Dwudziesty pi\u0105ty rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju przedstawia pozornie zwyczajny szczeg\u00f3\u0142 „administracyjny”, kt\u00f3ry niesie jednak ogromny ci\u0119\u017car teologiczny i emocjonalny. Po opisaniu potomstwa Abrahama z jego drugiej na\u0142o\u017cnicy, Ketury, tekst sk\u0142ada zaskakuj\u0105co stanowcze stwierdzenie: \u201eAbraham odda\u0142 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek Izaakowi\u201d (Rdz 25,5). Aby zrozumie\u0107, dlaczego Abraham pozostawi\u0142 wszystko Izaakowi, musimy u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce \u201ewszystko\u201d obejmuje nie tylko dobra materialne, lecz tak\u017ce nieodwo\u0142alny Bo\u017cy dar, czyli sam\u0105 ziemi\u0119 Kanaanu. Ten tekst przyjrzy si\u0119 zr\u00f3\u017cnicowanemu statusowi syn\u00f3w Abrahama, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie bolesnego, ale koniecznego oddalenia Hagar i Izmaela oraz zaskakuj\u0105cego momentu braterskiej jedno\u015bci podczas pogrzebu Abrahama; wszystko przez pryzmat ziemi jako centralnego, nienegocjowalnego dobra przymierza.<\/p>\n
Tekst m\u00f3wi nam, \u017ce po \u015bmierci Sary Abraham poj\u0105\u0142 kolejn\u0105 kobiet\u0119, Ketur\u0119, kt\u00f3ra urodzi\u0142a mu sze\u015bciu syn\u00f3w: Zimrana, Jokszana, Medana, Midiana, Jiszbaka i Szuacha (Rdz 25,1\u20134). Dodaj\u0105c Izmaela z Hagar oraz Izaaka z Sary, Abraham mia\u0142 \u0142\u0105cznie o\u015bmiu syn\u00f3w.<\/p>\n
Tekst nazywa Ketur\u0119 \u201ekobiet\u0105\u201d lub \u201e\u017con\u0105\u201d (\u05d0\u05b4\u05e9\u05b8\u05bc\u05c1\u05d4, isza<\/em>), jednak hebrajskie s\u0142owo nie musi oznacza\u0107 wy\u0142\u0105cznie \u201e\u017cony\u201d; mo\u017ce po prostu odnosi\u0107 si\u0119 do \u201ekobiety\u201d. W 1 Krn 1,32 do okre\u015blenia statusu Ketury u\u017cyto terminu \u201ena\u0142o\u017cnica\u201d (\u05e4\u05b4\u05bc\u05d9\u05dc\u05b6\u05d2\u05b6\u05e9\u05c1, pilegesz<\/em>). Dos\u0142owny sens narracji sugeruje, \u017ce w odniesieniu do przymierza z JHWH Abraham mia\u0142 tylko jedn\u0105 kobiet\u0119 posiadaj\u0105c\u0105 pe\u0142ny status \u017cony: Sar\u0119. Hagar i Ketura, cho\u0107 urodzi\u0142y Abrahamowi syn\u00f3w, pozostawa\u0142y na\u0142o\u017cnicami.\u00a0W konsekwencji ich dzieci: Izmael i sze\u015bciu syn\u00f3w Ketury, posiada\u0142y odmienny, podrz\u0119dny status w kontek\u015bcie przymierza. Otrzyma\u0142y b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo jako potomkowie Abrahama, lecz nie by\u0142y nosicielami tej konkretnej Bo\u017cej obietnicy.<\/p>\n Werset 5 stwierdza jednoznacznie: \u201eAbraham odda\u0142 (dos\u0142ownie: da\u0142) ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek Izaakowi\u201d (\u05d5\u05b7\u05d9\u05b4\u05bc\u05ea\u05b5\u05bc\u05df \u05d0\u05b7\u05d1\u05b0\u05e8\u05b8\u05d4\u05b8\u05dd \u05d0\u05b6\u05ea\u05be\u05db\u05b8\u05bc\u05dc\u05be\u05d0\u05b2\u05e9\u05b6\u05c1\u05e8\u05be\u05dc\u05d5\u05b9 \u05dc\u05b0\u05d9\u05b4\u05e6\u05b0\u05d7\u05b8\u05e7, wajjitten Awraham et kol aszer lo le-Jicchak<\/em>; Rdz 25,5). Hebrajskie wyra\u017cenie \u201eca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek\u201d (\u05db\u05b8\u05bc\u05dc\u05be\u05d0\u05b2\u05e9\u05b6\u05c1\u05e8\u05be\u05dc\u05d5\u05b9, kol aszer lo<\/em>) jest celowo wszechobejmuj\u0105ce. Oznacza dobra materialne, takiej jak: trzody, srebro, z\u0142oto, namioty czy s\u0142u\u017cb\u0119. Ale co wa\u017cniejsze, obejmuje r\u00f3wnie\u017c prawne i przymierzowe prawa Abrahama do ziemi Kanaanu.<\/p>\n Pomin\u0105\u0107 ten szczeg\u00f3\u0142 to przeoczy\u0107 sedno ca\u0142ej narracji patriarchalnej. Bo\u017ce obietnice dane Abrahamowi mia\u0142y dwa zasadnicze wymiary: liczne potomstwo i okre\u015blon\u0105 ziemi\u0119. Ju\u017c przy pierwszym powo\u0142aniu B\u00f3g powiedzia\u0142: \u201eWyjd\u017a (\u2026) do kraju, kt\u00f3ry ci uka\u017c\u0119\u201d (Rdz 12,1). P\u00f3\u017aniej og\u0142osi\u0142: \u201eTwojemu potomstwu oddaj\u0119 w\u0142a\u015bnie t\u0119 ziemi\u0119\u201d (Rdz 12,7). Obietnica ta zosta\u0142a potwierdzona podczas zawarcia przymierza pomi\u0119dzy rozci\u0119tymi zwierz\u0119tami (Rdz 15), gdzie B\u00f3g wyznaczy\u0142 granice od rzeki Egiptu a\u017c po Eufrat. Ziemia nie by\u0142a dodatkiem ani pobocznym elementem; stanowi\u0142a konkretn\u0105 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej lud przymierza mia\u0142 \u017cy\u0107 jako przedstawiciel Boga.<\/p>\n Gdy Abraham przekaza\u0142 Izaakowi \u201ewszystko\u201d, oznacza\u0142o to prawne przekazanie prawa do Kanaanu. Sam Abraham pozostawa\u0142 przybyszem i osadnikiem na tej ziemi (Rdz 23,4), lecz posiada\u0142 j\u0105 na mocy Bo\u017cej obietnicy. Jedynym miejscem, kt\u00f3re kiedykolwiek naby\u0142 formalnie na w\u0142asno\u015b\u0107, by\u0142a pieczara Makpela (Rdz 23), tj. miejsce rodzinnego poch\u00f3wku i zarazem pierwsza \u201ezaliczka\u201d wi\u0119kszego dziedzictwa. Ta pieczara r\u00f3wnie\u017c przesz\u0142a na Izaaka.\u00a0Daj\u0105c Izmaelowi oraz synom Ketury \u201edary\u201d (Rdz 25,6) i odsy\u0142aj\u0105c ich na wsch\u00f3d, Abraham zadba\u0142 o to, by \u017caden inny spadkobierca nie m\u00f3g\u0142 w przysz\u0142o\u015bci ro\u015bci\u0107 sobie praw do ziemi Kanaanu. Decyzja Abrahama, by pozostawi\u0107 \u201ewszystko\u201d Izaakowi, nie by\u0142a przejawem ojcowskiego faworyzowania, lecz aktem pos\u0142usze\u0144stwa. Rozumia\u0142, \u017ce ziemia nie mo\u017ce zosta\u0107 podzielona pomi\u0119dzy wielu dziedzic\u00f3w; musia\u0142a przej\u015b\u0107 przez jeden, wybrany przez Boga kana\u0142.<\/p>\n Aby w pe\u0142ni zrozumie\u0107 decyzj\u0119 Abrahama, musimy wr\u00f3ci\u0107 do bolesnego epizodu wyp\u0119dzenia Hagar i Izmaela. W Rdz 21 Sara zobaczy\u0142a Izmaela \u201e\u015bmiej\u0105cego si\u0119\u201d lub by\u0107 mo\u017ce zachowuj\u0105cego si\u0119 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry zagra\u017ca\u0142 pozycji Izaaka. Za\u017c\u0105da\u0142a od Abrahama, aby oddali\u0142 niewolnic\u0119 i jej syna, m\u00f3wi\u0105c:\u00a0\u201eNie b\u0119dzie dziedziczy\u0142 syn tej niewolnicy razem z moim synem Izaakiem\u201d (Rdz 21,10).\u00a0Tekst m\u00f3wi nam, \u017ce sprawa ta by\u0142a \u201ebardzo przykra Abrahamowi\u201d (\u05d5\u05b7\u05d9\u05b5\u05bc\u05e8\u05b7\u05e2 \u05d4\u05b7\u05d3\u05b8\u05bc\u05d1\u05b8\u05e8 \u05de\u05b0\u05d0\u05b9\u05d3 \u05d1\u05b0\u05bc\u05e2\u05b5\u05d9\u05e0\u05b5\u05d9 \u05d0\u05b7\u05d1\u05b0\u05e8\u05b8\u05d4\u05b8\u05dd, wajjera hadawar me\u2019od be-ejnej Awraham<\/em>), poniewa\u017c Izmael by\u0142 jego synem. Jednak B\u00f3g poleci\u0142 Abrahamowi pos\u0142ucha\u0107 Sary, obiecuj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce Izmael r\u00f3wnie\u017c stanie si\u0119 wielkim narodem, poniewa\u017c pochodzi z nasienia Abrahama.<\/p>\n To oddalenie (\u05e9\u05b4\u05c1\u05dc\u05bc\u05d5\u05bc\u05d7\u05b7, sziluch<\/em>) nie by\u0142o zwyk\u0142ym aktem okrucie\u0144stwa. Mia\u0142o wymiar duchowy. Odprawiaj\u0105c Hagar i Izmaela, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c syn\u00f3w Ketury (Rdz 25,6), Abraham chroni\u0142 wyj\u0105tkowe, zwi\u0105zane z przymierzem dziedzictwo Izaaka. Synowie na\u0142o\u017cnic nie mogli pozosta\u0107 blisko Izaaka, aby nie pojawi\u0142y si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105ce sukcesji lub przysz\u0142ych roszcze\u0144 do ziemi Kanaanu.\u00a0Dlatego Abraham wys\u0142a\u0142 ich \u201edo kraju na wschodzie\u201d (\u05d0\u05b6\u05dc\u05be\u05d0\u05b6\u05e8\u05b6\u05e5 \u05e7\u05b6\u05d3\u05b6\u05dd, el erec kedem<\/em>), oddzielaj\u0105c ich od ziemi obietnicy zar\u00f3wno fizycznie, jak i prawnie.<\/p>\n Na tym tle jeden z kolejnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w staje si\u0119 wyj\u0105tkowo poruszaj\u0105cy i bogaty teologicznie. Po \u015bmierci Abrahama, kt\u00f3ry do\u017cy\u0142 175 lat, czytamy:\u00a0\u201ePochowali go synowie jego: Izaak i Izmael, w pieczarze Makpela, na polu Efrona, syna Cochara Chetyty, naprzeciw Mamre\u201d (Rdz 25,9).\u00a0Werset celowo wymienia obu syn\u00f3w razem. To zdumiewaj\u0105ce. Wiele lat wcze\u015bniej zostali rozdzieleni: jeden zosta\u0142 odes\u0142any na pustyni\u0119 zgodnie z Bo\u017cym poleceniem, drugi pozosta\u0142 przy ojcu. A jednak po \u015bmierci Abrahama spotykaj\u0105 si\u0119 ponownie.\u00a0Wsp\u00f3lny pogrzeb m\u00f3wi nam co\u015b niezwykle g\u0142\u0119bokiego. Odes\u0142anie nigdy nie oznacza\u0142o ca\u0142kowitego zerwania wi\u0119zi ani wymazania rodzinnego uznania. Abraham zatroszczy\u0142 si\u0119 o Izmaela, a Izmael najwyra\u017aniej zachowa\u0142 na tyle siln\u0105 wi\u0119\u017a, by powr\u00f3ci\u0107 na pogrzeb ojca.<\/p>\n Poch\u00f3wek odbywa si\u0119 w\u0142a\u015bnie na tym fragmencie ziemi, w pieczarze Makpela, kt\u00f3ry Abraham naby\u0142 i kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie do Izaaka. Izmael wchodzi na t\u0119 ziemi\u0119 jako go\u015b\u0107 i cz\u0142owiek pogr\u0105\u017cony w \u017ca\u0142obie, nie jako w\u0142a\u015bciciel.\u00a0Ta scena ukazuje pojednan\u0105 bratersk\u0105 wi\u0119\u017a, kt\u00f3ra nie narusza jednak integralno\u015bci przymierza ani zwi\u0105zanych z nim praw do ziemi. Izmael uznaje pierwsze\u0144stwo Izaaka; nieprzypadkowo to Izaak zostaje wymieniony jako pierwszy, a Izaak uznaje obecno\u015b\u0107 Izmaela jako syna swojego ojca.<\/p>\n Ta historia o wy\u0142\u0105cznym dziedzictwie przekazanym przez Izaaka znajduje swoje ostateczne znaczenie w Ewangelii Jezusa Chrystusa. Izaak, umi\u0142owany syn Abrahama, ni\u00f3s\u0142 obietnic\u0119 przymierza dotycz\u0105c\u0105 ziemi i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Jednak sam Izaak nie by\u0142 ostatecznym dziedzicem. Nowy Testament objawia, \u017ce obietnice dane Abrahamowi od pocz\u0105tku wskazywa\u0142y na wi\u0119kszego Syna.\u00a0W opowie\u015bci Ewangelii Jezus Chrystus zostaje ukazany jako prawdziwy i ostateczny dziedzic przymierza. Tak jak Abraham pozostawi\u0142 wszystko Izaakowi, tak B\u00f3g Ojciec przekaza\u0142 wszystko swojemu Synowi. Autor Listu do Hebrajczyk\u00f3w og\u0142asza, \u017ce B\u00f3g ustanowi\u0142 Jezusa \u201edziedzicem wszystkiego\u201d (Hbr 1,2).\u00a0Ale w\u0142a\u015bnie tutaj Ewangelia ods\u0142ania co\u015b zdumiewaj\u0105cego: Jezus, jedyny dziedzic, nie zatrzyma\u0142 swojego dziedzictwa dla siebie. Przeciwnie, dobrowolnie odda\u0142 w\u0142asne \u017cycie, aby inni mogli zosta\u0107 przyj\u0119ci do Jego rodziny jako dzieci.<\/p>\n Decyzja Abrahama, by pozostawi\u0107 wszystko Izaakowi, nie by\u0142a przejawem faworyzowania, lecz aktem wiary. Rozumia\u0142 on, \u017ce Bo\u017ce przymierze nie mo\u017ce zosta\u0107 podzielone, os\u0142abione ani rozproszone pomi\u0119dzy rywalizuj\u0105ce roszczenia. Musia\u0142o p\u0142yn\u0105\u0107 jednym, wybranym przez Boga kana\u0142em, a tym kana\u0142em by\u0142 Izaak.\u00a0Dla Abrahama decyzja ta oznacza\u0142a bolesne rozstanie z Izmaelem i jego pozosta\u0142ymi sze\u015bcioma synami (liczba siedmiu syn\u00f3w mo\u017ce symbolizowa\u0107 pe\u0142ni\u0119 ofiary i zaufania Abrahama). Dla Izaaka oznacza\u0142a niesienie ci\u0119\u017caru niemal zbyt wielkiego, by ud\u017awign\u0105\u0107 go samotnie. A dla nas znaczy co\u015b zapieraj\u0105cego dech.\u00a0Ten sam B\u00f3g, kt\u00f3ry poprowadzi\u0142 jedyn\u0105 lini\u0119 obietnicy przez Abrahama, Izaaka i Jakuba, poprowadzi\u0142 j\u0105 a\u017c do naszych serc. Przez Jezusa Chrystusa, ostatecznego Syna Obietnicy, B\u00f3g przyprowadzi\u0142 ci\u0119 blisko siebie.\u00a0Bo\u017ce b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa s\u0105 darmo dane wszystkim, kt\u00f3rzy wierz\u0105. Dlatego nabierz odwagi. Ojciec, kt\u00f3ry odda\u0142 wszystko swojemu Synowi, odda\u0142 tego Syna tak\u017ce tobie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dwudziesty pi\u0105ty rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju przedstawia pozornie zwyczajny szczeg\u00f3\u0142 „administracyjny”, kt\u00f3ry niesie jednak ogromny ci\u0119\u017car teologiczny i emocjonalny. Po opisaniu potomstwa Abrahama z jego drugiej na\u0142o\u017cnicy, Ketury, tekst sk\u0142ada zaskakuj\u0105co stanowcze stwierdzenie: \u201eAbraham odda\u0142 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek Izaakowi\u201d (Rdz 25,5). Aby zrozumie\u0107, dlaczego Abraham pozostawi\u0142 wszystko Izaakowi, musimy u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce \u201ewszystko\u201d obejmuje nie tylko […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":18043,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":["post-19243","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-torah"],"yoast_head":"\nPrawne i duchowe znaczenie \u201ewszystkiego\u201d, zw\u0142aszcza ziemi<\/h3>\n
Odes\u0142anie Hagar i Izmaela: bolesne, ale konieczne<\/h3>\n
Pojednanie przy pieczarze Makpela<\/h3>\n
Jezus i jedyne dziedzictwo<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h3>\n