{"id":18047,"date":"2026-01-06T09:09:20","date_gmt":"2026-01-06T06:09:20","guid":{"rendered":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/?p=18047"},"modified":"2026-05-17T11:25:16","modified_gmt":"2026-05-17T08:25:16","slug":"czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/","title":{"rendered":"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni?"},"content":{"rendered":"

Przez wieki zar\u00f3wno sceptycy, jak i szczerze wierz\u0105cy zatrzymywali si\u0119 nad pozornie prostym problemem matematycznym obecnym w Ewangeliach. Jezus m\u00f3wi:\u00a0\u201eAlbowiem jak Jonasz by\u0142 trzy dni i trzy noce we wn\u0119trzu wielkiej ryby, tak Syn Cz\u0142owieczy b\u0119dzie trzy dni i trzy noce w \u0142onie ziemi\u201d (Mt 12,40).\u00a0<\/em>Jednak tradycyjna chronologia umieszcza Jego ukrzy\u017cowanie w pi\u0105tkowe popo\u0142udnie, a zmartwychwstanie o \u015bwicie w niedziel\u0119. Na pierwszy rzut oka daje to oko\u0142o trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 do czterdziestu godzin, a nie pe\u0142ne trzy dni i trzy noce. Napi\u0119cie to nie wynika jednak z b\u0142\u0119du tekstu, lecz raczej z naszych wsp\u00f3\u0142czesnych oczekiwa\u0144. Rozwi\u0105zanie nie kryje si\u0119 w precyzyjnym odmierzaniu czasu, lecz w \u017cydowskim sposobie liczenia czasu w I wieku oraz w teologicznej g\u0142\u0119bi u\u017cytego j\u0119zyka.<\/p>\n

Sedno trudno\u015bci<\/h3>\n

Pozorna sprzeczno\u015b\u0107 pojawia si\u0119 wtedy, gdy narzucamy wsp\u00f3\u0142czesne, zachodnie, dos\u0142owne rozumienie zwrotu \u201edzie\u0144 i noc\u201d tekstowi pochodz\u0105cemu z \u017cydowskiego \u015bwiata I wieku. W dzisiejszym my\u015bleniu \u201etrzy dni i trzy noce\u201d oznaczaj\u0105 trzy pe\u0142ne, dwudziestoczterogodzinne cykle, dok\u0142adnie siedemdziesi\u0105t dwie godziny. Jednak je\u015bli Jezus zosta\u0142 z\u0142o\u017cony do grobu przed zachodem s\u0142o\u0144ca w pi\u0105tek i zmartwychwsta\u0142 gdzie\u015b pomi\u0119dzy sobotni\u0105 noc\u0105 a niedzielnym \u015bwitem, odst\u0119p czasu jest znacznie kr\u00f3tszy.\u00a0Problem istnieje tylko wtedy, gdy zak\u0142adamy, \u017ce staro\u017cytni Izraelici pos\u0142ugiwali si\u0119 tak\u0105 sam\u0105 matematyczn\u0105 precyzj\u0105 jak ludzie XXI wieku. Tak nie by\u0142o. Ich kultura, prawa i idiomy opiera\u0142y si\u0119 na inkluzywnym sposobie liczenia czasu, gdzie cz\u0119\u015b\u0107 oznacza\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107. Jest to spos\u00f3b my\u015blenia ca\u0142kowicie zrozumia\u0142y dla pierwszych odbiorc\u00f3w Jezusa, lecz dzi\u015b cz\u0119sto zaciemniony przez t\u0142umaczenia.<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pierwsza: cz\u0119\u015b\u0107 dnia jest liczona jak ca\u0142y dzie\u0144<\/h3>\n

Najmocniej ugruntowanym historycznie wyja\u015bnieniem jest staro\u017cytna \u017cydowska zasada liczenia inkluzywnego, cz\u0119sto podsumowywana rabiniczn\u0105 maksym\u0105: \u201eCz\u0119\u015b\u0107 dnia jest jak ca\u0142y dzie\u0144\u201d. Nie by\u0142a to prawna sztuczka, lecz powszechnie przyj\u0119ta konwencja w \u017cydowskim \u017cyciu i prawie. Zwrot \u201etrzy dni i trzy noce\u201d funkcjonowa\u0142 idiomatycznie, a nie jako precyzyjny pomiar czasu.\u00a0Kilka biblijnych przyk\u0142ad\u00f3w ilustruje t\u0119 zasad\u0119. W Rdz 42,17\u201318 J\u00f3zef wi\u0119zi swoich braci na \u201etrzy dni\u201d, ale uwalnia ich ju\u017c trzeciego dnia. Okres obejmuje tylko jeden pe\u0142ny dzie\u0144, otoczony cz\u0119\u015bciami dw\u00f3ch kolejnych, a jednak tekst nazywa go \u201etrzema dniami\u201d.\u00a0W Est 4,16 kr\u00f3lowa Estera nakazuje \u017bydom po\u015bci\u0107 \u201eprzez trzy dni i trzy noce\u201d, lecz w Est 5,1 udaje si\u0119 do kr\u00f3la \u201etrzeciego dnia\u201d, a nie \u201epo trzech dniach\u201d. Post ko\u0144czy si\u0119 wcze\u015bniej, a mimo to u\u017cyte sformu\u0142owanie pozostaje uznane za spe\u0142nione.\u00a0W 1 Sm 30,12\u201313 egipski s\u0142uga twierdzi, \u017ce nie jad\u0142 przez \u201etrzy dni i trzy noce\u201d, a jednocze\u015bnie m\u00f3wi, \u017ce zosta\u0142 porzucony \u201etrzy dni temu\u201d, co ponownie pokazuje, \u017ce zwrot ten nie wymaga dok\u0142adnie siedemdziesi\u0119ciu dw\u00f3ch godzin.\u00a0Zastosowane do poch\u00f3wku Jezusa, liczenie inkluzywne wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Pi\u0105tek (Dzie\u0144 1):<\/strong> Jezus zostaje ukrzy\u017cowany i pochowany przed zachodem s\u0142o\u0144ca (Mk 15,42\u201346). Chocia\u017c pozostaje tylko kilka godzin dnia, prawo \u017cydowskie zalicza pi\u0105tek jako pe\u0142ny dzie\u0144.<\/p>\n

Pi\u0105tkowa noc (Noc 1):<\/strong> Po zachodzie s\u0142o\u0144ca rozpoczyna si\u0119 pierwsza noc.<\/p>\n

Sobota (Dzie\u0144 2):<\/strong> Ca\u0142y szabat Jezus sp\u0119dza w grobie.<\/p>\n

Sobotnia noc (Noc 2):<\/strong> Druga noc w grobie.<\/p>\n

Niedziela (Dzie\u0144 3):<\/strong> Jezus zmartwychwstaje wcze\u015bnie trzeciego dnia (\u0141k 24,46; 1 Kor 15,4).<\/p>\n

Dzienna cz\u0119\u015b\u0107 niedzieli, mimo \u017ce Jezus nie przebywa ju\u017c wtedy w grobie, r\u00f3wnie\u017c jest uwzgl\u0119dniana, poniewa\u017c zmartwychwstanie nast\u0119puje \u201etrzeciego dnia\u201d, a poprzedzaj\u0105ca je noc (noc z soboty na niedziel\u0119) liczy si\u0119 jako trzecia noc.\u00a0W tym inkluzywnym systemie Jezus pozostawa\u0142 w grobie przez cz\u0119\u015b\u0107 pi\u0105tku, ca\u0142\u0105 sobot\u0119 i cz\u0119\u015b\u0107 niedzieli, czyli przez trzy dni kalendarzowe wraz z odpowiadaj\u0105cymi im nocami, bez konieczno\u015bci przyjmowania dok\u0142adnego, siedemdziesi\u0119ciodwugodzinnego pobytu w grobie.<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015b\u0107 druga: tradycja galilejska i ukrzy\u017cowanie w \u015brod\u0119<\/h3>\n

Opr\u00f3cz liczenia inkluzywnego istniej\u0105 tradycje proponuj\u0105ce zupe\u0142nie inn\u0105 rekonstrukcj\u0119 chronologii: ukrzy\u017cowanie w \u015brod\u0119. W tym modelu Jezus umiera w \u015brod\u0119 i zostaje pochowany tego samego wieczoru, pozostaj\u0105c w grobie przez czwartek i pi\u0105tek, a zmartwychwstaj\u0105c w sobotni wiecz\u00f3r, co daje pe\u0142ne 72 godziny. Takie rozwi\u0105zanie odpowiada bardziej dos\u0142ownemu odczytaniu zwrotu \u201etrzy dni i trzy noce\u201d, bez odwo\u0142ywania si\u0119 do zasady liczenia cz\u0119\u015bci dnia jako ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Klucz tkwi w udokumentowanej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy praktyk\u0105 galilejsk\u0105 a judejsk\u0105. Wed\u0142ug Miszny Galilejczycy zaprzestawali pracy 14 dnia miesi\u0105ca Nisan, podczas gdy Judejczycy pracowali a\u017c do po\u0142udnia. Doprowadzi\u0142o to do galilejskiego zwyczaju szczeg\u00f3lnego ostatniego posi\u0142ku, Seudah Maphsehket<\/em> (\u201eposi\u0142ek ko\u0144cz\u0105cy\u201d), spo\u017cywanego na pocz\u0105tku 14 Nisan. Wed\u0142ug tej interpretacji Ostatnia Wieczerza by\u0142a w\u0142a\u015bnie takim galilejskim posi\u0142kiem, a nie oficjalnym judejskim sederem paschalnym.<\/p>\n

Rekonstrukcja zak\u0142adaj\u0105ca ukrzy\u017cowanie w \u015brod\u0119 pozostaje stanowiskiem mniejszo\u015bciowym i wymaga bardziej z\u0142o\u017conego uk\u0142adu szabatu oraz zwyczaj\u00f3w zwi\u0105zanych z posi\u0142kami ni\u017c standardowa lektura Ewangelii.\u00a0Przebieg wydarze\u0144 wed\u0142ug tego modelu wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Wtorkowy wiecz\u00f3r (Noc 1): <\/strong>Ostatnia Wieczerza (galilejska Seudah Maphsehket<\/em> \u2014 \u201eposi\u0142ek ko\u0144cz\u0105cy\u201d). Jezus ustanawia Nowe Przymierze.<\/p>\n

\u015aroda (Dzie\u0144 1): <\/strong>Procesy, ukrzy\u017cowanie i poch\u00f3wek przed zachodem s\u0142o\u0144ca. Jezus umiera w czasie, gdy sk\u0142adane s\u0105 ofiary z barank\u00f3w paschalnych.<\/p>\n

Od zachodu s\u0142o\u0144ca w \u015brod\u0119 do zachodu s\u0142o\u0144ca w czwartek (Noc 2 + Dzie\u0144 2): <\/strong>Ca\u0142y ten dwudziestoczterogodzinny okres stanowi \u201ewielki szabat\u201d 15 Nisan (Pascha). Poniewa\u017c szabat (ka\u017cdy szczeg\u00f3lny dzie\u0144 \u015bwi\u0119ty) trwa od zachodu do zachodu s\u0142o\u0144ca, obejmuje on zar\u00f3wno \u015brodow\u0105 noc (Noc 2), jak i czwartkowy dzie\u0144 (Dzie\u0144 2). Jezus pozostaje przez ca\u0142y ten czas w grobie.<\/p>\n

Od zachodu s\u0142o\u0144ca w czwartek do zachodu s\u0142o\u0144ca w pi\u0105tek (Noc 3 + Dzie\u0144 3): <\/strong>Zwyk\u0142y dzie\u0144 pracy (nie szabat). Jezus pozostaje w grobie. Kobiety kupuj\u0105 wonno\u015bci (Mk 16,1) w pi\u0105tek za dnia, poniewa\u017c pi\u0105tek jest normalnym dniem przygotowania przed cotygodniowym szabatem.<\/p>\n

Od zachodu s\u0142o\u0144ca w pi\u0105tek do zachodu s\u0142o\u0144ca w sobot\u0119: <\/strong>Rozpoczyna si\u0119 cotygodniowy szabat. Jezus powstaje z martwych w nocy po zako\u0144czeniu tego szabatu. czyli w pewnym momencie sobotniej nocy, dok\u0142adnie 72 godziny po z\u0142o\u017ceniu do grobu.<\/p>\n

Niedzielny \u015bwit: <\/strong>Gr\u00f3b zostaje odnaleziony pusty.<\/p>\n

Model ten jest wewn\u0119trznie sp\u00f3jny i by\u0142 broniony przez niekt\u00f3re tradycje. W przejrzysty spos\u00f3b wyja\u015bnia tak\u017ce wzmiank\u0119 Jana o \u201ewielkim szabacie\u201d przypadaj\u0105cym w czwartek, obok cotygodniowego szabatu sobotniego, z pi\u0105tkiem jako zwyk\u0142ym dniem pracy.<\/p>\n

Mimo to wymaga on skomplikowanej rekonstrukcji szabatu i chronologii Paschy, dlatego nie jest szeroko akceptowany przez g\u0142\u00f3wny nurt bada\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 historyk\u00f3w nadal sk\u0142ania si\u0119 ku ukrzy\u017cowaniu w pi\u0105tek, harmonizuj\u0105c Mt 12,40 z zasad\u0105 liczenia inkluzywnego oraz powtarzaj\u0105c\u0105 si\u0119 w Nowym Testamencie formu\u0142\u0105 m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce Jezus zmartwychwsta\u0142 \u201etrzeciego dnia\u201d (\u0141k 24,46; 1 Kor 15,4).<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015b\u0107 trzecia: liczenie rozpoczyna si\u0119 podczas Ostatniej Wieczerzy<\/h3>\n

Cho\u0107 liczenie inkluzywne rozwi\u0105zuje trudno\u015b\u0107 chronologiczn\u0105, trzecia tradycja interpretacyjna proponuje g\u0142\u0119bsz\u0105 perspektyw\u0119 teologiczn\u0105. Najwyra\u017aniej zachowana u Afrahata, perskiego Ojca Ko\u015bcio\u0142a z IV wieku, pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 j\u0119zykiem aramejskim, zak\u0142ada, \u017ce \u201etrzy dni i trzy noce\u201d rozpoczynaj\u0105 si\u0119 nie od momentu z\u0142o\u017cenia do grobu, lecz od nocy Ostatniej Wieczerzy (Mt 26,26\u201328). Kiedy Jezus bierze kielich i \u0142amie chleb, og\u0142aszaj\u0105c je swoim cia\u0142em i krwi\u0105, zapowiada swoj\u0105 \u015bmier\u0107 jeszcze przed jej fizycznym dokonaniem. W tradycji syryjskiej i pokrewnych nurtach uznawano, \u017ce ofiara rozpoczyna si\u0119 wraz z og\u0142oszeniem przymierza, a nie dopiero wraz z ostatnim oddechem.\u00a0W ten spos\u00f3b okres \u201ew \u0142onie ziemi\u201d, kt\u00f3ry mo\u017ce oznacza\u0107 nie tylko gr\u00f3b, lecz ca\u0142y stan cierpienia, \u015bmierci i pogrzebania, liczony jest od czwartkowego wieczoru do niedzielnego poranka:<\/p>\n

Czwartkowa noc (Noc 1): <\/strong>Ostatnia Wieczerza, ustanowienie Eucharystii, konanie w Getsemani i pojmanie.<\/p>\n

Pi\u0105tek (Dzie\u0144 1): <\/strong>Procesy, ukrzy\u017cowanie i z\u0142o\u017cenie do grobu przed zachodem s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n

Pi\u0105tkowa noc (Noc 2): <\/strong>Pierwsza pe\u0142na noc w grobie.<\/p>\n

Sobota (Dzie\u0144 2): <\/strong>Szabat sp\u0119dzony w grobie.<\/p>\n

Sobota noc (Noc 3): <\/strong>Druga noc w grobie, ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 przed niedzielnym \u015bwitem. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy nast\u0105pi\u0142o zmartwychwstanie.<\/p>\n

Niedziela (Dzie\u0144 3): <\/strong>Tradycyjnie przyjmowany poranek zmartwychwstania.<\/p>\n

Afrahat rozwija t\u0119 symbolik\u0119 jeszcze dalej, traktuj\u0105c trzy godziny ciemno\u015bci w po\u0142udnie Wielkiego Pi\u0105tku (od sz\u00f3stej do dziewi\u0105tej godziny) jako swoisty \u201eczas nocy\u201d wpleciony w dzie\u0144. Wed\u0142ug niego czwartkowa noc, nadprzyrodzona ciemno\u015b\u0107 podczas ukrzy\u017cowania i kolejna zwyczajna noc tworz\u0105 razem trzy \u201enoce\u201d, natomiast otaczaj\u0105ce je okresy \u015bwiat\u0142a stanowi\u0105 trzy \u201edni\u201d.\u00a0W takim uj\u0119ciu znak Jonasza wype\u0142nia si\u0119 nie tylko pod wzgl\u0119dem czasu trwania, lecz r\u00f3wnie\u017c przez rytm \u015bwiat\u0142a i ciemno\u015bci obecny w opisie m\u0119ki (Afrahat, Demonstratio<\/em> VI). Zamiast wymusza\u0107 dok\u0142adny, siedemdziesi\u0119ciodwugodzinny pomiar, Afrahat odczytuje s\u0142owa Jezusa typologicznie: od wieczerzy i agonii, przez krzy\u017c i ciemno\u015b\u0107 po\u0142udnia, ku grobowi i \u015bwitowi zmartwychwstania.\u00a0W centrum uwagi przestaje znajdowa\u0107 si\u0119 kalendarzowa dok\u0142adno\u015b\u0107, a pojawia si\u0119 znaczenie przymierza. Odkupie\u0144cze dzie\u0142o Jezusa rozpoczyna si\u0119 przy stole; \u201etrzy dni i trzy noce\u201d nie s\u0105 jedynie okresem zamkni\u0119cia w grobie, lecz liturgiczn\u0105 drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 od wsp\u00f3lnoty, przez cierpienie, ku zmartwychwstaniu.<\/p>\n

Zako\u0144czenie<\/h3>\n

Prawdziwa si\u0142a Mt 12,40 nie polega na zmuszaniu nas do liczenia godzin, lecz na skonfrontowaniu nas z wierno\u015bci\u0105 Boga. To, co na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 sprzeczno\u015bci\u0105, okazuje si\u0119 \u015bwiadectwem g\u0142\u0119bszej prawdy: Pismo przemawia j\u0119zykiem w\u0142asnego \u015bwiata, a historia odkupienia rozwija si\u0119 wed\u0142ug Bo\u017cego czasu, nie naszego.\u00a0Jezus nie zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez gr\u00f3b, a ca\u0142a opowie\u015b\u0107 nigdy nie opiera\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na matematycznych wyliczeniach. Niezale\u017cnie od tego, czy odczytujemy proroctwo przez pryzmat \u017cydowskiego liczenia inkluzywnego, czy przez bardziej dyskutowane modele chronologiczne, przes\u0142anie pozostaje niezmienne: ukrzy\u017cowany Chrystus zmartwychwsta\u0142, obietnica si\u0119 wype\u0142ni\u0142a, a \u015bmier\u0107 zosta\u0142a pokonana.\u00a0W\u0142a\u015bnie dlatego ten tekst nadal ma znaczenie. Wzywa sceptyczne umys\u0142y do pokory, zranione serca do nadziei, a wierz\u0105ce dusze do uwielbienia.\u00a0Ostatecznie znak Jonasza nie jest zagadk\u0105 do rozwi\u0105zania, lecz zwyci\u0119stwem, kt\u00f3re nale\u017cy og\u0142asza\u0107: gr\u00f3b by\u0142 rzeczywisty, ciemno\u015b\u0107 by\u0142a g\u0142\u0119boka, a Zmartwychwsta\u0142y Pan jest wi\u0119kszy ni\u017c ka\u017cdy cie\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez wieki zar\u00f3wno sceptycy, jak i szczerze wierz\u0105cy zatrzymywali si\u0119 nad pozornie prostym problemem matematycznym obecnym w Ewangeliach. Jezus m\u00f3wi:\u00a0\u201eAlbowiem jak Jonasz by\u0142 trzy dni i trzy noce we wn\u0119trzu wielkiej ryby, tak Syn Cz\u0142owieczy b\u0119dzie trzy dni i trzy noce w \u0142onie ziemi\u201d (Mt 12,40).\u00a0Jednak tradycyjna chronologia umieszcza Jego ukrzy\u017cowanie w pi\u0105tkowe popo\u0142udnie, a […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":17851,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[487],"tags":[],"class_list":["post-18047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hot-topic-pl"],"yoast_head":"\nCzy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni? - Jewish Studies for Christians<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\"},\"headline\":\"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni?\",\"datePublished\":\"2026-01-06T06:09:20+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-17T08:25:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/\"},\"wordCount\":1745,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png\",\"articleSection\":[\"Popularne tematy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/\",\"name\":\"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni? - Jewish Studies for Christians\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png\",\"datePublished\":\"2026-01-06T06:09:20+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-17T08:25:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png\",\"width\":1456,\"height\":816},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/\",\"name\":\"Dr Eli's Blog\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\",\"name\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\",\"width\":2560,\"height\":470,\"caption\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/logo-scaled.png\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/drelisblog.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\",\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"Sandra Kwiecien\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/jewishstudiesforchristians.com\\\/pl\\\/author\\\/sandra-kwiecien\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni? - Jewish Studies for Christians","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/"},"author":{"name":"Sandra Kwiecien","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab"},"headline":"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni?","datePublished":"2026-01-06T06:09:20+00:00","dateModified":"2026-05-17T08:25:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/"},"wordCount":1745,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"image":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png","articleSection":["Popularne tematy"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/","name":"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni? - Jewish Studies for Christians","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png","datePublished":"2026-01-06T06:09:20+00:00","dateModified":"2026-05-17T08:25:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#primaryimage","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png","contentUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/u7423123591_A_surreal_sacred_art_tableau_of_the_Last_Supper_t_8c040953-2efd-46b9-9736-0673a5850b87_3.png","width":1456,"height":816},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/czy-jezus-naprawd-by-martwy-przez-trzy-dni\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy Jezus naprawd\u0119 by\u0142 martwy przez trzy dni?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website","url":"https:\/\/drelisblog.com\/","name":"Dr Eli's Blog","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/drelisblog.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98","name":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","contentUrl":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","width":2560,"height":470,"caption":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel"},"logo":{"@id":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png"},"sameAs":["https:\/\/jewishstudiesforchristians.com"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab","name":"Sandra Kwiecien","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","caption":"Sandra Kwiecien"},"url":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/author\/sandra-kwiecien\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18047\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jewishstudiesforchristians.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}