By\u0107 mo\u017ce najbardziej radykaln\u0105 przemian\u0105 opisan\u0105 na kartach Pisma \u015awi\u0119tego jest przemiana Jakuba w Izraela. Uwa\u017cna lektura Ksi\u0119gi Rodzaju ujawnia jednak intryguj\u0105cy, rzadko zauwa\u017cany szczeg\u00f3\u0142. B\u00f3g zmieni\u0142 imi\u0119 Jakuba na Izrael w decyduj\u0105cym momencie w Penuel (Rdz 32,22\u201332), a nast\u0119pnie wiele lat p\u00f3\u017aniej publicznie potwierdzi\u0142 t\u0119 zmian\u0119 imienia w Betel (Rdz 35,10). To, co na pierwszy rzut oka wygl\u0105da jak dwa odr\u0119bne nadania nowego imienia, jest w rzeczywisto\u015bci jednym nowym to\u017csamo\u015bciowym powo\u0142aniem: najpierw otrzymanym w prywatnym zmaganiu, a p\u00f3\u017aniej przypiecz\u0119towanym podczas publicznej ceremonii przymierza.<\/p>\n
Scena w Penuel nale\u017cy do najbardziej pami\u0119tnych wydarze\u0144 Starego Testamentu. Jakub jest sam i ogarnia go strach. Przesz\u0142o\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie go dogania. Jego brat Ezaw, kt\u00f3rego pozbawi\u0142 pierwor\u00f3dztwa, zbli\u017ca si\u0119 wraz z czterystoma lud\u017ami. Po przeprawieniu rodziny i dobytku przez potok Jabbok Jakub pozostaje sam. Wtedy kto\u015b zaczyna zmaga\u0107 si\u0119 z nim a\u017c do \u015bwitu.\u00a0Radak, wybitny \u015bredniowieczny \u017cydowski komentator, uwa\u017ca\u0142, \u017ce ten niezwyk\u0142y Boski Zapa\u015bnik zosta\u0142 pos\u0142any przez Pana, aby powstrzyma\u0107 Jakuba przed pope\u0142nieniem kolejnego powa\u017cnego b\u0142\u0119du (Jakub rozwa\u017ca\u0142 bowiem porzucenie planu powrotu do ziemi obiecanej, co pozwoli\u0142oby mu unikn\u0105\u0107 spotkania z Ezawem).\u00a0Walcz\u0105 w ciemno\u015bci. \u201eM\u0105\u017c\u201d dotyka stawu biodrowego Jakuba i jednym dotkni\u0119ciem wytr\u0105ca go z panewki. Od tego dnia Jakub kuleje. Mimo odniesionej rany nie zamierza jednak ust\u0105pi\u0107. Wo\u0142a:\u00a0\u201eNie puszcz\u0119 ci\u0119, dop\u00f3ki mi nie pob\u0142ogos\u0142awisz\u201d (Rdz 32,27).<\/em><\/p>\n Wtedy Boski Zapa\u015bnik pyta: \u201eJak masz na imi\u0119?\u201d. Nie jest to pytanie maj\u0105ce na celu zdobycie informacji. B\u00f3g doskonale zna imi\u0119 Jakuba. Jest to raczej wezwanie, aby Jakub u\u015bwiadomi\u0142 sobie, kim naprawd\u0119 jest.\u00a0Jakub odpowiada: \u201eJakub\u201d (\u05d9\u05b7\u05e2\u05b2\u05e7\u05b9\u05d1). Imi\u0119 to oznacza \u201eten, kt\u00f3ry wypiera\u201d, \u201eten, kt\u00f3ry zast\u0119puje\u201d lub \u201eten, kt\u00f3ry chwyta za pi\u0119t\u0119\u201d, nawi\u0105zuj\u0105c do jego wieloletniego wzorca dzia\u0142ania opartego na podst\u0119pie i poleganiu wy\u0142\u0105cznie na sobie.\u00a0W\u00f3wczas Boska posta\u0107 oznajmia:<\/p>\n \u201eNie b\u0119dziesz si\u0119 ju\u017c nazywa\u0142 Jakub, lecz Izrael, bo walczy\u0142e\u015b z Bogiem i z lud\u017ami i zwyci\u0119\u017cy\u0142e\u015b\u201d (Rdz 32,29).<\/em><\/p>\n Imi\u0119 Jisra\u2019el<\/strong> (\u05d9\u05b4\u05e9\u05b0\u05c2\u05e8\u05b8\u05d0\u05b5\u05dc) najcz\u0119\u015bciej t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201eten, kt\u00f3ry zmaga si\u0119 z Bogiem\u201d lub \u201eten, z kt\u00f3rym zmaga si\u0119 B\u00f3g\u201d (od hebrajskiego czasownika \u05e9\u05e8\u05d4<\/strong> (sarah<\/em>) – \u201ezmaga\u0107 si\u0119\u201d, \u201ewalczy\u0107\u201d, \u201eusilnie d\u0105\u017cy\u0107\u201d oraz \u05d0\u05dc<\/strong> (El<\/em>) \u2014 \u201eB\u00f3g\u201d).\u00a0Jest to imi\u0119 pe\u0142ne godno\u015bci, ale tak\u017ce naznaczone cierpieniem. Jakub nie zdobywa b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa dzi\u0119ki swojej sile. Wr\u0119cz przeciwnie. Otrzymuje je dlatego, \u017ce w swojej ca\u0142kowitej s\u0142abo\u015bci kurczowo trzyma si\u0119 Boga.\u00a0Najwa\u017cniejsza lekcja p\u0142yn\u0105ca z tego wydarzenia jest prosta: Jakub nie powinien ba\u0107 si\u0119 spotkania z Ezawem, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie stan\u0105\u0142 twarz\u0105 w twarz z Kim\u015b o wiele pot\u0119\u017cniejszym i gro\u017aniejszym i wyszed\u0142 z tego spotkania pob\u0142ogos\u0142awiony.<\/p>\n Gdy w 34. rozdziale Ksi\u0119gi Rodzaju dochodzi do rodzinnej tragedii, c\u00f3rka Jakuba, Dina, zostaje zha\u0144biona, a jego synowie, Symeon i Lewi, odpowiadaj\u0105 podst\u0119pem i masakr\u0105. Zwodz\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Sychem, nak\u0142aniaj\u0105c ich do obrzezania, a nast\u0119pnie zabijaj\u0105 ich, gdy ci wci\u0105\u017c cierpi\u0105 z powodu b\u00f3lu po zabiegu. Jest to akt przebieg\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry uderzaj\u0105co przypomina w\u0142asne m\u0142odzie\u0144cze oszustwo Jakuba wobec Izaaka.\u00a0Reakcja Jakuba jest bardzo wymowna. Nie m\u00f3wi: \u201eZha\u0144bili\u015bcie imi\u0119 Boga, kt\u00f3ry nada\u0142 mi nowe imi\u0119 Izrael\u201d. Zamiast tego wo\u0142a:<\/p>\n \u201eSprowadzili\u015bcie na mnie nieszcz\u0119\u015bcie, czyni\u0105c mnie znienawidzonym przez mieszka\u0144c\u00f3w tej ziemi\u201d (Rdz 34,30).<\/em><\/p>\n Jego s\u0142owa koncentruj\u0105 si\u0119 na osobistych konsekwencjach i zagro\u017ceniu dla w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa. M\u00f3wi o sobie: \u201ena mnie\u201d, \u201emnie\u201d, a nie o powo\u0142aniu Izraela czy o honorze Boga. W pewnym sensie nadal my\u015bli i reaguje jak Jakub, a nie jak Izrael.\u00a0Cho\u0107 nowe imi\u0119 zosta\u0142o ju\u017c nadane w Penuel, jego znaczenie nie przenikn\u0119\u0142o jeszcze w pe\u0142ni do \u017cycia patriarchy. Otrzyma\u0142 now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, ale wci\u0105\u017c uczy si\u0119 ni\u0105 \u017cy\u0107. To napi\u0119cie pomi\u0119dzy otrzyman\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 a codziennym post\u0119powaniem b\u0119dzie jednym z najwa\u017cniejszych temat\u00f3w dalszej historii Jakuba.<\/p>\n Na pierwszy rzut oka brzmi to jak wyraz strachu przed odwetem i troski o w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo. Jednak uwa\u017cniejsza lektura ods\u0142ania co\u015b znacznie g\u0142\u0119bszego. Synowie Jakuba post\u0105pili dok\u0142adnie tak, jak niegdy\u015b post\u0105pi\u0142 ich ojciec: wykorzystali \u015bwi\u0119ty znak obrzezania jako narz\u0119dzie podst\u0119pu.\u00a0Hebrajski tekst wyra\u017anie podkre\u015bla to powi\u0105zanie. Gdy Jakub oszuka\u0142 Izaaka, dzia\u0142a\u0142 z mirmah (\u05de\u05b4\u05e8\u05b0\u05de\u05b8\u05d4), czyli przebieg\u0142o\u015bci\u0105, podst\u0119pem lub chytro\u015bci\u0105. W Ksi\u0119dze Rodzaju 34,13 pojawia si\u0119 dok\u0142adnie to samo s\u0142owo: synowie Jakuba odpowiadaj\u0105 Sychemowi \u201epodst\u0119pnie\u201d (bemirmah, \u05d1\u05b0\u05bc\u05de\u05b4\u05e8\u05b0\u05de\u05b8\u05d4).<\/p>\n Narrator \u015bwiadomie wskazuje na t\u0119 paralel\u0119. Dawna natura \u201eJakuba\u201d, tego, kt\u00f3ry wypiera i oszukuje, odrodzi\u0142a si\u0119 w nast\u0119pnym pokoleniu. Jakub dostrzega w\u0142asne odbicie. Wzorzec podst\u0119pu, kt\u00f3rego nigdy do ko\u0144ca si\u0119 nie wyzby\u0142, powraca, by go prze\u015bladowa\u0107 po\u015br\u00f3d krwi\u0105 nasi\u0105kni\u0119tych p\u00f3l Sychem.\u00a0W\u0142a\u015bnie dlatego 35. rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju nie rozpoczyna si\u0119 od s\u0142\u00f3w Boga: \u201eDobrze uczyni\u0142e\u015b\u201d. Zamiast tego B\u00f3g wydaje polecenie:<\/p>\n \u201eWsta\u0144, id\u017a do Betel (…) usu\u0144cie obcych bog\u00f3w (…) oczy\u015b\u0107cie si\u0119\u201d (Rdz 35,1\u20132).<\/em><\/p>\n Groza wydarze\u0144 z 34. rozdzia\u0142u ujawnia, \u017ce cz\u0142owiek nazwany Izraelem w Penuel nadal w praktyce \u017cyje jak Jakub. I dop\u00f3ki dom nie zostanie oczyszczony, dop\u00f3ki bo\u017cki nie zostan\u0105 pogrzebane, nowe imi\u0119 nie mo\u017ce zosta\u0107 publicznie potwierdzone.<\/p>\n Jakub jest pos\u0142uszny. Czytamy:<\/p>\n \u201eWtedy Jakub powiedzia\u0142 do swojej rodziny i do wszystkich, kt\u00f3rzy byli z nim: \u00abUsu\u0144cie obcych bog\u00f3w, kt\u00f3rych macie u siebie, oczy\u015b\u0107cie si\u0119 i zmie\u0144cie szaty. Nast\u0119pnie wyruszmy i udajmy si\u0119 do Betel. Tam zbuduj\u0119 o\u0142tarz Bogu, kt\u00f3ry wys\u0142ucha\u0142 mnie w dniu mojego utrapienia i by\u0142 ze mn\u0105 w drodze, kt\u00f3r\u0105 szed\u0142em\u00bb. Oddali wi\u0119c Jakubowi wszystkich obcych bog\u00f3w, kt\u00f3rych posiadali, oraz kolczyki, kt\u00f3re mieli w uszach, a Jakub zakopa\u0142 je pod terebintem niedaleko Sychem\u201d (Rdz 35,2\u20134).<\/em><\/p>\n Nast\u0119pnie B\u00f3g ponownie mu si\u0119 objawia, nie jako Zapa\u015bnik w ciemno\u015bci, lecz jako El Szaddaj<\/strong> (\u05d0\u05b5\u05dc \u05e9\u05b7\u05c1\u05d3\u05b7\u05bc\u05d9), podczas publicznej ceremonii odnowienia przymierza. W Ksi\u0119dze Rodzaju 35,11 B\u00f3g m\u00f3wi do Jakuba:\u00a0\u201ePowstanie z ciebie nar\u00f3d i mn\u00f3stwo narod\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n Pojawia si\u0119 tutaj istotny element, kt\u00f3rego brakowa\u0142o w Penuel. W Penuel imi\u0119 Izrael zosta\u0142o nadane jako znak osobistej przemiany. To\u017csamo\u015b\u0107 Jakuba zosta\u0142a ukszta\u0142towana na nowo poprzez zmaganie. W Betel to samo imi\u0119 zostaje poszerzone i zaczyna obejmowa\u0107 ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci za ca\u0142y lud. To, co by\u0142o prywatne, staje si\u0119 publiczne; to, co by\u0142o indywidualne, staje si\u0119 wsp\u00f3lnotowe. Imi\u0119 \u201eIzrael\u201d nale\u017cy ju\u017c nie tylko do cz\u0142owieka, kt\u00f3ry kuleje, ale tak\u017ce do narodu, kt\u00f3ry z niego wyjdzie.\u00a0Wtedy nast\u0119puje drugie nadanie imienia. Werset 10 m\u00f3wi:<\/p>\n \u201eB\u00f3g powiedzia\u0142 do niego: \u00abTwoje imi\u0119 brzmi Jakub. Odt\u0105d nie b\u0119dziesz ju\u017c nazywa\u0142 si\u0119 Jakub, lecz Izrael b\u0119dzie twoim imieniem\u00bb. I nada\u0142 mu imi\u0119 Izrael\u201d (Rdz 35,10).<\/em><\/p>\n Potrzebne jest jednak pewne doprecyzowanie. Ksi\u0119ga Rodzaju 35,10 nie stwierdza wprost, \u017ce od tej chwili nikt ju\u017c nigdy nie mo\u017ce nazwa\u0107 go Jakubem. Zakaz dotyczy tego, aby \u201eJakub\u201d nie pozostawa\u0142 jego g\u0142\u00f3wnym, oficjalnym imieniem. Fakt, \u017ce narrator p\u00f3\u017aniej nadal u\u017cywa imienia \u201eJakub\u201d, nie jest sprzeczno\u015bci\u0105, lecz celowym zabiegiem literackim. Pokazuje on, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 patriarchy zosta\u0142a zmieniona, ale jego spos\u00f3b \u017cycia nie zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze w pe\u0142ni dor\u00f3wna\u0107 otrzymanemu powo\u0142aniu.<\/p>\n Betel nie jest pozbawionym znaczenia powt\u00f3rzeniem wydarze\u0144 z Penuel. Jest publicznym potwierdzeniem i wsp\u00f3lnotowym dope\u0142nieniem tego, co rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej.\u00a0Zanim imi\u0119 \u201eIzrael\u201d mo\u017ce zosta\u0107 ostatecznie przypiecz\u0119towane, obcy bogowie musz\u0105 zosta\u0107 pogrzebani, szaty zmienione, a dom oczyszczony. To, co B\u00f3g rozpocz\u0105\u0142 w ciemno\u015bci Penuel, ko\u0144czy w \u015bwietle Betel. Nie jest to nag\u0142y prze\u0142om, lecz stopniowy proces u\u015bwi\u0119cenia i wcielania nowej to\u017csamo\u015bci w \u017cycie.\u00a0Dla Jakuba owo dope\u0142nienie oznacza\u0142o powr\u00f3t do miejsca pierwszej obietnicy, lecz tym razem nie jako oszust uciekaj\u0105cy przed swoim bratem. Przybywa tam jako cz\u0142owiek, kt\u00f3ry kuleje, kt\u00f3ry pogrzeba\u0142 bo\u017cki swojego domu i kt\u00f3ry wreszcie nosi nowe imi\u0119 nie jako prywatne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, lecz jako publiczn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n Penuel by\u0142o zmaganiem, kt\u00f3re wytr\u0105ci\u0142o jego biodro z panewki i przynios\u0142o mu nowe imi\u0119. Betel by\u0142o o\u0142tarzem, przy kt\u00f3rym ta to\u017csamo\u015b\u0107 zosta\u0142a przypiecz\u0119towana przed Bogiem i rodzin\u0105, a cz\u0142owiek zwany Jakubem w pe\u0142ni sta\u0142 si\u0119 ojcem narodu nazwanego Izraelem.\u00a0Bez Penuel nic by si\u0119 nie zmieni\u0142o. Lecz bez Betel przemiana pozosta\u0142aby niedoko\u0144czona – by\u0142aby b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem, kt\u00f3re nigdy nie wype\u0142ni\u0142o si\u0119 do ko\u0144ca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" By\u0107 mo\u017ce najbardziej radykaln\u0105 przemian\u0105 opisan\u0105 na kartach Pisma \u015awi\u0119tego jest przemiana Jakuba w Izraela. Uwa\u017cna lektura Ksi\u0119gi Rodzaju ujawnia jednak intryguj\u0105cy, rzadko zauwa\u017cany szczeg\u00f3\u0142. B\u00f3g zmieni\u0142 imi\u0119 Jakuba na Izrael w decyduj\u0105cym momencie w Penuel (Rdz 32,22\u201332), a nast\u0119pnie wiele lat p\u00f3\u017aniej publicznie potwierdzi\u0142 t\u0119 zmian\u0119 imienia w Betel (Rdz 35,10). To, co na […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":19534,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":["post-19690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-torah"],"yoast_head":"\nLata pomi\u0119dzy: \u017cycie jak Jakub, a nie jak Izrael<\/h3>\n
Drugie nadanie imienia: Betel \u2014 to\u017csamo\u015b\u0107 urzeczywistniona we wsp\u00f3lnocie<\/h2>\n
Zako\u0144czenie<\/h2>\n