Dolina jest g\u0142\u0119boka, cienie wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119, a wrogowie czuwaj\u0105. A jednak z tej ciemno\u015bci nie rozlega si\u0119 krzyk rozpaczy, lecz wyznanie ufno\u015bci. W zaledwie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu hebrajskich s\u0142owach Psalm 23 prowadzi nas przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 ludzkiego \u017cycia: od spokojnego poczucia bezpiecze\u0144stwa, poprzez do\u015bwiadczenie l\u0119ku, a\u017c po st\u00f3\u0142 zwyci\u0119stwa. Samo jego czytanie przynosi pociech\u0119; jednak gdy si\u0119gniemy do g\u0142\u0119bi hebrajskiego tekstu, odkrywamy, \u017ce nie jest to jedynie pie\u015b\u0144, lecz swoisty przewodnik przetrwania, niczym mapa odkupienia dla tych, kt\u00f3rzy przechodz\u0105 przez ciemno\u015b\u0107.<\/p>\n
\u201ePan jest moim pasterzem, niczego mi nie braknie\u201d (Ps 23,1).<\/strong><\/p>\n T\u0142umaczenie s\u0142owa ro\u2019i<\/em> jako \u201em\u00f3j pasterz\u201d (\u05e8\u05b9\u05e2\u05b4\u05d9) jest trafne. Jednak dla staro\u017cytnego s\u0142uchacza brzmienie tego s\u0142owa nios\u0142o jeszcze dodatkowe skojarzenia. Brzmi ono bowiem bardzo podobnie do s\u0142owa re\u2019i<\/em> – \u201em\u00f3j przyjaciel\u201d, \u201em\u00f3j towarzysz\u201d. S\u0142uchacz m\u00f3g\u0142 wi\u0119c us\u0142ysze\u0107 w nim nie tylko obraz przewodnika, lecz tak\u017ce bliskiego towarzysza drogi. Cho\u0107 j\u0119zykowo s\u0105 to dwa r\u00f3\u017cne wyrazy, podobie\u0144stwo ich brzmienia wzbogaca\u0142o obraz zawarty w psalmie. B\u00f3g nie jest jedynie pasterzem kieruj\u0105cym stadem z oddali; jest tak\u017ce towarzyszem, kt\u00f3ry idzie obok.<\/p>\n Ta bliska wi\u0119\u017a stanowi istot\u0119 pierwszego wyznania psalmisty: lo ehsar<\/em> – \u201eniczego mi nie braknie\u201d. Nie chodzi tu o chwilowe poczucie syto\u015bci czy chwilowy dobrostan, lecz o trwa\u0142y stan pe\u0142nej wystarczalno\u015bci w obecno\u015bci Pasterza-Przyjaciela.<\/p>\n \u201eNa zielonych pastwiskach pozwala mi odpocz\u0105\u0107, prowadzi mnie nad wody, gdzie mog\u0119 odpocz\u0105\u0107\u201d (Ps 23,2).<\/strong><\/p>\n Pok\u00f3j opisany w tym wersecie jest zamierzony i bezpieczny. Czasownik yarbitseini<\/em> (\u05d9\u05b7\u05e8\u05b0\u05d1\u05bc\u05b4\u05d9\u05e6\u05b5\u05e0\u05b4\u05d9), pochodz\u0105cy od rdzenia rabats<\/em> (\u05e8\u05b8\u05d1\u05b7\u05e5), przywo\u0142uje obraz owcy, kt\u00f3ra kl\u0119ka i spokojnie k\u0142adzie si\u0119 w stanie pe\u0142nego bezpiecze\u0144stwa. Pasterz tak dok\u0142adnie oczy\u015bci\u0142 okolic\u0119 z wszelkiego zagro\u017cenia, \u017ce stado mo\u017ce podwin\u0105\u0107 nogi i spokojnie si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107.<\/p>\n Motyw g\u0142\u0119bokiego odpoczynku zostaje jeszcze wzmocniony przez miejsce, do kt\u00f3rego prowadzi pasterz: mey menuchot<\/em> (\u05de\u05b5\u05d9 \u05de\u05b0\u05e0\u05bb\u05d7\u05d5\u05b9\u05ea). Wyra\u017cenie to zwykle t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201espokojne wody\u201d, lecz dos\u0142ownie oznacza \u201ewody odpoczynku\u201d. Nie chodzi wi\u0119c jedynie o \u0142yk wody gasz\u0105cy pragnienie, lecz o przestrze\u0144 obiecuj\u0105c\u0105 ca\u0142kowite ustanie wysi\u0142ku, zapowied\u017a pe\u0142ni szalom<\/em>.<\/p>\n \u201eOrze\u017awia moj\u0105 dusz\u0119. Prowadzi mnie po w\u0142a\u015bciwych \u015bcie\u017ckach przez wzgl\u0105d na swoje imi\u0119\u201d (Ps 23,3).<\/strong><\/p>\n Hebrajskie s\u0142owo yeshovev<\/em> (\u05d9\u05b0\u05e9\u05c1\u05d5\u05b9\u05d1\u05b5\u05d1) niesie ze sob\u0105 znaczenie przywr\u00f3cenia cz\u0142owieka do jego prawdziwego stanu, tj. powrotu duszy rozproszonej i zranionej do pierwotnej, zamierzonej przez Boga pe\u0142ni. Prowadzenie po maagley-tsedek<\/em> (\u05de\u05b7\u05e2\u05b0\u05d2\u05bc\u05b0\u05dc\u05b5\u05d9\u05be\u05e6\u05b6\u05d3\u05b6\u05e7) – \u201ew\u0142a\u015bciwych \u015bcie\u017ckach\u201d, ods\u0142ania spos\u00f3b dzia\u0142ania Pasterza. Maagal<\/em> (\u05de\u05b7\u05e2\u05b0\u05d2\u05bc\u05b8\u05dc) to droga wyg\u0142adzona przez ko\u0142a woz\u00f3w i kroki tych, kt\u00f3rzy szli ni\u0105 wcze\u015bniej. Pasterz nie prowadzi swoich owiec w nieznane pustkowia; prowadzi je star\u0105, dobrze przetart\u0105 drog\u0105 wiernych, drog\u0105, kt\u00f3rej bezpiecze\u0144stwo potwierdzi\u0142y pokolenia.<\/p>\n Dlaczego to czyni? Lema\u2019an shemo<\/em> (\u05dc\u05b0\u05de\u05b7\u05e2\u05b7\u05df \u05e9\u05c1\u05b0\u05de\u05d5\u05b9) – \u201eprzez wzgl\u0105d na swoje imi\u0119\u201d. W tym miejscu pojawia si\u0119 napi\u0119cie mi\u0119dzy Hillul HaSzem<\/em> a Kiddusz HaSzem<\/em>. Reputacja Pasterza zwi\u0105zana jest z losem jego stada. Je\u015bli owce zgin\u0105, imi\u0119 pasterza zostaje zniewa\u017cone (Hillul HaSzem<\/em>). Je\u015bli jednak doprowadzi je bezpiecznie do celu, jego wierno\u015b\u0107 zostaje publicznie potwierdzona, a jego imi\u0119 u\u015bwi\u0119cone (Kiddusz HaSzem<\/em>) wobec wszystkich, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 t\u0119 drog\u0119.<\/p>\n \u201eCho\u0107bym chodzi\u0142 ciemn\u0105 dolin\u0105, z\u0142a si\u0119 nie ul\u0119kn\u0119, bo Ty jeste\u015b ze mn\u0105. Tw\u00f3j kij i Twoja laska s\u0105 tym, co mnie pociesza\u201d (Ps 23,4).<\/strong><\/p>\n Zielone pastwiska nie s\u0105 jednak celem drogi. S\u0105 jedynie przygotowaniem. Droga prowadz\u0105ca od spokoju do sto\u0142u zwyci\u0119stwa wiedzie bowiem nieuchronnie przez dolin\u0119. Scena zmienia si\u0119 nagle: z idyllicznej \u0142\u0105ki przenosimy si\u0119 do gey tsalmavet<\/em> (\u05d1\u05bc\u05b0\u05d2\u05b5\u05d9\u05d0 \u05e6\u05b7\u05dc\u05b0\u05de\u05b8\u05d5\u05b6\u05ea), miejsca nie tylko zacienionego, lecz pogr\u0105\u017conego w g\u0142\u0119bokiej, przyt\u0142aczaj\u0105cej ciemno\u015bci. Cz\u0119sto oddaje si\u0119 to wyra\u017cenie jako \u201edolina cienia \u015bmierci\u201d, jednak hebrajskie tsalmavet<\/em> bardziej precyzyjnie opisuje g\u0119st\u0105, ci\u0119\u017ck\u0105 ciemno\u015b\u0107, obraz \u015bmiertelnego zagro\u017cenia, rozpaczy lub nieznanego. Mimo to psalmista przechodzi przez ni\u0105 bez l\u0119ku.<\/p>\n Kluczowe jest jednak to, \u017ce psalmista m\u00f3wi: \u201echodz\u0119\u201d (elekh<\/em> \u2013 \u05d0\u05b5\u05dc\u05b5\u05da\u05b0). Pasterz nie usuwa doliny z drogi ani nie przenosi owiec ponad ni\u0105. Trzeba przez ni\u0105 przej\u015b\u0107. I w\u0142a\u015bnie w tym przechodzeniu objawia si\u0119 zaufanie. W tym miejscu nast\u0119puje teologiczny zwrot ca\u0142ego psalmu. J\u0119zyk zmienia si\u0119: zamiast m\u00f3wi\u0107 o Bogu (\u201eOn prowadzi\u201d), psalmista zaczyna m\u00f3wi\u0107 do Boga (\u201eTy jeste\u015b ze mn\u0105\u201d). W ciemno\u015bci \u015bwiadectwo staje si\u0119 modlitw\u0105.<\/p>\n Dowodem Jego obecno\u015bci s\u0105 shivtecha<\/em> (\u05e9\u05c1\u05b4\u05d1\u05b0\u05d8\u05b0\u05da\u05b8) i mishantecha<\/em> (\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05b0\u05e2\u05b7\u05e0\u05b0\u05ea\u05bc\u05b6\u05da\u05b8) – kij i laska pasterska. Jeden s\u0142u\u017cy do obrony przed wrogiem, drugi pomaga prowadzi\u0107 stado przy kraw\u0119dzi przepa\u015bci. Pocieszenie, jakie przynosz\u0105 (yenachamuni<\/em> \u2013 \u05d9\u05b0\u05e0\u05b7\u05d7\u05b2\u05de\u05bb\u05e0\u05b4\u05d9), nie jest jedynie abstrakcyjnym uczuciem. To g\u0142\u0119bokie, niemal fizyczne westchnienie ulgi; oddech duszy, kt\u00f3ra wie, \u017ce nie jest sama.<\/p>\n \u201eSt\u00f3\u0142 dla mnie zastawiasz na oczach moich wrog\u00f3w. Namaszczasz mi g\u0142ow\u0119 olejkiem; m\u00f3j kielich jest przeobfity\u201d (Ps 23,5).<\/strong><\/p>\n Scena przenosi si\u0119 teraz z pasterskiej doliny do kr\u00f3lewskiej sali uczty. Pasterz staje si\u0119 gospodarzem. A gdzie zostaje przygotowany st\u00f3\u0142? Neged tzor\u2019rai<\/em> (\u05e0\u05b6\u05d2\u05b6\u05d3 \u05e6\u05b9\u05e8\u05b0\u05e8\u05b8\u05d9) – w pe\u0142nej, jawnej obecno\u015bci wrog\u00f3w. S\u0142owo oznaczaj\u0105ce wrog\u00f3w, tzor\u2019rai<\/em> (\u05e6\u05b9\u05e8\u05b0\u05e8\u05b8\u05d9), wywodzi si\u0119 z rdzenia znacz\u0105cego \u201ewi\u0105za\u0107\u201d, \u201eogranicza\u0107\u201d, \u201ekr\u0119powa\u0107\u201d. Uczta staje si\u0119 wi\u0119c ostatecznym znakiem wyzwolenia. Namaszczenie olejkiem, symbol wolno\u015bci, rado\u015bci i go\u015bcinno\u015bci, jest bezpo\u015brednym przeciwie\u0144stwem ucisku, kt\u00f3ry reprezentuj\u0105 wrogowie. Gospodarz publicznie odwraca los tego, kto wcze\u015bniej by\u0142 uwi\u0119ziony.<\/p>\n Gospodarz przygotowuje uczt\u0119 obfito\u015bci w\u0142a\u015bnie w miejscu, gdzie psalmista niegdy\u015b czu\u0142 si\u0119 osaczony. Olejek sp\u0142ywa na g\u0142ow\u0119, a kielich nie jest jedynie pe\u0142ny, lecz revayah<\/em> (\u05e8\u05b0\u05d5\u05b8\u05d9\u05b8\u05d4) – nasycony, przepe\u0142niony a\u017c po brzegi. Gospodarz oddaje swojemu go\u015bciowi publiczn\u0105 cze\u015b\u0107, przemieniaj\u0105c przestrze\u0144 potencjalnego wstydu w miejsce Bo\u017cego potwierdzenia i zwyci\u0119stwa wobec oczu ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n \u201eTak, dobro\u0107 i \u0142aska p\u00f3jd\u0105 w \u015blad za mn\u0105 przez wszystkie dni mego \u017cycia, i zamieszkam w domu Pana po najd\u0142u\u017csze czasy\u201d (Ps 23,6).<\/strong><\/p>\n Psalm ko\u0144czy si\u0119 podw\u00f3jnym potwierdzeniem pewno\u015bci. S\u0142owo akh<\/em> (\u05d0\u05b7\u05da\u05b0) usuwa wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107. A to, co nast\u0119puje potem, ukazuje niezwyk\u0142e odwr\u00f3cenie sytuacji. Czasownik t\u0142umaczony jako \u201ep\u00f3jd\u0105 w \u015blad za mn\u0105\u201d to yirdfuni<\/em> (\u05d9\u05b4\u05e8\u05b0\u05d3\u05bc\u05b0\u05e4\u05d5\u05bc\u05e0\u05b4\u05d9) – to samo s\u0142owo, kt\u00f3re w innych miejscach opisuje po\u015bcig my\u015bliwego za zwierzyn\u0105. W dolinie psalmista obawia\u0142 si\u0119, \u017ce b\u0119dzie \u015bcigany przez z\u0142o. Teraz jednak wyznaje, \u017ce ka\u017cdego dnia pod\u0105\u017caj\u0105 za nim dwaj nieust\u0119pliwi towarzysze: tov va-chesed<\/em> (\u05d8\u05d5\u05b9\u05d1 \u05d5\u05b8\u05d7\u05b6\u05e1\u05b6\u05d3): dobro\u0107 Boga oraz Jego wierna przymierzu mi\u0142o\u015b\u0107. To w\u0142a\u015bnie to chesed<\/em> stanowi jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych cech Bo\u017cego charakteru w ca\u0142ych Pismach hebrajskich.<\/p>\n S\u0142owa \u201ezamieszkam\u201d oddaj\u0105 hebrajskie veshavti<\/em> (\u05d5\u05b0\u05e9\u05c1\u05b7\u05d1\u05b0\u05ea\u05bc\u05b4\u05d9), wywodz\u0105ce si\u0119 z rdzenia shuv<\/em> (\u05e9\u05c1\u05d5\u05bc\u05d1), kt\u00f3ry oznacza \u201epowraca\u0107\u201d lub \u201ezosta\u0107 przywr\u00f3conym\u201d. Ten sam rdze\u0144 pojawia si\u0119 wcze\u015bniej w psalmie w s\u0142owie \u201eorze\u017awia\u201d (yeshovev<\/em>, \u05d9\u05b0\u05e9\u05c1\u05d5\u05b9\u05d1\u05b5\u05d1) w wersecie 3. Wielu badaczy Biblii s\u0142yszy w veshavti<\/em> nie jednorazowy akt zamieszkania, lecz ruch powracania: \u201eb\u0119d\u0119 powraca\u0142 raz po raz\u201d lub \u201eb\u0119d\u0119 stale przebywa\u0142\u201d. Obraz ten przywo\u0142uje nie pojedyncze przybycie, lecz \u017cycie naznaczone powracaj\u0105c\u0105 pielgrzymk\u0105 do domu Pana, rytmem nieustannego powrotu, aby odda\u0107 cze\u015b\u0107 i do\u015bwiadczy\u0107 odnowy. Dusza, kt\u00f3ra zosta\u0142a odnowiona na pastwiskach, wci\u0105\u017c powraca do \u017ar\u00f3d\u0142a tego odnowienia.<\/p>\n Tak wi\u0119c droga, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 na zielonych \u0142\u0105kach, ko\u0144czy si\u0119 nie tylko w domu, lecz w relacji: w rytmie zaufania, powrotu i od\u015bwie\u017cenia. Owca, kt\u00f3ra zaufa\u0142a Pasterzowi w dolinie, zasiada teraz przy stole Gospodarza; nie na kr\u00f3tk\u0105 chwil\u0119, lecz l\u2019orech yamim<\/em> (\u05dc\u05b0\u05d0\u05b9\u05e8\u05b6\u05da\u05b0 \u05d9\u05b8\u05de\u05b4\u05d9\u05dd), na d\u0142ugie dni, na \u017cycie rozci\u0105gni\u0119te w pe\u0142ni i dope\u0142nione, wyznaczane sta\u0142ym rytmem powracania do domu.<\/p>\n Dobry Pasterz<\/strong><\/p>\n Dla tych z nas, kt\u00f3rzy widz\u0105 w Jezusie Mesjasza Izraela, ta staro\u017cytna nadzieja znajduje swoje najpe\u0142niejsze i ostateczne wybrzmienie w s\u0142owach Jezusa: \u201eJa jestem dobrym pasterzem\u201d (J 10,11). Jezus (Jeszua) jest wype\u0142nieniem proroctwa Ezechiela, w kt\u00f3rym B\u00f3g zapowiada, \u017ce ocali swoje rozproszone stado z r\u0105k fa\u0142szywych pasterzy i ustanowi nad nim jednego pasterza – \u201es\u0142ug\u0119 mojego Dawida\u201d (Ez 34,11\u201323).<\/p>\n \u017bydowski Mesjasz jest tym, kt\u00f3ry przechodzi przez ostateczn\u0105 dolin\u0119 ciemno\u015bci w naszym imieniu. Nie tylko prowadzi owce, ale tak\u017ce zwyci\u0119\u017ca sam\u0105 \u015bmier\u0107. Na krzy\u017cu staje samotnie wobec drapie\u017cnik\u00f3w i oddaje swoje \u017cycie. Trzeciego dnia powstaje z martwych, aby objawi\u0107 zwyci\u0119stwo nad si\u0142ami, kt\u00f3re pragn\u0119\u0142y naszej zguby. St\u00f3\u0142 zastawiony wobec wrog\u00f3w mo\u017cna rozpozna\u0107 w Ostatniej Wieczerzy, a przepe\u0142niony kielich w nowym przymierzu zawartym w Jego krwi.<\/p>\n Zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n Psalm 23 nie jest wi\u0119c statycznym obrazem spokoju, lecz dramatem rozgrywaj\u0105cym si\u0119 w trzech aktach: zadowolenie, kryzys i wywy\u017cszenie. Troska Pasterza nie objawia si\u0119 w tym, \u017ce dolina znika z drogi cz\u0142owieka, lecz w tym, \u017ce On sam jest obecny po\u015br\u00f3d niej.\u00a0Obietnica Psalmu nie m\u00f3wi jedynie o tym, \u017ce przetrwamy dolin\u0119 g\u0142\u0119bokiej i g\u0119stej ciemno\u015bci. M\u00f3wi o czym\u015b wi\u0119cej: \u017ce po drugiej stronie czeka uczta Boga. Wrogowie, kt\u00f3rzy niegdy\u015b nas \u015bcigali, staj\u0105 si\u0119 jedynie \u015bwiadkami naszego usprawiedliwienia. Droga, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 od owcy potrzebuj\u0105cej opieki, ko\u0144czy si\u0119 przy stole jako miejsce go\u015bcia obdarzonego czci\u0105.\u00a0Nasze zwyci\u0119stwo nie polega tylko na ocaleniu jednej duszy. Jest nim publiczne objawienie niezachwianej wierno\u015bci Boga wobec \u015bwiata, kt\u00f3ry patrzy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dolina jest g\u0142\u0119boka, cienie wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119, a wrogowie czuwaj\u0105. A jednak z tej ciemno\u015bci nie rozlega si\u0119 krzyk rozpaczy, lecz wyznanie ufno\u015bci. W zaledwie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu hebrajskich s\u0142owach Psalm 23 prowadzi nas przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 ludzkiego \u017cycia: od spokojnego poczucia bezpiecze\u0144stwa, poprzez do\u015bwiadczenie l\u0119ku, a\u017c po st\u00f3\u0142 zwyci\u0119stwa. Samo jego czytanie przynosi pociech\u0119; jednak gdy […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":16267,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[530],"tags":[],"class_list":["post-16422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblia-hebrajska"],"yoast_head":"\n