W Rdz 24, u kresu \u017cycia, Abraham ma jeszcze jedn\u0105 trosk\u0119: znale\u017a\u0107 \u017con\u0119 dla Izaaka, kt\u00f3ra pozwoli wype\u0142ni\u0107 Bo\u017c\u0105 obietnic\u0119. Ostatnia z dziesi\u0119ciu pr\u00f3b (zwi\u0105zanie Izaaka w Rdz 22) nale\u017cy ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci. Teraz jego cel jest jasny: Izaak nie mo\u017ce po\u015blubi\u0107 kobiety kananejskiej ani powr\u00f3ci\u0107 na sta\u0142e do dawnej ojczyzny Abrahama. Patriarcha wzywa wi\u0119c swojego najbardziej zaufanego s\u0142ug\u0119, aby dopilnowa\u0142 wierno\u015bci temu zobowi\u0105zaniu wobec Boga.<\/p>\n
Tradycja \u017cydowska nazywa go Eliezerem (por. Rdz 15,2), cho\u0107 sam tekst nie podaje jego imienia (co dobrze wpisuje si\u0119 w wcze\u015bniejsze pragnienie Abrahama, by – gdyby nie mia\u0142 syna – przekaza\u0107 mu wszystko). Hebrajskie s\u0142owo \u05e2\u05b6\u05d1\u05b6\u05d3 (eved<\/em>) oznacza co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko \u201es\u0142uga\u201d. Mo\u017ce oznacza\u0107 tak\u017ce \u201eniewolnika\/s\u0142ug\u0119\u201d, co wskazuje na wi\u0119\u017a lojalno\u015bci i wsp\u00f3lnot\u0119 celu. Abraham poleca temu s\u0142udze uda\u0107 si\u0119 do domu swojego brata Nachora w Paddan-Aram (\u05e4\u05b7\u05bc\u05d3\u05b7\u05bc\u05df \u05d0\u05b2\u05e8\u05b8\u05dd). P\u00f3\u017aniej Jakub, syn Izaaka, r\u00f3wnie\u017c wraca do tej \u201edrugiej ojczyzny\u201d, gdy jego rodzice wysy\u0142aj\u0105 go tam, by uchroni\u0107 go przed gniewem Ezawa (por. Rdz 27,42\u201343; 28,5).<\/p>\n Opowiadanie to jest najd\u0142u\u017csz\u0105 ci\u0105g\u0142\u0105 histori\u0105 w Torze (cho\u0107 sam ten artyku\u0142 taki nie b\u0119dzie). Abraham nakazuje swojemu s\u0142udze z\u0142o\u017cy\u0107 przysi\u0119g\u0119 wobec Pana, Boga:<\/p>\n \u201eNie we\u017amiesz dla mojego syna \u017cony spo\u015br\u00f3d c\u00f3rek Kananejczyk\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mieszkam, lecz p\u00f3jdziesz do mojego kraju i do mojej rodziny i tam we\u017amiesz \u017con\u0119 dla mojego syna Izaaka\u201d (Rdz 24,3\u20134).<\/em><\/p>\n S\u0142uga reaguje na to w spos\u00f3b naturalny, wyra\u017caj\u0105c w\u0105tpliwo\u015b\u0107:<\/p>\n \u201eA je\u015bli kobieta nie zechce i\u015b\u0107 ze mn\u0105 do tej ziemi \u2014 czy mam zaprowadzi\u0107 twojego syna z powrotem do kraju, z kt\u00f3rego wyszed\u0142e\u015b?\u201d (Rdz 24,5).<\/em> Abraham odpowiada: \u201eStrze\u017c si\u0119, aby\u015b nie prowadzi\u0142 tam z powrotem mojego syna! Pan, B\u00f3g nieba, kt\u00f3ry mnie wzi\u0105\u0142 z domu mojego ojca i z ziemi mojego pochodzenia i kt\u00f3ry przysi\u0105g\u0142 mi, m\u00f3wi\u0105c: \u2018Twojemu potomstwu dam t\u0119 ziemi\u0119\u2019, po\u015ble przed tob\u0105 swego anio\u0142a, aby\u015b stamt\u0105d wzi\u0105\u0142 \u017con\u0119 dla mojego syna. A je\u015bli kobieta nie zechce i\u015b\u0107 z tob\u0105, b\u0119dziesz wolny od tej przysi\u0119gi; tylko mojego syna nie prowad\u017a tam z powrotem\u201d (Rdz 24,6\u20138).<\/em><\/p>\n Opowiadanie pomija d\u0142ugie tygodnie podr\u00f3\u017cy i ukazuje moment, w kt\u00f3rym s\u0142uga pr\u00f3buje rozezna\u0107 wol\u0119 Boga:<\/p>\n \u201ePanie, Bo\u017ce mojego pana Abrahama, spraw prosz\u0119 dzi\u015b, by mi si\u0119 powiod\u0142o, i oka\u017c \u0142ask\u0119 (\u05d7\u05b6\u05e1\u05b6\u05d3, chesed) mojemu panu Abrahamowi\u201d.<\/em><\/p>\n Chesed<\/em> to jedno z najtrudniejszych do oddania hebrajskich s\u0142\u00f3w. Nie oznacza jedynie \u201edobroci\u201d, lecz raczej \u201ewierno\u015b\u0107 przymierzu\u201d, \u201ewiern\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107\u201d. S\u0142uga nie prosi wi\u0119c o przypadkowe szcz\u0119\u015bcie, lecz o dzia\u0142anie Boga zgodne z Jego wiern\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 wobec Abrahama; mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wynika z przymierza i z\u0142o\u017conych obietnic.<\/p>\n \u201eOto stoj\u0119 przy \u017ar\u00f3dle (\u05e2\u05b5\u05d9\u05df, ajin), a c\u00f3rki mieszka\u0144c\u00f3w miasta wychodz\u0105 czerpa\u0107 wod\u0119. Niech ta m\u0142oda kobieta (\u05e0\u05b7\u05e2\u05b2\u05e8\u05b8\u05d4, na\u2019arah), do kt\u00f3rej powiem: \u2018Nachyl prosz\u0119 sw\u00f3j dzban, abym si\u0119 napi\u0142\u2019, a ona odpowie: \u2018Pij, a i twoje wielb\u0142\u0105dy napoj\u0119\u2019 \u2014 niech ona b\u0119dzie t\u0105, kt\u00f3r\u0105 przeznaczy\u0142e\u015b dla s\u0142ugi Twego Izaaka. Po tym poznam, \u017ce okaza\u0142e\u015b \u0142ask\u0119 (chesed) mojemu panu\u201d (Rdz 24,12\u201314).<\/em><\/p>\n S\u0142uga dostrzega Rebek\u0119, wnuczk\u0119 Nachora, starszego brata Abrahama, jeszcze zanim ko\u0144czy modlitw\u0119. Gdy prosi j\u0105: \u201eDaj mi, prosz\u0119, napi\u0107 si\u0119 troch\u0119 wody z twojego dzbana\u201d (Rdz 24,17)<\/em>, ona odpowiada: \u201ePij, panie m\u00f3j\u201d,<\/em> szybko opuszcza dzban i daje mu si\u0119 napi\u0107. Nast\u0119pnie m\u00f3wi: \u201eNaczerpi\u0119 te\u017c dla twoich wielb\u0142\u0105d\u00f3w, a\u017c si\u0119 napij\u0105 do syta\u201d (Rdz 24,18\u201319)<\/em>. Natychmiast wylewa wod\u0119 z dzbana do poid\u0142a, biegnie z powrotem do studni i czerpie wod\u0119 dla wszystkich jego wielb\u0142\u0105d\u00f3w.<\/p>\n To, \u017ce s\u0142uga wybiera w\u0142a\u015bnie pr\u00f3b\u0119 radykalnej, uprzedzaj\u0105cej go\u015bcinno\u015bci spo\u015br\u00f3d wszystkich mo\u017cliwych znak\u00f3w, ma kluczowe znaczenie. Wie, \u017ce aby to ma\u0142\u017ce\u0144stwo mog\u0142o si\u0119 powie\u015b\u0107, \u017cona Izaaka musi by\u0107 tak samo go\u015bcinna jak Abraham i Sara. Opowiadanie nawi\u0105zuje do sceny, w kt\u00f3rej Abraham i Sara z wielk\u0105 serdeczno\u015bci\u0105 przyjmuj\u0105 trzech nieznajomych (Rdz 18,1\u20138).<\/p>\n Abraham przekroczy\u0142 wszelkie oczekiwania wobec trzech obcych przybysz\u00f3w. Rebeka czyni to samo, i to dobrowolnie, cho\u0107 s\u0142udzy tego cz\u0142owieka mogliby wykona\u0107 t\u0119 prac\u0119. Nie tylko troszczy si\u0119 o nieznajomego, lecz tak\u017ce dba o jego wielb\u0142\u0105dy. Hebrajskie czasownik \u05ea\u05b8\u05bc\u05d1\u05b9\u05d0 (tavo<\/em> \u2014 \u201eprzychodzi\u201d) pulsuje w tym rozdziale niczym rytm serca. Rebeka przychodzi do studni, by czerpa\u0107 wod\u0119, i by spotka\u0107 przybysza. Jest w nieustannym ruchu. W Ksi\u0119dze Rodzaju wiara wyra\u017ca si\u0119 w dzia\u0142aniu i Rebeka okazuje j\u0105 swoimi krokami.<\/p>\n Jednak tavo<\/em> to nie jedyny istotny czasownik. Rebeka tak\u017ce biegnie (\u05e8\u05b8\u05e6\u05b8\u05d4, ratzah<\/em>), a\u017c trzy razy z rz\u0119du (Rdz 24,20.28.29). Biegnie, by opr\u00f3\u017cni\u0107 dzban, potem wraca do studni, a nast\u0119pnie biegnie do domu swojej rodziny. Jedyn\u0105 inn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra biegnie w Ksi\u0119dze Rodzaju, jest Abraham w rozdziale 18, gdy wychodzi na spotkanie trzech nieznajomych. Rebeka nie tylko s\u0142u\u017cy, wr\u0119cz biegnie ku obcemu.<\/p>\n W odpowiedzi s\u0142uga daje jej kosztowno\u015bci jako wyraz uznania i pyta, czyj\u0105 jest c\u00f3rk\u0105 oraz czy w domu jej ojca znajdzie si\u0119 miejsce na nocleg. Jej odpowied\u017a \u015bwiadczy o pewno\u015bci i otwarto\u015bci: \u201eJestem c\u00f3rk\u0105 Betuela, syna Milki, kt\u00f3rego ona urodzi\u0142a Nachorowi\u2026 Mamy te\u017c pod dostatkiem s\u0142omy i paszy oraz miejsce do przenocowania\u201d (Rdz 24,24\u201325).<\/em><\/p>\n Ta odpowied\u017a ponownie ukazuje jej g\u0142\u0119bokie zakorzenienie w postawie go\u015bcinno\u015bci.<\/p>\n Jako m\u0142oda kobieta Rebeka zaprasza nieznajomego, by zatrzyma\u0142 si\u0119 u nich na noc i odpocz\u0105\u0142, mimo \u017ce sama nie jest jeszcze zam\u0119\u017cna. Nast\u0119pnie opowiada o wszystkim swojemu bratu Labanowi (\u05dc\u05b8\u05d1\u05b8\u05df) i swojej matce Milce. Laban wybiega na zewn\u0105trz, gdy widzi kosztowne dary, kt\u00f3re otrzyma\u0142a jego siostra. Ten szczeg\u00f3\u0142 zapowiada jego p\u00f3\u017aniejszy charakter, cz\u0142owieka sk\u0142onnego do chciwo\u015bci, kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci wyrz\u0105dzi krzywd\u0119 Jakubowi, synowi Rebeki (por. Rdz 29\u201331).<\/p>\n Hebrajskie okre\u015blenia u\u017cyte w tym rozdziale s\u0105 znacz\u0105ce: \u05e0\u05b7\u05e2\u05b2\u05e8\u05b8\u05d4 (na\u2019arah<\/em>\u00a0 u\u017cywane w Rdz 24,14.16.55.57) podkre\u015bla m\u0142odo\u015b\u0107, panie\u0144stwo i gotowo\u015b\u0107 do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia; \u05d1\u05b0\u05bc\u05ea\u05d5\u05bc\u05dc\u05b8\u05d4 (betulah<\/em> – Rdz 24,16) akcentuje dziewictwo, w zestawieniu z na\u2019arah<\/em>; natomiast \u05e2\u05b7\u05dc\u05b0\u05de\u05b8\u05d4 (almah<\/em> – Rdz 24,43) wskazuje na m\u0142od\u0105 kobiet\u0119 w wieku zdolnym do rodzenia dzieci.<\/p>\n S\u0142uga Abrahama opowiada ca\u0142\u0105 histori\u0119 jeszcze raz, wyja\u015bniaj\u0105c, jak jego modlitwa do Pana zosta\u0142a wys\u0142uchana i jak sta\u0142a si\u0119 wyra\u017anym znakiem w wyborze Rebeki dla Izaaka. Brat i matka (ojciec m\u00f3g\u0142 by\u0107 nieobecny, chory lub ju\u017c nie \u017cy\u0107) wyra\u017caj\u0105 zgod\u0119. Gdy s\u0142uga Abrahama us\u0142ysza\u0142 ich s\u0142owa, upad\u0142 na ziemi\u0119 przed Panem. Nast\u0119pnie obdarowa\u0142 Rebek\u0119 srebrnymi i z\u0142otymi przedmiotami, szatami oraz innymi kosztowno\u015bciami, a jej bratu i matce r\u00f3wnie\u017c wr\u0119czy\u0142 cenne dary.<\/p>\n Potem on i towarzysz\u0105cy mu ludzie jedli, pili i sp\u0119dzili tam noc. Rankiem poprosi\u0142, aby pozwolono mu wr\u00f3ci\u0107 do jego pana (por. Rdz 24,52\u201354). Laban chcia\u0142, aby Rebeka pozosta\u0142a jeszcze przez dziesi\u0119\u0107 dni, zanim wyruszy w drog\u0119. Jednak s\u0142uga Abrahama nalega\u0142 na szybki wyjazd, ju\u017c nast\u0119pnego dnia. By\u0107 mo\u017ce wynika\u0142o to z tego, \u017ce Abraham by\u0142 u kresu \u017cycia, a s\u0142uga pragn\u0105\u0142 jak najszybciej przynie\u015b\u0107 dobr\u0105 wiadomo\u015b\u0107: znalaz\u0142 dla Izaaka \u017con\u0119, kobiet\u0119 gotow\u0105 zamieszka\u0107 z nim w Kanaanie, a zarazem niepochodz\u0105c\u0105 spo\u015br\u00f3d Kananejczyk\u00f3w.<\/p>\n W odpowiedzi s\u0142yszymy: \u201eZawo\u0142amy m\u0142od\u0105 kobiet\u0119 i zapytamy jej ust\u201d (Rdz 24,57).<\/em> Hebrajskie wyra\u017cenie \u05e4\u05b4\u05bc\u05d9\u05d4\u05b8 (piha<\/em>, \u201ejej usta\u201d) pojawia si\u0119 tu w formie rzadkiej: \u05e9\u05b8\u05c1\u05d0\u05b7\u05dc \u05d0\u05b6\u05ea\u05be\u05e4\u05b4\u05bc\u05d9\u05d4\u05b8 (sza\u2019al et piha<\/em>), dos\u0142ownie \u201ezapyta\u0107 jej ust\u201d, \u201ezasi\u0119gn\u0105\u0107 jej s\u0142owa\u201d. Podkre\u015bla ono, \u017ce zgoda Rebeki nie jest jedynie formalno\u015bci\u0105; to jej w\u0142asne s\u0142owo rozstrzyga o jej losie. W kulturze g\u0142\u0119boko patriarchalnej opowiadanie zatrzymuje si\u0119 w tym miejscu, aby uszanowa\u0107 jej osobiste, niezale\u017cne \u201etak\u201d.<\/p>\n Nast\u0119pnie przywo\u0142uj\u0105 Rebek\u0119 i pytaj\u0105 j\u0105: \u201eCzy p\u00f3jdziesz z tym cz\u0142owiekiem?\u201d Ona odpowiada: \u201e\u05d0\u05b5\u05dc\u05b5\u05da\u05b0 (elekh \u2014 \u2018p\u00f3jd\u0119\u2019)\u201d (Rdz 24,58).<\/em> To elekh<\/em> pochodzi od tego samego rdzenia, co s\u0142owa \u201elech lecha\u201d (\u05dc\u05b6\u05da\u05b0\u05be\u05dc\u05b0\u05da\u05b8, \u201ewyrusz\u201d, \u201eid\u017a\u201d) w powo\u0142aniu Abrahama (Rdz 12,1). To echo nie jest przypadkowe: odpowied\u017a Rebeki jest bezpo\u015bredni\u0105 odpowiedzi\u0105 na tamto wezwanie. Abraham opu\u015bci\u0142 dom ojca, id\u0105c ku nieznanej ziemi (lech lecha<\/em>). Teraz Rebeka opuszcza sw\u00f3j dom , nie dlatego, \u017ce B\u00f3g przem\u00f3wi\u0142 do niej bezpo\u015brednio z nieba, lecz dlatego, \u017ce rozpoznaje Jego dzia\u0142anie w modlitwie i \u015bwiadectwie obcego cz\u0142owieka. Jej elekh<\/em> jest aktem wiary r\u00f3wnie prawdziwym jak wiara Abrahama, i w\u0142a\u015bnie to potwierdza, \u017ce jest w\u0142a\u015bciw\u0105 \u017con\u0105 dla Izaaka, syna Abrahama.<\/p>\n Wys\u0142ano wi\u0119c Rebek\u0119, ich siostr\u0119, wraz z jej piastunk\u0105, ze s\u0142ug\u0105 Abrahama i jego lud\u017ami (Rdz 24,59).<\/em><\/p>\n To \u201ep\u00f3jd\u0119\u201d (elekh<\/em>) odbija si\u0119 echem nie tylko powo\u0142ania Abrahama, lecz zapowiada tak\u017ce jeszcze wi\u0119ksz\u0105 drog\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a nadej\u015b\u0107. Tak jak Rebeka opu\u015bci\u0142a dom ojca, aby zjednoczy\u0107 si\u0119 z obiecanym synem Abrahama, tak odwieczny Syn opu\u015bci\u0142 chwa\u0142\u0119 Ojca, by zjednoczy\u0107 si\u0119 ze swoj\u0105 oblubienic\u0105 na ziemi. W pe\u0142ni czasu Ojciec pos\u0142a\u0142 nie s\u0142ug\u0119, lecz w\u0142asnego Syna, Jezusa, aby zgromadzi\u0142 lud dla swego imienia ze wszystkich narod\u00f3w, nie przez przymus, lecz przez \u0142agodne poci\u0105gni\u0119cie Ducha.<\/p>\n I tam, gdzie Rebeka powiedzia\u0142a elekh<\/em> (\u201ep\u00f3jd\u0119\u201d), Chrystus powiedzia\u0142: \u201eOto id\u0119, aby spe\u0142ni\u0107 wol\u0119 Twoj\u0105, Bo\u017ce\u201d (Hbr 10,7).<\/em> Pobieg\u0142 ku naszemu pragnieniu, ofiaruj\u0105c nie tylko wod\u0119 dla wielb\u0142\u0105d\u00f3w, lecz wod\u0119 \u017cyw\u0105 dla dusz zm\u0119czonych grzechem. Na krzy\u017cu prawdziwy S\u0142uga cierpi\u0105cy wyda\u0142 samego siebie (por. Iz 53), a przy pustym grobie wyprzedzi\u0142 swoich uczni\u00f3w, by spotka\u0107 ich w Galilei.<\/p>\n Ka\u017cdy gest go\u015bcinno\u015bci w Rdz 24 jest zapowiedzi\u0105 Ewangelii: Ojciec przygotowuje Syna, Duch prowadzi s\u0142ug\u0119 w modlitwie, a Oblubienica w wierze odpowiada: \u201ePrzyjd\u017a\u201d. A poniewa\u017c Chrystus wypowiedzia\u0142 swoje elekh<\/em>, zst\u0119puj\u0105c z nieba na ziemi\u0119, ka\u017cdy wierz\u0105cy mo\u017ce dzi\u015b powiedzie\u0107 elekh<\/em> wobec uczty weselnej Baranka, kt\u00f3ra dokona si\u0119 w niebie.<\/p>\n To staro\u017cytne wyzwanie wcale si\u0119 nie zestarza\u0142o. Jego aktualno\u015b\u0107 pozostaje niezaprzeczalna. Go\u015bcinno\u015b\u0107 jest istot\u0105 wierno\u015bci przymierzu, znakiem Ducha w sercu, kt\u00f3re pragnie by\u0107 blisko Boga. Nie potrzebujesz wielb\u0142\u0105d\u00f3w ani z\u0142otych ozd\u00f3b; wystarczy, \u017ce dostrze\u017cesz spragnionego cz\u0142owieka u swoich drzwi. Szklanka wody, st\u00f3\u0142 przysuni\u0119ty bli\u017cej i zm\u0119czony cz\u0142owiek, kt\u00f3remu ofiarujesz odpoczynek.<\/p>\n Id\u017a wi\u0119c do swojej studni. Gdy wola\u0142by\u015b i\u015b\u0107 powoli – pobiegnij. Wypowiedz to odwa\u017cne \u201etak\u201d, kt\u00f3re powiedzia\u0142a Rebeka: \u05d0\u05b5\u05dc\u05b5\u05da\u05b0 (elekh<\/em> \u2014 \u201ep\u00f3jd\u0119\u201d), nie dlatego, \u017ce znasz drog\u0119, lecz dlatego, \u017ce Obietnica idzie razem z tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 odwag\u0119 j\u0105 przyj\u0105\u0107. W ka\u017cdej wyci\u0105gni\u0119tej d\u0142oni niebo pochyla si\u0119 ku ziemi. A ka\u017cde odwa\u017cne wyj\u015bcie rozpoczyna now\u0105 Ksi\u0119g\u0119 Rodzaju.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W Rdz 24, u kresu \u017cycia, Abraham ma jeszcze jedn\u0105 trosk\u0119: znale\u017a\u0107 \u017con\u0119 dla Izaaka, kt\u00f3ra pozwoli wype\u0142ni\u0107 Bo\u017c\u0105 obietnic\u0119. Ostatnia z dziesi\u0119ciu pr\u00f3b (zwi\u0105zanie Izaaka w Rdz 22) nale\u017cy ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci. Teraz jego cel jest jasny: Izaak nie mo\u017ce po\u015blubi\u0107 kobiety kananejskiej ani powr\u00f3ci\u0107 na sta\u0142e do dawnej ojczyzny Abrahama. Patriarcha wzywa wi\u0119c […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":17333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":["post-17419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-torah"],"yoast_head":"\nModlitwa s\u0142ugi o znak<\/h3>\n
Radykalna go\u015bcinno\u015b\u0107 Rebeki<\/h3>\n
Wej\u015bcie Labana i ponowne opowiedzenie historii<\/h3>\n
Niezale\u017cne \u201etak\u201d Rebeki<\/h3>\n
Rebeka i Chrystus<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h3>\n