To\u017csamo\u015b\u0107 \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d w Rdz 6,1\u20132 nale\u017cy do najbardziej zagadkowych i dyskutowanych kwestii w ca\u0142ej Biblii. W tek\u015bcie czytamy:<\/p>\n
\u201eA kiedy ludzie zacz\u0119li si\u0119 mno\u017cy\u0107 na ziemi i rodzi\u0142y im si\u0119 c\u00f3rki, synowie Bo\u017cy, widz\u0105c, \u017ce c\u00f3rki ludzi s\u0105 pi\u0119kne, brali je sobie za \u017cony, wszystkie, jakie im si\u0119 tylko podoba\u0142y\u201d (Rdz 6,1\u20132).<\/p>\n
Ta enigmatyczna wzmianka, w po\u0142\u0105czeniu z pojawieniem si\u0119 w Rdz 6,4 postaci zwanych \u201eNefilim\u201d, od stuleci pobudza wyobra\u017ani\u0119 i rodzi liczne interpretacje. Kim byli owi \u201esynowie Bo\u017cy\u201d? Czy byli to istoty anielskie, ludzcy potomkowie Seta, tyraniczni w\u0142adcy, czy mo\u017ce cz\u0142onkowie Bo\u017cej rady? Niniejszy artyku\u0142 przedstawia cztery g\u0142\u00f3wne interpretacje, analizuje ich biblijne i kontekstualne podstawy, a nast\u0119pnie proponuje rozwi\u0105zanie uznane tu za najbardziej przekonuj\u0105ce \u2014 \u017ce \u201esynowie Bo\u017cy\u201d byli cz\u0142onkami Bo\u017cej Rady \u2014 pozostaj\u0105c jednocze\u015bnie otwartym na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 samego tekstu. Rozwa\u017cania te zosta\u0142y u\u0142o\u017cone w taki spos\u00f3b, aby stanowi\u0142y dope\u0142nienie wcze\u015bniejszej analizy dotycz\u0105cej \u017cony Kaina.<\/p>\n
Zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 Rdz 6,1\u20134, a tak\u017ce archaiczny j\u0119zyk i spos\u00f3b postrzegania \u015bwiata obecny w tym fragmencie sprawiaj\u0105, \u017ce tekst ten dopuszcza wiele interpretacji. Wyra\u017cenie \u201esynowie Bo\u017cy\u201d (\u05d1\u05b0\u05e0\u05b5\u05d9\u05be\u05d4\u05b8\u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd, b\u2019nei ha-Elohim<\/em>) pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w innych miejscach Starego Testamentu, zw\u0142aszcza w Ksi\u0119dze Hioba. Dostarcza to pewnych wskaz\u00f3wek, ale nie daje jednoznacznej odpowiedzi. Z kolei \u201ec\u00f3rki ludzi\u201d (\u05d1\u05b0\u05bc\u05e0\u05d5\u05b9\u05ea \u05d4\u05b8\u05d0\u05b8\u05d3\u05b8\u05dd, b\u2019not ha-adam<\/em>) oraz potomstwo, kt\u00f3re z tych zwi\u0105zk\u00f3w si\u0119 rodzi \u2014 cz\u0119sto \u0142\u0105czone z Nefilim \u2014 jeszcze bardziej komplikuj\u0105 obraz.<\/p>\n W dyskusjach zar\u00f3wno naukowych, jak i tradycyjnych dominuj\u0105 cztery g\u0142\u00f3wne interpretacje tego fragmentu. Ka\u017cda z nich opiera si\u0119 na odmiennych za\u0142o\u017ceniach tekstowych, teologicznych i kulturowych.<\/p>\n Pierwsza interpretacja zak\u0142ada, \u017ce \u201esynowie Bo\u017cy\u201d byli istotami anielskimi, kt\u00f3re przekroczy\u0142y wyznaczone przez Boga granice, wchodz\u0105c w zwi\u0105zki z ludzkimi kobietami. Pogl\u0105d ten by\u0142 szeroko rozpowszechniony w staro\u017cytnych tradycjach \u017cydowskich i chrze\u015bcija\u0144skich. Odwo\u0142uje si\u0119 on mi\u0119dzy innymi do Ksi\u0119gi Henocha (1 Hen 6\u201311), pisma z okresu Drugiej \u015awi\u0105tyni, kt\u00f3re opisuje \u201eCzuwaj\u0105cych\u201d \u2014 anio\u0142\u00f3w zst\u0119puj\u0105cych na ziemi\u0119, po\u017c\u0105daj\u0105cych kobiet i maj\u0105cych z nimi potomstwo, z kt\u00f3rego rodz\u0105 si\u0119 olbrzymi, Nefilim. Biblijnego wsparcia dla tej interpretacji dostarczaj\u0105 takie fragmenty jak Hi 1,6; 2,1 oraz 38,7, gdzie \u201esynowie Bo\u017cy\u201d ukazani s\u0105 jako istoty niebia\u0144skie staj\u0105ce przed Bogiem lub raduj\u0105ce si\u0119 w chwili stworzenia \u015bwiata. W Nowym Testamencie do tej tradycji mo\u017ce nawi\u0105zywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c Jud 6\u20137, gdzie mowa o anio\u0142ach, kt\u00f3rzy \u201enie zachowali swojego pierwotnego stanowiska\u201d i popadli w grzech seksualny \u2014 co bywa odczytywane jako aluzja do wydarze\u0144 z Rdz 6.<\/p>\n Mocne strony: <\/strong>Interpretacja ta dobrze wsp\u00f3\u0142gra ze staro\u017cytnymi mitami Bliskiego Wschodu o zwi\u0105zkach istot boskich z lud\u017ami, a tak\u017ce pasuje do nadprzyrodzonego charakteru opowiadania w Rdz 6,1\u20134, zw\u0142aszcza w \u015bwietle opisu Nefilim jako \u201emocarzy\u201d i \u201es\u0142awnych ludzi\u201d (Rdz 6,4). Wyra\u017cenie b\u2019nei ha-Elohim<\/em> cz\u0119sto odnosi si\u0119 w Starym Testamencie do istot duchowych, a samo przekroczenie granic przez te istoty mog\u0142oby t\u0142umaczy\u0107 potop jako akt Bo\u017cego s\u0105du (Rdz 6,5\u20137).<\/p>\n Trudno\u015bci: <\/strong>Koncepcja anio\u0142\u00f3w zawieraj\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stwa z lud\u017ami rodzi jednak powa\u017cne pytania teologiczne. Jezus m\u00f3wi w Mt 22,30, \u017ce anio\u0142owie nie zawieraj\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stw, cho\u0107 s\u0142owa te mog\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do ich stanu w niebie, a nie do ewentualnego stanu upad\u0142ego. Sam tekst kanoniczny nie podaje te\u017c wyra\u017anych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w o zst\u0119powaniu anio\u0142\u00f3w na ziemi\u0119, dlatego wyja\u015bnienie to w du\u017cej mierze opiera si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142ach pozabiblijnych, takich jak 1 Ksi\u0119ga Henocha. Ponadto biologiczna mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy anio\u0142ami a lud\u017ami pozostaje kwesti\u0105 spekulatywn\u0105, poniewa\u017c anio\u0142owie s\u0105 w Biblii przedstawiani przede wszystkim jako istoty duchowe, a nie fizyczne.<\/p>\n Druga interpretacja uto\u017csamia \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d z pobo\u017cnymi potomkami Seta, trzeciego syna Adama, natomiast \u201ec\u00f3rki ludzi\u201d rozumie jako kobiety wywodz\u0105ce si\u0119 z bezbo\u017cnej linii Kaina. To podej\u015bcie, skoncentrowane na ludzkim wymiarze opowie\u015bci, pojawi\u0142o si\u0119 we wczesnej egzegezie chrze\u015bcija\u0144skiej, cz\u0119\u015bciowo jako pr\u00f3ba unikni\u0119cia nadprzyrodzonych implikacji interpretacji anielskiej. W tym uj\u0119ciu Rdz 6 przedstawia moraln\u0105 przestrog\u0119: sprawiedliwi (linia Seta) zacz\u0119li zawiera\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa z bezbo\u017cnymi (linia Kaina), co doprowadzi\u0142o do moralnego zepsucia spo\u0142ecze\u0144stwa i ostatecznie do potopu.<\/p>\n Mocne strony: <\/strong>Interpretacja ta unika element\u00f3w spekulatywnej nadprzyrodzono\u015bci i osadza narracj\u0119 w historii ludzkiej. W Rdz 4\u20135 wida\u0107 wyra\u017ane przeciwstawienie linii Kaina \u2014 naznaczonej buntem (np. przemoc Lameka, Rdz 4,23\u201324) \u2014 oraz linii Seta, kt\u00f3ra przedstawiona jest jako wierna Bogu (\u201ewtedy zacz\u0119to wzywa\u0107 imienia Pana\u201d, Rdz 4,26). Nacisk po\u0142o\u017cony w Rdz 6,5\u20137 na grzech cz\u0142owieka dobrze wsp\u00f3\u0142gra z wizj\u0105 moralnego upadku wynikaj\u0105cego z ludzkich wybor\u00f3w.<\/p>\n Trudno\u015bci: <\/strong>Sam tekst nie m\u00f3wi wprost, \u017ce \u201esynowie Bo\u017cy\u201d to potomkowie Seta, ani \u017ce \u201ec\u00f3rki ludzi\u201d nale\u017c\u0105 do linii Kaina. Co wi\u0119cej, okre\u015blenie b\u2019nei ha-Elohim<\/em> nigdzie indziej w Starym Testamencie nie odnosi si\u0119 do ludzi, co czyni t\u0119 interpretacj\u0119 mniej naturaln\u0105 pod wzgl\u0119dem j\u0119zykowym. Dodatkowo niezwyk\u0142y charakter Nefilim (Rdz 6,4) trudniej wyja\u015bni\u0107, je\u015bli ich pochodzenie mia\u0142oby by\u0107 wy\u0142\u0105cznie ludzkie.<\/p>\n Trzecia interpretacja zak\u0142ada, \u017ce \u201esynowie Bo\u017cy\u201d byli tyranicznymi w\u0142adcami lub mo\u017cnymi, by\u0107 mo\u017ce potomkami Lameka (Rdz 4,19\u201324), kt\u00f3rzy nadu\u017cywali swojej w\u0142adzy, bior\u0105c kobiety za \u017cony. W tym uj\u0119ciu wyra\u017cenie b\u2019nei ha-Elohim<\/em> rozumiane jest jako \u201esynowie bog\u00f3w\u201d lub \u201ebosko ustanowieni przyw\u00f3dcy\u201d, co odzwierciedla spos\u00f3b m\u00f3wienia znany ze staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu, gdzie kr\u00f3l\u00f3w lub przedstawicieli elit okre\u015blano mianem boskich syn\u00f3w (por. Ps 2,7). Zwrot \u201ewszystkie, jakie im si\u0119 podoba\u0142y\u201d (Rdz 6,2) mo\u017ce sugerowa\u0107 przymusow\u0105 poligami\u0119, co dobrze wsp\u00f3\u0142gra z obrazem Lameka, kt\u00f3ry w Ksi\u0119dze Rodzaju przedstawiony jest jako cz\u0142owiek gwa\u0142towny i poligamista.<\/p>\n Mocne strony: <\/strong>Interpretacja ta utrzymuje narracj\u0119 w wymiarze czysto ludzkim, unikaj\u0105c zar\u00f3wno nadprzyrodzonych, jak i genealogicznych za\u0142o\u017ce\u0144. Dobrze pasuje do kontekstu Rdz 6,5, gdzie podkre\u015blony jest narastaj\u0105cy grzech cz\u0142owieka, oraz do staro\u017cytnych opowie\u015bci o pot\u0119\u017cnych m\u0119\u017cczyznach wykorzystuj\u0105cych swoj\u0105 pozycj\u0119 do podporz\u0105dkowywania sobie kobiet. Nefilim mo\u017cna w\u00f3wczas rozumie\u0107 jako ich s\u0142ynne potomstwo, wyniesione przez status swoich ojc\u00f3w.<\/p>\n Trudno\u015bci: <\/strong>Podobnie jak w interpretacji setyckiej, trudno\u015b\u0107 sprawia tu samo wyra\u017cenie b\u2019nei ha-Elohim<\/em>, kt\u00f3re w Biblii hebrajskiej zwykle odnosi si\u0119 do istot niebia\u0144skich, a nie do ludzkich w\u0142adc\u00f3w. Opis Nefilim jako \u201eolbrzym\u00f3w\u201d lub \u201emocarzy\u201d (Rdz 6,4) staje si\u0119 mniej przekonuj\u0105cy, je\u015bli mieliby oni by\u0107 jedynie dzie\u0107mi ludzkich elit. Ponadto sam tekst nie daje bezpo\u015brednich podstaw, aby uto\u017csamia\u0107 \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d w\u0142a\u015bnie z w\u0142adcami lub mo\u017cnymi.<\/p>\n Czwarta interpretacja \u2014 uznana tu za najbardziej przekonuj\u0105c\u0105 \u2014 zak\u0142ada, \u017ce \u201esynowie Bo\u017cy\u201d byli cz\u0142onkami Bo\u017cej Rady, czyli istotami niebia\u0144skimi nale\u017c\u0105cymi do sfery boskiej, ale nie uto\u017csamianymi bezpo\u015brednio z anio\u0142ami. Pogl\u0105d ten odwo\u0142uje si\u0119 do takich fragment\u00f3w jak Ps 82,1, gdzie B\u00f3g przewodniczy zgromadzeniu \u201ebog\u00f3w\u201d (elohim<\/em>, \u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd), oraz do Hi 1,6; 2,1 i 38,7, gdzie \u201esynowie Bo\u017cy\u201d uczestnicz\u0105 w niebia\u0144skich zgromadzeniach. Wed\u0142ug tej interpretacji istoty te, pozostaj\u0105ce pod w\u0142adz\u0105 Pana, przekroczy\u0142y wyznaczone granice, bior\u0105c sobie za \u017cony ludzkie kobiety. Z tych zwi\u0105zk\u00f3w mieli narodzi\u0107 si\u0119 Nefilim.<\/p>\n Mocne strony: <\/strong>Interpretacja ta dobrze odpowiada j\u0119zykowemu u\u017cyciu wyra\u017cenia b\u2019nei ha-Elohim<\/em>, kt\u00f3re w Biblii hebrajskiej odnosi si\u0119 do istot niebia\u0144skich, a tak\u017ce staro\u017cytnemu wyobra\u017ceniu Bo\u017cej Rady (por. 1 Krl 22,19\u201320; Iz 6,6\u20138). Pozwala r\u00f3wnie\u017c wyja\u015bni\u0107 niezwyk\u0142y charakter Nefilim jako potomstwa powsta\u0142ego ze zwi\u0105zku istot boskich i ludzi, a potop rozumie\u0107 jako s\u0105d nad kosmicznym buntem. Opis ogrodu Eden jako g\u00f3ry Bo\u017cej w Ez 28,12\u201313 mo\u017cna postrzega\u0107 jako pomost mi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105, co wspiera ide\u0119, \u017ce w przestrzeni \u015bwi\u0119tej dochodzi\u0142o do spotkania \u015bwiata boskiego i ludzkiego.<\/p>\n Trudno\u015bci: <\/strong>Podobnie jak interpretacja anielska, tak\u017ce to uj\u0119cie opiera si\u0119 na nadprzyrodzonym sposobie rozumienia tekstu, kt\u00f3ry dla wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 spekulatywny. W Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym nie zawsze wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 cz\u0142onk\u00f3w Bo\u017cej Rady i anio\u0142\u00f3w, a sam tekst nie opisuje wprost zst\u0119powania tych istot na ziemi\u0119. Ponadto teologiczne konsekwencje przypisywania grzechu istotom nale\u017c\u0105cym do sfery boskiej wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnie ostro\u017cnej interpretacji.<\/p>\n Aby oceni\u0107 przedstawione interpretacje, trzeba uwzgl\u0119dni\u0107 szerszy kontekst biblijny oraz spos\u00f3b postrzegania \u015bwiata przez pierwszych odbiorc\u00f3w Ksi\u0119gi Rodzaju \u2014 Izraelit\u00f3w wychodz\u0105cych z niewoli egipskiej. W przeciwie\u0144stwie do wsp\u00f3\u0142czesnych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto poszukuj\u0105 w tek\u015bcie precyzji naukowej lub historycznej, Izraelici \u017cyli w \u015bwiecie g\u0142\u0119boko przenikni\u0119tym rzeczywisto\u015bci\u0105 bosk\u0105. Istoty niebia\u0144skie, ziemscy w\u0142adcy oraz przestrzenie \u015bwi\u0119te by\u0142y dla nich elementem codziennej teologii. Ich pytania nie dotyczy\u0142y mechaniki zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy istotami boskimi i lud\u017ami, lecz raczej mocy Boga, Jego wierno\u015bci oraz relacji z Izraelem.<\/p>\n Wyra\u017cenie \u201esynowie Bo\u017cy\u201d pojawia si\u0119 w Hi 1,6 oraz 2,1, gdzie przedstawiaj\u0105 si\u0119 oni przed Bogiem, a szatan wyst\u0119puje jako kto\u015b z zewn\u0105trz, zdaj\u0105cy spraw\u0119 ze swoich dzia\u0142a\u0144. W Hi 38,7 opisani s\u0105 jako ci, kt\u00f3rzy raduj\u0105 si\u0119 w chwili stworzenia \u015bwiata, co sugeruje ich istnienie jeszcze przed pojawieniem si\u0119 ludzi. Fragmenty te ukazuj\u0105 \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d jako istoty niebia\u0144skie, r\u00f3\u017cne od anio\u0142\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce nale\u017c\u0105ce do Bo\u017cej Rady (por. Ps 82,1; 1 Krl 22,19\u201320; Iz 6,6\u20138). Motyw rady pojawia si\u0119 w Biblii w scenach, w kt\u00f3rych B\u00f3g zwraca si\u0119 do istot niebia\u0144skich, jak w wizji Micheasza dotycz\u0105cej s\u0105du nad Achabem (1 Krl 22,19\u201320) czy w powo\u0142aniu Izajasza (Iz 6,8).<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c rola ogrodu Eden jako kosmicznego miejsca spotkania (Ez 28,12\u201313) wspiera interpretacj\u0119 odwo\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 do Bo\u017cej Rady. Eden opisany jest tam jako g\u00f3ra Bo\u017ca \u2014 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej niebo i ziemia stykaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Mo\u017cna go wi\u0119c rozumie\u0107 jako miejsce, w kt\u00f3rym spotyka\u0142y si\u0119 dwa porz\u0105dki: ziemska rodzina Boga (ludzie) oraz Jego niebia\u0144ska rodzina (cz\u0142onkowie Bo\u017cej Rady). Obecno\u015b\u0107 szatana w Edenie (Rdz 3) koresponduje z jego rol\u0105 w Hi 1,6, gdzie pojawia si\u0119 on w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w niebia\u0144skiego zgromadzenia.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Aby lepiej zrozumie\u0107 omawiany fragment, warto najpierw wyja\u015bni\u0107 samo poj\u0119cie \u201eanio\u0142a\u201d. W j\u0119zyku hebrajskim s\u0142owo mal\u2019akh<\/em> (\u05de\u05b7\u05dc\u05b0\u05d0\u05b8\u05da\u05b0), a w grece angelos<\/em> (\u1f04\u03b3\u03b3\u03b5\u03bb\u03bf\u03c2), oznacza po prostu \u201epos\u0142a\u0144ca\u201d. Termin ten mo\u017ce wi\u0119c odnosi\u0107 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych istot niebia\u0144skich. Pismo \u015awi\u0119te wspomina mi\u0119dzy innymi o archanio\u0142ach (jak Micha\u0142 czy Gabriel), cherubach (Rdz 3,24), serafinach (Iz 6,2\u20133), ofanim \u2014 \u201eko\u0142ach\u201d z wizji Ezechiela (Ez 1,15\u201321) \u2014 oraz o zwyk\u0142ych anio\u0142ach, okre\u015blanych jako duchy s\u0142u\u017cebne (por. Hbr 1,14). Inne istoty pojawiaj\u0105 si\u0119 w wizjach prorockich i apokaliptycznych: Cztery Istoty \u017byj\u0105ce (Ez 1; Ap 4,6\u20138), dwudziestu czterech Starc\u00f3w (Ap 4,4) czy dusze pod o\u0142tarzem (Ap 6,9\u201311). Obrazy te ukazuj\u0105 rozbudowan\u0105 i z\u0142o\u017con\u0105 hierarchi\u0119 rzeczywisto\u015bci niebia\u0144skiej. W tym \u015bwietle \u201esynowie Bo\u017cy\u201d mogli zajmowa\u0107 w niej szczeg\u00f3lne miejsce \u2014 jako cz\u0142onkowie Bo\u017cej Rady, posiadaj\u0105cy pewn\u0105 w\u0142adz\u0119 i r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 od anio\u0142\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych funkcj\u0119 pos\u0142a\u0144c\u00f3w lub stra\u017cnik\u00f3w.<\/p>\n W naturalny spos\u00f3b rodzi si\u0119 pytanie: gdzie w tym obrazie znajduje si\u0119 Jezus? W J 3,16 czytamy o Jezusie jako o \u201ejedynym Synu\u201d Boga (gr. ton Huion ton monogene<\/em>), przy czym s\u0142owo monogen\u0113s<\/em> oznacza \u201ejedyny w swoim rodzaju\u201d, \u201eniepowtarzalny\u201d. W przeciwie\u0144stwie do \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d Jezus nie jest istot\u0105 stworzon\u0105, lecz odwiecznym Synem, r\u00f3\u017cnym od nich zar\u00f3wno w naturze, jak i w roli. O ile \u201esynowie Bo\u017cy\u201d uczestnicz\u0105 w Bo\u017cej Radzie, o tyle Jezus jest S\u0142owem, przez kt\u00f3re wszystko zosta\u0142o stworzone (por. J 1,1\u20133). Nie jest wi\u0119c jednym z cz\u0142onk\u00f3w rady, lecz Tym, kt\u00f3ry stoi ponad ni\u0105 jako jej ostateczna G\u0142owa.<\/p>\n Interpretacja m\u00f3wi\u0105ca o Bo\u017cej Radzie wydaje si\u0119 najbardziej przekonuj\u0105ca, poniewa\u017c dobrze odpowiada staro\u017cytnemu sposobowi postrzegania \u015bwiata oraz danym j\u0119zykowym tekstu. Izraelici rozumieli Boga jako Tego, kt\u00f3ry przewodzi niebia\u0144skiemu zgromadzeniu \u2014 motyw ten ma swoje odpowiedniki tak\u017ce w tekstach ugaryckich i mezopotamskich. Uj\u0119cie \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d jako cz\u0142onk\u00f3w tej rady pozwala rozumie\u0107 ich zainteresowanie ludzkimi kobietami jako przekroczenie granicy mi\u0119dzy \u015bwiatem boskim a ludzkim. W pewnym sensie przypomina to motywy znane z mit\u00f3w staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu, jednak w Biblii zostaje uj\u0119te w ramach surowej teologii monoteistycznej Izraela. Tak\u0105 interpretacj\u0119 wspiera r\u00f3wnie\u017c kosmiczna rola ogrodu Eden oraz niezwyk\u0142y charakter Nefilim, sugeruj\u0105cy potomstwo powsta\u0142e ze zwi\u0105zku istot boskich i ludzi.<\/p>\n Jednocze\u015bnie sk\u0105po\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w w Rdz 6,1\u20134 nakazuje zachowa\u0107 pokor\u0119 w formu\u0142owaniu ostatecznych wniosk\u00f3w. Interpretacja anielska pozostaje mo\u017cliwa, zw\u0142aszcza \u017ce by\u0142a obecna ju\u017c w bardzo wczesnej tradycji. Z kolei interpretacje setycka i kr\u00f3lewska proponuj\u0105 bardziej \u201eludzkie\u201d odczytanie tekstu, unikaj\u0105ce spekulacji teologicznych. Sam kontekst potopu (Rdz 6,5\u20137) podkre\u015bla przede wszystkim grzech cz\u0142owieka, co sprawia, \u017ce w zasadzie ka\u017cda z tych interpretacji mo\u017ce w pewnym stopniu wyja\u015bnia\u0107 Bo\u017cy s\u0105d \u2014 czy to jako konsekwencj\u0119 buntu istot niebia\u0144skich, czy te\u017c jako wynik moralnego upadku ludzi.<\/p>\n Dla Izraelit\u00f3w opowiadanie z Rdz 6 nie by\u0142o zagadk\u0105 o charakterze naukowym, lecz narracj\u0105 teologiczn\u0105, kt\u00f3ra ukazywa\u0142a Bo\u017c\u0105 w\u0142adz\u0119 nad \u015bwiatem pogr\u0105\u017conym w chaosie. Historia o \u201esynach Bo\u017cych\u201d \u2014 niezale\u017cnie od tego, czy rozumiana jako opowie\u015b\u0107 o buncie istot niebia\u0144skich, czy o moralnym zepsuciu ludzi \u2014 podkre\u015bla\u0142a potrzeb\u0119 Bo\u017cej interwencji, kt\u00f3r\u0105 sta\u0142 si\u0119 potop, oraz odnowienia przymierza w osobie Noego.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesnym czytelnikom \u017cyj\u0105cym w kulturach o silnych tradycjach politeistycznych, jak na przyk\u0142ad w niekt\u00f3rych regionach Indii, interpretacja odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do Bo\u017cej Rady mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 szczeg\u00f3lnie intuicyjna, poniewa\u017c odpowiada wizji wszech\u015bwiata zamieszkanego przez liczne istoty duchowe. Dla innych natomiast fragment ten mo\u017ce stanowi\u0107 wyzwanie wobec wsp\u00f3\u0142czesnego wyobra\u017cenia o Bogu dzia\u0142aj\u0105cym ca\u0142kowicie samotnie. Tekst ten zaprasza wi\u0119c do g\u0142\u0119bszego odkrywania kosmicznego wymiaru biblijnej wizji \u015bwiata.<\/p>\n \u201eSynowie Bo\u017cy\u201d z Rdz 6 pozostaj\u0105 jedn\u0105 z najbardziej zagadkowych postaci w ca\u0142ej Biblii. Proponowane interpretacje wahaj\u0105 si\u0119 od istot anielskich, poprzez potomk\u00f3w Seta, a\u017c po tyranicznych w\u0142adc\u00f3w czy cz\u0142onk\u00f3w Bo\u017cej Rady. Interpretacja odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do Bo\u017cej Rady \u2014 ukazuj\u0105ca niebia\u0144sk\u0105 rodzin\u0119 Boga, kt\u00f3ra przekracza granice w \u015bwi\u0119tej przestrzeni Edenu \u2014 wydaje si\u0119 najlepiej odpowiada\u0107 zar\u00f3wno j\u0119zykowi tekstu, jak i sposobowi my\u015blenia staro\u017cytnego Izraela.<\/p>\n Sceny z Ksi\u0119gi Hioba, w kt\u00f3rych pojawia si\u0119 Bo\u017ca Rada, kosmiczna rola ogrodu Eden oraz wyj\u0105tkowe synostwo Jezusa pomagaj\u0105 lepiej zrozumie\u0107 t\u0119 perspektyw\u0119. Jednocze\u015bnie zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 samego fragmentu biblijnego zach\u0119ca do pokory i otwarto\u015bci na inne mo\u017cliwo\u015bci interpretacyjne. Ta tajemnica pozwala nam dostrzec bogactwo biblijnej opowie\u015bci, w kt\u00f3rej rzeczywisto\u015b\u0107 boska i ludzka przenikaj\u0105 si\u0119 naw<\/p>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kim byli synowie Bo\u017cy? To\u017csamo\u015b\u0107 \u201esyn\u00f3w Bo\u017cych\u201d w Rdz 6,1\u20132 nale\u017cy do najbardziej zagadkowych i dyskutowanych kwestii w ca\u0142ej Biblii. W tek\u015bcie czytamy: \u201eA kiedy ludzie zacz\u0119li si\u0119 mno\u017cy\u0107 na ziemi i rodzi\u0142y im si\u0119 c\u00f3rki, synowie Bo\u017cy, widz\u0105c, \u017ce c\u00f3rki ludzi s\u0105 pi\u0119kne, brali je sobie za \u017cony, wszystkie, jakie im si\u0119 tylko podoba\u0142y\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":11960,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":["post-16290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-torah"],"yoast_head":"\n1. Interpretacja anielska<\/h3>\n
2. Interpretacja setycka<\/h3>\n
3. Interpretacja w\u0142adc\u00f3w<\/h3>\n
4. Interpretacja Rady Bo\u017cej<\/h3>\n
Biblijny i kontekstualny punkt odniesienia<\/h3>\n
Kluczowe teksty<\/h3>\n
Anio\u0142owie i istoty niebia\u0144skie<\/h3>\n
Jezus a \u201esynowie Bo\u017cy\u201d<\/h3>\n
Ocena interpretacji odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do Bo\u017cej Rady<\/h3>\n
Refleksje teologiczne i kulturowe<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h3>\n