\u0142a niewielka, lecz atmosfera pe\u0142na szacunku. Przez ca\u0142y dzie\u0144, gdy powietrze wype\u0142nia\u0142y modlitwy i czytania, jeden refren powraca\u0142 raz po raz, wybijaj\u0105c si\u0119 ponad inne. By\u0142a to hebrajska pie\u015b\u0144, nios\u0105ca s\u0142owa, kt\u00f3re B\u00f3g wypowiedzia\u0142 do Moj\u017cesza w chwili Bo\u017cego objawienia (Wj 34,6\u20137). Te s\u0142owa, \u015bpiewane z \u017carliwo\u015bci\u0105, przekazywa\u0142y prawd\u0119 o Bogu, kt\u00f3ra jest zarazem g\u0142\u0119boka i, m\u00f3wi\u0105c wprost, nieco osobliwa.<\/p>\n
Serce tej pie\u015bni pochodzi z fragmentu, w kt\u00f3rym B\u00f3g opisuje samego siebie, przechodz\u0105c przed Moj\u017ceszem i os\u0142aniaj\u0105c go przed pe\u0142nym ci\u0119\u017carem swojej chwa\u0142y. Jest to jeden z najbardziej poruszaj\u0105cych autoportret\u00f3w Boga w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym: \u201ePan, Pan, B\u00f3g mi\u0142osierny i \u0142askawy, nieskory do gniewu, bogaty w \u0142ask\u0119 i wierno\u015b\u0107; zachowuj\u0105cy \u0142ask\u0119 dla tysi\u0119cy, przebaczaj\u0105cy nieprawo\u015b\u0107, wyst\u0119pek i grzech\u201d (Wj 34,6\u20137). Jednak w samym \u015brodku tej deklaracji kryje si\u0119 hebrajskie wyra\u017cenie, kt\u00f3re nie do ko\u0144ca daje si\u0119 przenie\u015b\u0107 na j\u0119zyk polski. B\u00f3g nazywa siebie erech apaim<\/em> (\u05d0\u05b6\u05e8\u05b6\u05da\u05b0 \u05d0\u05b7\u05e4\u05bc\u05b7\u05d9\u05b4\u05dd), wymawiane mniej wi\u0119cej \u201eerech apajim\u201d. To sformu\u0142owanie jest prawdziw\u0105 pere\u0142k\u0105. Dos\u0142ownie erech apaim<\/em> oznacza \u201ed\u0142ugi nos\u201d. Tak, dobrze czytasz. B\u00f3g ma \u201ed\u0142ugi nos\u201d. W liczbie mnogiej, \u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c. Co to w og\u00f3le ma znaczy\u0107?<\/p>\n Zanim wyobrazisz sobie Boga z komicznie ogromnym nosem, spr\u00f3bujmy to wyja\u015bni\u0107. W staro\u017cytnym hebrajskim j\u0119zyk by\u0142 \u017cywy, cielesny i pe\u0142en obraz\u00f3w. W przeciwie\u0144stwie do abstrakcyjnych poj\u0119\u0107 znanych odziedziczonych z kultury greckiej, hebrajski cz\u0119sto wi\u0105za\u0142 emocje z cia\u0142em. Gdy kto\u015b si\u0119 irytowa\u0142, twarz czerwienia\u0142a, nozdrza si\u0119 rozszerza\u0142y, a nos, c\u00f3\u017c, zdawa\u0142 si\u0119 zajmowa\u0107 wi\u0119cej miejsca. Hebrajskie s\u0142owo af<\/em> (nos) jest wr\u0119cz powi\u0105zane z gniewem, czego przyk\u0142adem s\u0105 wyra\u017cenia w rodzaju \u201ep\u0142on\u0105cy nos\u201d, opisuj\u0105ce w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 (por. Wj 15,8; Ps 18,8). Kiedy wi\u0119c B\u00f3g m\u00f3wi o sobie, \u017ce jest erech apaim<\/em>, \u201ed\u0142ugiego nosa\u201d, pos\u0142uguje si\u0119 sugestywnym obrazem, by powiedzie\u0107, \u017ce jest nieskory do gniewu. Jego nozdrza nie rozszerzaj\u0105 si\u0119 szybko. Nie wybucha gniewem natychmiast. Przeciwnie, Bo\u017ca cierpliwo\u015b\u0107 rozci\u0105ga si\u0119 daleko, niczym nos, kt\u00f3ry uparcie odmawia nabrzmienia w furii. To pi\u0119kny, niemal \u017cartobliwy obraz Bo\u017cej pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u00a0 i w\u0142a\u015bnie on stanowi samo serce przes\u0142ania Jom Kippur.<\/p>\n Zastan\u00f3wmy si\u0119 nad kontekstem tej deklaracji. W Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia 34 Izrael pope\u0142ni\u0142 powa\u017cny b\u0142\u0105d. Odda\u0142 cze\u015b\u0107 z\u0142otemu cielcowi, \u0142ami\u0105c przymierze niemal natychmiast po grzmotach Synaju (Wj 32). Moj\u017cesz b\u0142aga o mi\u0142osierdzie, a B\u00f3g odpowiada, objawiaj\u0105c sw\u00f3j charakter: mi\u0142osierny, \u0142askawy, nieskory do gniewu i pe\u0142en niez\u0142omnej mi\u0142o\u015bci. To stwierdzenie nie jest ch\u0142odnym teologicznym opisem; jest lin\u0105 ratunkow\u0105. Niewzruszona cierpliwo\u015b\u0107 Boga sprawia, \u017ce nigdy nie porzuca On swojego ludu, nawet wtedy, gdy lud na to zas\u0142uguje. W Jom Kippur, gdy wyznajemy nasze upadki, osobiste i wsp\u00f3lnotowe, ta prawda staje si\u0119 nasz\u0105 kotwic\u0105. Bo\u017ce mi\u0142osierdzie trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c nasze b\u0142\u0119dy. Jego cierpliwo\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza ni\u017c nasz bunt.<\/p>\n Wyra\u017cenie erech apaim<\/em> nie jest wi\u0119c jedynie urocz\u0105 j\u0119zykow\u0105 osobliwo\u015bci\u0105. To okno do Bo\u017cego serca. W ca\u0142ym Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym widzimy ten \u201ed\u0142ugi nos\u201d w dzia\u0142aniu. Gdy Izrael szemrze na pustyni, B\u00f3g daje mann\u0119 zamiast ognia (Lb 11). Gdy Dawid grzeszy z Batszeb\u0105, B\u00f3g przebacza, cho\u0107 jednocze\u015bnie karci (2 Sm 12). Gdy Niniwa okazuje skruch\u0119 za dni Jonasza, B\u00f3g odst\u0119puje od zapowiedzianego s\u0105du (Jon 3,10). Raz po raz Bo\u017ca niesk\u0142onno\u015b\u0107 do gniewu tworzy przestrze\u0144 dla odkupienia. A w Jom Kippur, gdy wypowiadamy te s\u0142owa, nie tylko przywo\u0142ujemy histori\u0119, lecz przyjmujemy to samo mi\u0142osierdzie dla siebie. To przypomnienie, \u017ce Bo\u017ca cierpliwo\u015b\u0107 wci\u0105\u017c dzia\u0142a, zapraszaj\u0105c nas do powrotu, do odnowy.<\/p>\n Zatrzymajmy si\u0119 jednak na chwil\u0119 przy rzeczywisto\u015bci. Idea \u201ed\u0142ugiego nosa\u201d nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie Boga, jest tak\u017ce wyzwaniem dla nas. Skoro B\u00f3g jest nieskory do gniewu, to co z nami? Jak szybko reagujemy, gdy kto\u015b zajedzie nam drog\u0119, zdradzi nasze zaufanie albo po prostu nas zirytuje? Jom Kippur nie polega jedynie na przyjmowaniu Bo\u017cego mi\u0142osierdzia; chodzi r\u00f3wnie\u017c o to, by stawa\u0107 si\u0119 lud\u017ami, kt\u00f3rzy to mi\u0142osierdzie odzwierciedlaj\u0105. Hebrajscy m\u0119drcy cz\u0119sto \u0142\u0105czyli Bo\u017ce przymioty z Wj 34 z ludzkim post\u0119powaniem, wzywaj\u0105c nas, by \u201ena\u015bladowa\u0107 Boga\u201d: by\u0107 wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cymi, \u0142askawymi i, tak, \u201ed\u0142ugiego nosa\u201d (zob. Talmud, Szabat 133b). Wyobra\u017a sobie, \u017ce nasze nosy staj\u0105 si\u0119 nieco d\u0142u\u017csze, \u017ce uczymy si\u0119 zatrzyma\u0107, odetchn\u0105\u0107 i wybra\u0107 cierpliwo\u015b\u0107 zamiast gniewu. Do takiej w\u0142a\u015bnie przemiany wzywa nas Jom Kippur.<\/p>\n Teraz porozmawiajmy o samym nabo\u017ce\u0144stwie. Wyobra\u017a sobie t\u0119 scen\u0119: wype\u0142niony po brzegi dom kultury, g\u0142osy wznosz\u0105ce si\u0119 w j\u0119zyku hebrajskim: jedni potykaj\u0105 si\u0119 o s\u0142owa, inni \u015bpiewaj\u0105 je z \u0142atwo\u015bci\u0105. Melodia erech apaim<\/em> splata si\u0119 z liturgi\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c nas z wiekami \u017cydowskiej modlitwy i z chwil\u0105, w kt\u00f3rej B\u00f3g wypowiedzia\u0142 te s\u0142owa do Moj\u017cesza. To nie jest tylko pie\u015b\u0144; to wyznanie tego, kim jest B\u00f3g i kim my jeste\u015bmy wezwani si\u0119 sta\u0107. Jom Kippur obna\u017ca nas do g\u0142\u0119bi: nasze grzechy, nasz\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 i nasz\u0105 potrzeb\u0119 \u0142aski, a to stwierdzenie o Bo\u017cym charakterze staje si\u0119 dla nas lin\u0105 ratunkow\u0105. \u015apiewamy je nie dlatego, \u017ce jest chwytliwe, lecz dlatego, \u017ce jest prawdziwe. Trwa\u0142a obecno\u015b\u0107 Boga daje nadziej\u0119, nawet w obliczu naszych niedoskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n Dla tych z nas, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 hebrajskiego, ten moment mo\u017ce by\u0107 delikatnym impulsem. Nawet podstawowa znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka otwiera Pismo \u015awi\u0119te w spos\u00f3b, kt\u00f3rego j\u0119zyk polski nie jest w stanie odda\u0107. Nie trzeba by\u0107 uczonym – wystarczy ciekawo\u015b\u0107. Zacznij od takiego wyra\u017cenia jak erech apaim<\/em>. Pozw\u00f3l mu swobodnie pop\u0142yn\u0105\u0107 z twoich ust. Poczuj jego obco\u015b\u0107 i poetycko\u015b\u0107. To przypomnienie, \u017ce Biblia nie zosta\u0142a napisana w naszym j\u0119zyku ani w naszej kulturze. Jest tekstem obcym, a zanurzenie si\u0119 w jej oryginalnych s\u0142owach przypomina wej\u015bcie do nowego kraju, pe\u0142nego zaskocze\u0144 i g\u0142\u0119bi. Pomocne mog\u0105 by\u0107 s\u0142owniki hebrajskie czy interlinearne narz\u0119dzia online, lecz kluczem pozostaje gotowo\u015b\u0107 do zaanga\u017cowania.<\/p>\n Zabierz ze sob\u0105 t\u0119 prawd\u0119: Bo\u017cy nos jest d\u0142ugi, a Jego mi\u0142osierdzie jeszcze d\u0142u\u017csze. Jom Kippur przypomina, \u017ce Jego cierpliwo\u015b\u0107 otwiera szerok\u0105 przestrze\u0144 dla twojego przebaczenia, twojej odnowy i twoich drugich szans. Zaprasza tak\u017ce ciebie, by\u015b \u201ewyd\u0142u\u017cy\u0142 sw\u00f3j nos\u201d, by\u015b pozwoli\u0142, aby cierpliwo\u015b\u0107 wzrasta\u0142a w tobie i by odzwierciedla\u0142a Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0119 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry tak szybko wybucha gniewem.<\/p>\n Oto moja modlitwa za ciebie: Gdy zamykaj\u0105 si\u0119 bramy Jom Kippur i wkraczasz w nowy rok, wiedz, \u017ce \u017bydzi i chrze\u015bcijanie stoj\u0105 razem pod t\u0105 sam\u0105 zdumiewaj\u0105c\u0105 prawd\u0105: B\u00f3g, kt\u00f3ry objawi\u0142 si\u0119 jako erech apaim<\/em> na Synaju, jest Ojcem, kt\u00f3ry w pe\u0142ni czas\u00f3w pos\u0142a\u0142 swojego Syna, aby ta cierpliwa mi\u0142o\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 nieodwracalna. Na krzy\u017cu Bo\u017ca cierpliwo\u015b\u0107 nie tylko czeka\u0142a – ona dzia\u0142a\u0142a, wyczerpuj\u0105c wszelkie roszczenia sprawiedliwo\u015bci, aby mi\u0142osierdzie mog\u0142o zwyci\u0119\u017cy\u0107 na zawsze. Szofar zabrzmia\u0142, zas\u0142ona zosta\u0142a rozdarta, a przeb\u0142aganie sta\u0142o si\u0119 pe\u0142ne dla wszystkich.<\/p>\n Tak wi\u0119c, niezale\u017cnie od tego, czy us\u0142ysza\u0142e\u015b t\u0119 obietnic\u0119 w hebrajskiej Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia, czy w grece Golgoty, pie\u015b\u0144 pozostaje ta sama: Pan, Pan, mi\u0142osierny i \u0142askawy, nieskory do gniewu i bogaty w wiern\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, przybli\u017cy\u0142 si\u0119 w Mesjaszu Jezusie. Poniewa\u017c Jego nos jest d\u0142ugi, twoja przysz\u0142o\u015b\u0107 jest wiecznie bezpieczna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gdy \u017cydowski rok dobiega\u0142 ko\u0144ca, nasza wsp\u00f3lnota zgromadzi\u0142a si\u0119, by obchodzi\u0107 Jom Kippur, czyli Dzie\u0144 Przeb\u0142agania, dzie\u0144 ci\u0119\u017cki od znacze\u0144, pe\u0142en powagi i nadziei. Nie by\u0142o to zwyczajne zgromadzenie. By\u0142 to moment \u015bwi\u0119ty, wsp\u00f3lna pauza, by szuka\u0107 przebaczenia, spojrze\u0107 w prawdzie na w\u0142asne upadki i oprze\u0107 si\u0119 na Bo\u017cym mi\u0142osierdziu. Nasza lokalna synagoga, wype\u0142niona po […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":14562,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[486],"tags":[],"class_list":["post-15585","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hebrew-pl"],"yoast_head":"\n
Oby\u015b w tym roku odczu\u0142 pe\u0142ny ci\u0119\u017car ogromnego Bo\u017cego mi\u0142osierdzia.\u00a0
Oby\u015b spotyka\u0142 Go coraz bardziej intymnie, pozwalaj\u0105c, by Jego charakter kszta\u0142towa\u0142 tw\u00f3j.
Oby tw\u00f3j nos (tw\u00f3j temperament, twoje serce) stawa\u0142 si\u0119 coraz d\u0142u\u017cszy, gdy kroczysz z Bogiem, kt\u00f3ry jest nieskory do gniewu i bogaty w mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n