S\u0142owo \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d u wielu os\u00f3b wywo\u0142uje dyskomfort. Przywo\u0142uje obrazy pozornej pobo\u017cno\u015bci, postawy \u201e\u015bwi\u0119tszego od innych\u201d, w kt\u00f3rej kto\u015b patrzy na innych z poczuciem moralnej wy\u017cszo\u015bci. U\u017cywamy go, by opisa\u0107 osoby sprawiaj\u0105ce wra\u017cenie os\u0105dzaj\u0105cych albo \u201eprzesadnie pozytywnych\u201d.<\/p>\n
To wsp\u00f3\u0142czesne rozumienie bardzo jednak oddali\u0142o si\u0119 od pierwotnego znaczenia tego s\u0142owa. Biblia nie m\u00f3wi, \u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 polega na byciu \u201eidealnym\u201d w dzisiejszym sensie. Oznacza raczej bycie radykalnie odmiennym. A w tej mocnej idei kryje si\u0119 zaproszenie, kt\u00f3re mo\u017ce odmieni\u0107 twoje \u017cycie.<\/p>\n
We wsp\u00f3\u0142czesnym j\u0119zyku \u201e\u015bwi\u0119to\u015b\u0107\u201d sta\u0142a si\u0119 poj\u0119ciem etycznym. Osoby zachowuj\u0105ce si\u0119 \u201e\u015bwi\u0119ciej od innych\u201d uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za moralnie lepsze od pozosta\u0142ych. Jednak takie podej\u015bcie, mierzenie \u015bwi\u0119to\u015bci kategoriami moralno\u015bci, jest ca\u0142kowicie odmienne od staro\u017cytnego, hebrajskiego rozumienia tego s\u0142owa.<\/p>\n
Biblijne s\u0142owo oznaczaj\u0105ce \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d to qadosz<\/em> (\u05e7\u05b8\u05d3\u05d5\u05b9\u05e9\u05c1). Nie oznacza ono przede wszystkim moralnej doskona\u0142o\u015bci. Oznacza \u201eoddzielony\u201d. \u201eWydzielony\u201d. \u201eInny\u201d.<\/p>\n To rozr\u00f3\u017cnienie ma ogromne znaczenie. Gdy uto\u017csamiamy \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 z bezb\u0142\u0119dno\u015bci\u0105 moraln\u0105, nak\u0142adamy na siebie ci\u0119\u017car niemo\u017cliwego do spe\u0142nienia standardu. W\u00f3wczas albo popadamy w pych\u0119, s\u0105dz\u0105c, \u017ce ju\u017c go osi\u0105gn\u0119li\u015bmy, albo w rozpacz, wiedz\u0105c, \u017ce nigdy si\u0119 to nie uda. \u017badna z tych postaw nie oddaje intencji autor\u00f3w biblijnych.<\/p>\n Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w Mt 5,48 Chrystus m\u00f3wi: \u201eB\u0105d\u017acie wi\u0119c doskonali, jak doskona\u0142y jest wasz Ojciec niebieski\u201d. Podobnie jak qadosz<\/em> (\u05e7\u05b8\u05d3\u05d5\u05b9\u05e9\u05c1), greckie s\u0142owo teleios<\/em> (t\u0142umaczone jako \u201edoskona\u0142y\u201d) nie oznacza przede wszystkim \u201emoralnie bezb\u0142\u0119dny\u201d. Oznacza raczej \u201epe\u0142ny, dojrza\u0142y, rozwini\u0119ty, osi\u0105gaj\u0105cy sw\u00f3j cel\u201d. Tym samym s\u0142owem okre\u015bla si\u0119 doros\u0142ych w przeciwie\u0144stwie do dzieci (por. 1 Kor 14,20) oraz ro\u015bliny w pe\u0142ni rozwini\u0119te (por. Mt 13,33 w Septuagincie).<\/p>\n Najbardziej znane wezwanie do \u015bwi\u0119to\u015bci pojawia si\u0119 w Ksi\u0119dze Kap\u0142a\u0144skiej:\u00a0\u201e\u015awi\u0119tymi b\u0105d\u017acie, bo Ja jestem \u015bwi\u0119ty, Pan, B\u00f3g wasz\u201d (Kp\u0142 19,2).<\/em><\/p>\n Zatrzymaj si\u0119 na chwil\u0119 nad tym zdaniem. Czy B\u00f3g naprawd\u0119 nakazuje Izraelowi by\u0107 moralnie doskona\u0142ym na miar\u0119 Stw\u00f3rcy wszech\u015bwiata? Wydaje si\u0119 to nie tylko trudne, ale wr\u0119cz niemo\u017cliwe, a szerszy kontekst Tory jasno t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107 uwzgl\u0119dnia. Ca\u0142y system ofiarniczy, opisany wcze\u015bniej w Ksi\u0119dze Kap\u0142a\u0144skiej, zosta\u0142 ustanowiony po to, by dokonywa\u0107 przeb\u0142agania za grzech i dawa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odnowy, poniewa\u017c B\u00f3g wiedzia\u0142, \u017ce lud b\u0119dzie upada\u0142. System ten istnia\u0142 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce Izrael nie b\u0119dzie doskona\u0142y.<\/p>\n Co wi\u0119c oznacza \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d w tym kontek\u015bcie? Nie bezgrzeszn\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107, lecz bycie oddzielonym.<\/p>\n Zrozumienie wyj\u0105tkowo\u015bci Boga Izraela rzuca \u015bwiat\u0142o na ca\u0142e poj\u0119cie \u015bwi\u0119to\u015bci. Gdy B\u00f3g m\u00f3wi Izraelowi, aby by\u0142 \u015bwi\u0119ty, poniewa\u017c \u201eJa, Pan, wasz B\u00f3g, jestem \u015bwi\u0119ty\u201d, wskazuje tym samym, \u017ce B\u00f3g Izraela jest oddzielony, jedyny i r\u00f3\u017cny od b\u00f3stw innych narod\u00f3w.<\/p>\n Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na pierwsze z Dziesi\u0119ciu Przykaza\u0144 (w j\u0119zyku hebrajskim nazywanych raczej \u201eDziesi\u0119cioma S\u0142owami\u201d):\u00a0\u201eNie b\u0119dziesz mia\u0142 bog\u00f3w cudzych przede Mn\u0105\u201d (Wj 20,3).<\/em><\/p>\n Hebrajskie wyra\u017cenie al-panai<\/em> (\u05e2\u05b7\u05dc\u05be\u05e4\u05b8\u05bc\u05e0\u05b8\u05d9), t\u0142umaczone jako \u201eprzede Mn\u0105\u201d, dos\u0142ownie oznacza \u201ew mojej obecno\u015bci\u201d albo \u201eobok Mnie\u201d. Przykazanie to wyra\u017ca wi\u0119c wy\u0142\u0105czn\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107. Cho\u0107 kontekst staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu dopuszcza\u0142 istnienie r\u00f3\u017cnych b\u00f3stw uznawanych przez narody, Izrael mia\u0142 nie mie\u0107 z nimi nic wsp\u00f3lnego. B\u00f3g Izraela jest \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d (ca\u0142kowicie odr\u0119bny) i domaga si\u0119 od swojego ludu takiej samej, wy\u0142\u0105cznej wierno\u015bci.<\/p>\n W tym miejscu tekst biblijny wprost podwa\u017ca nasze wsp\u00f3\u0142czesne za\u0142o\u017cenia. Ksi\u0119ga Powt\u00f3rzonego Prawa nazywa Izraela \u201eludem \u015bwi\u0119tym (\u05e7\u05b8\u05d3\u05d5\u05b9\u05e9\u05c1, qadosz<\/em>) dla Pana\u201d (Pwt 7,6). A jednak ta sama ksi\u0119ga jasno stwierdza, \u017ce Izrael nie przewy\u017csza moralnie innych narod\u00f3w.\u00a0Moj\u017cesz m\u00f3wi do ludu:<\/p>\n \u201eNie m\u00f3w w swoim sercu: \u2018Pan przyprowadzi\u0142 mnie, abym posiad\u0142 t\u0119 ziemi\u0119 dzi\u0119ki mojej sprawiedliwo\u015bci (\u05e6\u05b0\u05d3\u05b8\u05e7\u05b8\u05d4, tsedaka)\u2019\u2026 Nie ze wzgl\u0119du na twoj\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 ani na prawo\u015b\u0107 twojego serca wchodzisz, aby posi\u0105\u015b\u0107 ich ziemi\u0119, lecz z powodu niegodziwo\u015bci tych narod\u00f3w\u201d (Pwt 9,4\u20135).<\/em><\/p>\n Pierwotne hebrajskie znaczenie s\u0142owa \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d nie ma nic wsp\u00f3lnego z postaw\u0105 \u201e\u015bwi\u0119tszego od innych\u201d, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b cz\u0119sto si\u0119 nim okre\u015bla. Izrael zosta\u0142 oddzielony przez Bo\u017cy wyb\u00f3r i dla Bo\u017cego celu, a nie z powodu w\u0142asnej dobroci.<\/p>\n Ta sama zasada dotyczy hebrajskich s\u0142\u00f3w oznaczaj\u0105cych \u201eczysty\u201d (tahor<\/em>; \u05d8\u05b8\u05d4\u05d5\u05b9\u05e8) i \u201enieczysty\u201d (tame<\/em>; \u05d8\u05b8\u05de\u05b5\u05d0). W Torze terminy te odnosz\u0105 si\u0119 przede wszystkim do czysto\u015bci rytualnej, a nie do winy moralnej.\u00a0Ksi\u0119ga Kap\u0142a\u0144ska m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli kto\u015b zapadnie na chorob\u0119 sk\u00f3ry, \u201ekap\u0142an uzna go za nieczystego\u201d (Kp\u0142 13,11). Taki stan nie oznacza \u017cadnego moralnego uchybienia ze strony chorego. Chodzi o nieczysto\u015b\u0107 rytualn\u0105, a nie o grzech.<\/p>\n Co wi\u0119cej, nieczysto\u015b\u0107 rytualna nie by\u0142a stanem trwa\u0142ym. Na przyk\u0142ad gdy chory wyzdrowia\u0142 i zosta\u0142 zbadany przez kap\u0142ana, m\u00f3g\u0142 \u201ewypra\u0107 swoje szaty i b\u0119dzie czysty\u201d (Kp\u0142 13,6). Czysto\u015b\u0107 oznacza\u0142a powr\u00f3t do stanu rytualnej zdolno\u015bci uczestniczenia w kulcie, a nie osi\u0105gni\u0119cie wewn\u0119trznej doskona\u0142o\u015bci moralnej. Tym samym s\u0142owem \u201eczysty\u201d okre\u015bla si\u0119 tak\u017ce oliw\u0119 do lamp w Przybytku (tehorah<\/em>; \u05d8\u05b0\u05d4\u05d5\u05b9\u05e8\u05b8\u05d4); oczywi\u015bcie oliwa nie jest \u201emoralnie czysta\u201d, lecz przeznaczona do \u015bwi\u0119tego u\u017cytku.<\/p>\n Sama Ksi\u0119ga Kap\u0142a\u0144ska wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cnia te kategorie, gdy B\u00f3g m\u00f3wi do Aarona, aby \u201erozr\u00f3\u017cnia\u0142 mi\u0119dzy tym, co \u015bwi\u0119te, a tym, co pospolite, mi\u0119dzy tym, co nieczyste, a tym, co czyste\u201d (Kp\u0142 10,10). Werset ten jasno pokazuje: to, co \u015bwi\u0119te, jest oddzielone od tego, co zwyczajne, a to, co czyste – od tego, co nieczyste. \u017badna z tych kategorii nie odnosi si\u0119 bezpo\u015brednio do osobistej moralno\u015bci.<\/p>\n To staro\u017cytne rozumienie \u015bwi\u0119to\u015bci, tj. jako \u201ebycia oddzielonym dla okre\u015blonego celu\u201d, znajduje swoje pe\u0142ne urzeczywistnienie w Jezusie. Ewangelie ukazuj\u0105 Go jako qadosz<\/em> w najpe\u0142niejszym sensie, jako \u015awi\u0119tego Boga (por. Mk 1,24). A jednak nieustannie burzy\u0142 moralistyczne oczekiwania religijnych elit, poniewa\u017c uciele\u015bnia\u0142 to, czym \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 mia\u0142a by\u0107 od pocz\u0105tku: nie oddzieleniem od ludzi, lecz oddzieleniem dla Bo\u017cego dzie\u0142a odkupienia.<\/p>\n By\u0142 oddzielony nie po to, by pot\u0119pia\u0107 nieczystych, lecz aby ich oczyszcza\u0107. Gdy kobieta cierpi\u0105ca na krwotok dotkn\u0119\u0142a Go, Jego \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em uzdrowienia (por. Mk 5,25\u201334). W Chrystusie \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 nie by\u0142a barier\u0105 wobec nieczysto\u015bci, lecz by\u0142a moc\u0105, kt\u00f3ra j\u0105 przemienia\u0142a.<\/p>\n Jezus modli\u0142 si\u0119: \u201eZa nich Ja po\u015bwi\u0119cam w ofierze samego siebie, aby i oni byli u\u015bwi\u0119ceni w prawdzie\u201d (J 17,19).<\/em> Oddzieli\u0142 samego siebie dla Bo\u017cego pos\u0142annictwa, aby\u015bmy i my, niedoskonali, mogli sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119ci. I dokona\u0142 tego nie przez powtarzane ofiary, lecz przez jednorazow\u0105 ofiar\u0119 z samego siebie (por. Hbr 10,10).<\/p>\n Wyzwalaj\u0105ca prawda jest taka: nie musisz by\u0107 doskona\u0142y, aby by\u0107 \u015bwi\u0119tym. Ci\u0119\u017car postawy \u201e\u015bwi\u0119tszego od innych\u201d znika w chwili, gdy u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 nie polega na naszym moralnym dorobku, lecz na tym, kim jeste\u015bmy. By\u0107 qadosz<\/em> to by\u0107 oddzielonym, ale nie dlatego, \u017ce jeste\u015bmy bez skazy, lecz dlatego, \u017ce nale\u017cymy do Tego, kt\u00f3ry jest \u015bwi\u0119ty.<\/p>\n W \u015bwiecie, kt\u00f3ry domaga si\u0119 dostosowania, wezwanie do \u015bwi\u0119to\u015bci jest zaproszeniem, by przesta\u0107 udawa\u0107. To pozwolenie, by przesta\u0107 mierzy\u0107 siebie w odniesieniu do innych i odnale\u017a\u0107 odpoczynek w prawdzie, \u017ce jeste\u015b inny z Bo\u017cego zamys\u0142u. Jeste\u015b oddzielony nie po to, by patrze\u0107 z g\u00f3ry, lecz by budowa\u0107 most. Tak jak Jezus dotyka\u0142 tych, kt\u00f3rych nikt nie chcia\u0142 dotkn\u0105\u0107, i czyni\u0142 ich czystymi, tak twoje \u017cycie – inne, oddzielone – ma przyci\u0105ga\u0107, a nie wyklucza\u0107.<\/p>\n Dlatego porzu\u0107 potrzeb\u0119 udowadniania swojej warto\u015bci. Przyjmij swoje miejsce jako kogo\u015b wybranego i oddzielonego. Niech twoje \u017cycie stanie si\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0105, nie sterylnej doskona\u0142o\u015bci, lecz g\u0142\u0119bokiej go\u015bcinno\u015bci, zakorzenionej w \u015awi\u0119tym, kt\u00f3ry czyni ci\u0119 pe\u0142nym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0142owo \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d u wielu os\u00f3b wywo\u0142uje dyskomfort. Przywo\u0142uje obrazy pozornej pobo\u017cno\u015bci, postawy \u201e\u015bwi\u0119tszego od innych\u201d, w kt\u00f3rej kto\u015b patrzy na innych z poczuciem moralnej wy\u017cszo\u015bci. U\u017cywamy go, by opisa\u0107 osoby sprawiaj\u0105ce wra\u017cenie os\u0105dzaj\u0105cych albo \u201eprzesadnie pozytywnych\u201d. To wsp\u00f3\u0142czesne rozumienie bardzo jednak oddali\u0142o si\u0119 od pierwotnego znaczenia tego s\u0142owa. Biblia nie m\u00f3wi, \u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 polega na […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":16478,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[491],"tags":[],"class_list":["post-17294","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-theology-pl"],"yoast_head":"\nCo naprawd\u0119 m\u00f3wi Tora<\/h3>\n
B\u00f3g, kt\u00f3ry jest oddzielony<\/h3>\n
Bez moralnej wy\u017cszo\u015bci<\/h3>\n
Czyste i nieczyste: kolejna cz\u0119sto niezrozumiana para<\/h3>\n
Jezus jako nasza \u015bwi\u0119to\u015b\u0107<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h3>\n