Ksi\u0119ga Rodzaju 35,16\u201322 zawiera jeden z najbardziej tragicznych tekst\u00f3w w ca\u0142ej Biblii. Pod koniec tego fragmentu Jakub traci swojego ojca Izaaka, grzebie ukochan\u0105 \u017con\u0119 Rachel\u0119 i do\u015bwiadcza zdrady ze strony swojego najstarszego syna. A jednak rodzi si\u0119 nowe \u017cycie (Beniamin) i zostaje po\u0142o\u017cony zaskakuj\u0105cy fundament pod przysz\u0142\u0105 nadziej\u0119 (po raz pierwszy zapowiedziane zostaje przyw\u00f3dztwo Judy w Izraelu). Jest to surowy i szczery obraz rodziny pogr\u0105\u017conej w kryzysie; a jednak w\u0142a\u015bnie po\u015br\u00f3d tego kryzysu odkrywamy zal\u0105\u017cki Bo\u017cego planu odkupienia. Ten fragment jest w istocie opowie\u015bci\u0105 o nadziei dla dysfunkcyjnej rodziny: Bo\u017ce zamiary nie zostaj\u0105 udaremnione przez ludzkie pora\u017cki, lecz cz\u0119sto realizuj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie poprzez nie.<\/p>\n
Gdy karawana Jakuba (teraz ju\u017c Izraela) w\u0119drowa\u0142a z Betel w kierunku Beer-Szeby, gdzie mieszka\u0142 Izaak (Rdz 35,27), Rachela, kt\u00f3ra w swoim \u017cyciu wycierpia\u0142a ju\u017c tak wiele, zacz\u0119\u0142a rodzi\u0107. Zmuszona by\u0142a dzieli\u0107 m\u0119\u017ca ze swoj\u0105 siostr\u0105 i urodzi\u0142a trzykrotnie mniej dzieci ni\u017c starsza Lea. Teraz za\u015b mia\u0142a umrze\u0107 przy porodzie.<\/p>\n
Cho\u0107 po\u0142o\u017cna zapewnia\u0142a j\u0105, \u017ce urodzi\u0142a syna, co w jej kontek\u015bcie spo\u0142ecznym mia\u0142o ogromne znaczenie, Rachela nada\u0142a dziecku imi\u0119 Ben-Oni, oznaczaj\u0105ce \u201esyn mojego b\u00f3lu\u201d (cho\u0107 rdze\u0144 tego s\u0142owa mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c oznacza\u0107 \u201esi\u0142\u0119\u201d lub \u201emoc\u201d, co nadaje temu imieniu przejmuj\u0105c\u0105 dwuznaczno\u015b\u0107). Jej m\u0105\u017c Jakub zmieni\u0142 jednak jego imi\u0119 na Beniamin, tradycyjnie t\u0142umaczone jako \u201esyn prawicy\u201d, czyli syn czci, zaszczytu lub pomy\u015blno\u015bci.\u00a0To podw\u00f3jne nazwanie dziecka stanowi samo w sobie teologi\u0119: tekst ukazuje nam zar\u00f3wno b\u00f3l, jak i nadziej\u0119, nie pozwalaj\u0105c wybiera\u0107 mi\u0119dzy nimi. Smutek Racheli jest prawdziwy i zostaje uszanowany; nadzieja Jakuba nie jest zaprzeczeniem tego b\u00f3lu, lecz wyznaniem wiary, \u017ce B\u00f3g potrafi wyprowadzi\u0107 dobro nawet z cierpienia.<\/p>\n
Pogr\u0105\u017cony w g\u0142\u0119bokiej \u017ca\u0142obie Jakub pochowa\u0142 Rachel\u0119 niedaleko Betlejem, przy drodze do Efraty (Rdz 35,16\u201322).<\/p>\n
Jaskinia Patriarch\u00f3w nale\u017cy do naj\u015bwi\u0119tszych miejsc dla narodu \u017cydowskiego. Me\u2019arat ha-Machpelah (\u05de\u05b0\u05e2\u05b8\u05e8\u05b7\u05ea \u05d4\u05b7\u05de\u05b7\u05bc\u05db\u05b0\u05e4\u05b5\u05bc\u05dc\u05b8\u05d4) oznacza \u201eJaskini\u0119 Podw\u00f3jn\u0105\u201d. Spoczywaj\u0105 w niej trzy pary: Abraham i Sara, Izaak i Rebeka oraz Jakub i Lea. Nazwa ta odnosi si\u0119 zar\u00f3wno do podw\u00f3jnej struktury jaskini, jak i do tych trzech ma\u0142\u017ce\u0144skich par: podw\u00f3jnych par z\u0142o\u017conych razem w tym \u015bwi\u0119tym miejscu w Hebronie.<\/p>\n
Jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych w judaizmie Rachela postrzegana jest jako szczeg\u00f3lnie pot\u0119\u017cna or\u0119downiczka modlitwy (w pewnym sensie podobnie jak Maryja, matka Jezusa, w katolicyzmie i prawos\u0142awiu), jest ogrom cierpienia, jakiego do\u015bwiadczy\u0142a za \u017cycia. W istocie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jej cierpienie trwa nadal, poniewa\u017c jako jedyna zosta\u0142a pochowana z dala od jednego z naj\u015bwi\u0119tszych miejsc dla narodu \u017cydowskiego, Jaskini Patriarch\u00f3w w Hebronie. Abraham, Sara, Izaak, Rebeka, Jakub i Lea spoczywaj\u0105 tam razem, lecz Racheli tam nie ma.\u00a0Nie jest to jednak przejaw Bo\u017cego zaniedbania, lecz tajemniczy i bolesny wymiar Bo\u017cej Opatrzno\u015bci. Rachela zosta\u0142a z\u0142o\u017cona przy drodze do Betlejem w\u0142a\u015bnie po to, aby mog\u0142a by\u0107 s\u0142yszana, aby jej \u0142zy mog\u0142y sta\u0107 si\u0119 g\u0142osem wszystkich cierpi\u0105cych. Jej wykluczenie z jaskini staje si\u0119 zarazem w\u0142\u0105czeniem jej w samo serce cierpi\u0105cego ludu Bo\u017cego.\u00a0Prorok Jeremiasz us\u0142yszy p\u00f3\u017aniej Rachel\u0119 op\u0142akuj\u0105c\u0105 swoje dzieci na wygnaniu:<\/p>\n
\u201eS\u0142uchaj! W Rama daje si\u0119 s\u0142ysze\u0107 lament i gorzki p\u0142acz. Rachela op\u0142akuje swoich syn\u00f3w i nie daje si\u0119 pocieszy\u0107 po stracie swych dzieci, bo ju\u017c ich nie ma\u201d (Jr 31,15).<\/em><\/p>\n Jej \u0142zy stan\u0105 si\u0119 wiecznym \u017cydowskim symbolem odkupie\u0144czej nadziei, do tego stopnia, \u017ce Ewangelia Mateusza po\u0142\u0105czy p\u00f3\u017aniej rze\u017a niewini\u0105tek dokonan\u0105 przez kr\u00f3la Heroda i jego \u017co\u0142nierzy z p\u0142aczem Racheli, wi\u0105\u017c\u0105c jej b\u00f3l z cierpieniem wszystkich matek w historii zbawienia (Mt 2,16\u201318).\u00a0Dla zwyk\u0142ego czytelnika przes\u0142anie jest niezwykle wa\u017cne: twoje \u0142zy nie s\u0105 daremne. S\u0105 s\u0142yszane w niebie. Rachela uczy nas, \u017ce \u017ca\u0142oba nie jest pora\u017ck\u0105 wiary, lecz jednym z jej j\u0119zyk\u00f3w. B\u00f3g nie lekcewa\u017cy naszego b\u00f3lu; On go gromadzi.<\/p>\n Judaizm przekazuje nawet pewn\u0105 obrazow\u0105, lecz pouczaj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107. Gdy Abraham, Izaak, Jakub i Moj\u017cesz przychodzili do Boga, aby wstawia\u0107 si\u0119 za Izraelem prowadzonym do niewoli babilo\u0144skiej, B\u00f3g odrzuca\u0142 ka\u017cd\u0105 ich pro\u015bb\u0119. Odpowiedzia\u0142 jednak na b\u0142aganie Racheli i wys\u0142ucha\u0142 jej g\u0142osu.\u00a0Dlaczego w\u0142a\u015bnie Rachela?\u00a0Poniewa\u017c zna\u0142a cierpienie od \u015brodka. Patriarchowie byli wielcy, lecz Rachela by\u0142a z\u0142amana. A B\u00f3g w swoim mi\u0142osierdziu najch\u0119tniej sk\u0142ania ucho ku tym, kt\u00f3rzy s\u0105 z\u0142amani.\u00a0Jest to g\u0142\u0119bokie pocieszenie dla ka\u017cdego, kto czuje si\u0119 zbyt rozbity, by si\u0119 modli\u0107: twoja w\u0142asna s\u0142abo\u015b\u0107 i zranienie s\u0105 tym, co daje ci szczeg\u00f3lne prawo, by stan\u0105\u0107 przed Bogiem.<\/p>\n Jakub wyruszy\u0142 dalej i rozbi\u0142 sw\u00f3j namiot w pobli\u017cu Wie\u017cy Eder (Rdz 35,21), pogr\u0105\u017cony w smutku, zniech\u0119ceniu i wyczerpaniu. Wtedy dosz\u0142o do niewyobra\u017calnego wykroczenia ze strony Rubena, jego pierworodnego syna, tego, kt\u00f3ry mia\u0142 odziedziczy\u0107 podw\u00f3jn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku i obj\u0105\u0107 przyw\u00f3dztwo nad rodzin\u0105. Tekst stwierdza bez ogr\u00f3dek:<\/p>\n \u201eKiedy Izrael mieszka\u0142 w tej ziemi, Ruben poszed\u0142 i obcowa\u0142 z Bilh\u0105, na\u0142o\u017cnic\u0105 swego ojca. A Izrael dowiedzia\u0142 si\u0119 o tym\u201d (Rdz 35,22).<\/em><\/p>\n To, co uderza w tym i wielu innych fragmentach Biblii, zw\u0142aszcza Tory, to fakt, \u017ce nie ukrywa ona moralnych upadk\u00f3w swoich bohater\u00f3w. Trze\u017awi\u0105ca lekcja p\u0142yn\u0105ca z tego tekstu jest nast\u0119puj\u0105ca: grzech nie niweczy Bo\u017cego planu odkupienia. Przeciwnie, B\u00f3g realizuje swoje zamierzenia poprzez ludzi g\u0142\u0119boko niedoskona\u0142ych.\u00a0Ludzka s\u0142abo\u015b\u0107 nie \u0142amie przymierza; Bo\u017cy plan posuwa si\u0119 naprz\u00f3d za po\u015brednictwem tych, kt\u00f3rzy pomimo swoich powa\u017cnych grzech\u00f3w pozostaj\u0105 we wsp\u00f3lnocie wiary. Jest to jedna z pierwszych rzeczy, kt\u00f3rych ucz\u0119 osoby \u015bwieckie: Biblia nie jest galeri\u0105 \u015bwi\u0119tych z aureolami nad g\u0142owami. Jest izb\u0105 przyj\u0119\u0107 na oddziale ratunkowym.\u00a0Gdyby jej bohaterowie byli doskonali, nie mieliby\u015bmy do niej dost\u0119pu. Jednak w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce s\u0105 oni r\u00f3wnie pogmatwani jak my, mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 w nich samych siebie i zobaczy\u0107, \u017ce B\u00f3g nas nie porzuca.<\/p>\n Motywacja Rubena nie zosta\u0142a w tek\u015bcie wyra\u017anie wyja\u015bniona, jednak jego czyn mia\u0142 prawdopodobnie wymiar polityczny, a nie jedynie seksualny. W kulturze staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu wsp\u00f3\u0142\u017cycie z na\u0142o\u017cnic\u0105 ojca by\u0142o bezpo\u015brednim roszczeniem do sukcesji. Ruben by\u0142 synem Lei, mniej kochanej \u017cony, podczas gdy Bilha by\u0142a s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 ukochanej Racheli. Wchodz\u0105c w relacj\u0119 z Bilh\u0105, Ruben m\u00f3g\u0142 pr\u00f3bowa\u0107 pozbawi\u0107 j\u0105 wp\u0142ywu i zabezpieczy\u0107 pierwsze\u0144stwo Lei.\u00a0Jednak pod polityczn\u0105 kalkulacj\u0105 kryje si\u0119 zapewne g\u0142\u0119bsza rana. Ruben by\u0142 cz\u0142owiekiem niepewnym swojej warto\u015bci. Widzia\u0142, jak jego ojciec darzy szczeg\u00f3ln\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 J\u00f3zefa, syna Racheli. Jego czyn m\u00f3g\u0142 by\u0107 rozpaczliw\u0105 i prymitywn\u0105 pr\u00f3b\u0105 zdobycia znaczenia –\u00a0 wo\u0142aniem syna: \u201eJa te\u017c si\u0119 licz\u0119!\u201d.<\/p>\n Nie usprawiedliwia to jego post\u0119powania, ale czyni je bardziej zrozumia\u0142ym. Dysfunkcja jest chorob\u0105 rodzinn\u0105, przekazywan\u0105 z pokolenia na pokolenie. Faworyzowanie jednych dzieci przez Jakuba stworzy\u0142o \u015brodowisko, w kt\u00f3rym mog\u0142a doj\u015b\u0107 do zdrady Rubena.\u00a0Jakub uzna\u0142 ten czyn za powa\u017cne naruszenie swojej w\u0142adzy i honoru. Pozbawi\u0142 Rubena prawa do przyw\u00f3dztwa. W swoim ko\u0144cowym antyb\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie przypomnia\u0142 o tym wyst\u0119pku w niezwykle surowych s\u0142owach:<\/p>\n \u201eKipi\u0105cy jak woda, nie b\u0119dziesz ju\u017c pierwszym, bo wszed\u0142e\u015b na \u0142o\u017ce swego ojca. Wtedy je zbezcze\u015bci\u0142e\u015b \u2014 wszed\u0142e\u015b na moje pos\u0142anie!\u201d (Rdz 49,4).<\/em><\/p>\n Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Ruben zostaje pozbawiony pierwsze\u0144stwa, lecz nie miejsca w rodzinie. Pozostaje synem, jednym z dwunastu pokole\u0144 Izraela i uczestnikiem przymierza. Jego grzech poci\u0105ga za sob\u0105 konsekwencje: utrat\u0119 przyw\u00f3dztwa i zniszczenie zaufania, ale nie ma ostatniego s\u0142owa na temat jego to\u017csamo\u015bci w Bo\u017cej rodzinie.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie jest nieust\u0119pliwa \u0142aska: mo\u017cemy utraci\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119, ale nie tracimy miejsca przy stole.\u00a0Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 rozdzia\u0142u po raz pierwszy w ca\u0142ej Biblii przedstawia przejrzyst\u0105 list\u0119 kobiet Jakuba i ich syn\u00f3w:<\/p>\n \u201eSyn\u00f3w Jakuba by\u0142o dwunastu. Synowie Lei: pierworodny Jakuba Ruben, potem Symeon, Lewi, Juda, Issachar i Zabulon. Synowie Racheli: J\u00f3zef i Beniamin. Synowie Bilhy, s\u0142u\u017c\u0105cej Racheli: Dan i Neftali. Synowie Zilpy, s\u0142u\u017c\u0105cej Lei: Gad i Aszer. Oto synowie Jakuba, kt\u00f3rzy urodzili mu si\u0119 w Paddan-Aram\u201d (Rdz 35,23\u201326).<\/em><\/p>\n Je\u015bli odczytamy ten fragment w kontek\u015bcie poprzednich rozdzia\u0142\u00f3w, jeden wniosek staje si\u0119 nieunikniony. Skoro Ruben zosta\u0142 pozbawiony prawa do przewodzenia rodzinie, a kolejni w linii dziedziczenia, Symeon i Lewi, r\u00f3wnie\u017c zostali zdyskwalifikowani z powodu swojego udzia\u0142u w masakrze opisanej w Ksi\u0119dze Rodzaju 34, nast\u0119pnym w kolejno\u015bci jest nikt inny jak Juda. To w\u0142a\u015bnie przygotowuje grunt pod prorocze b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Jakuba:<\/p>\n \u201eNie zostanie odj\u0119te ber\u0142o od Judy ani laska pasterska spo\u015br\u00f3d jego kolan, a\u017c przyjdzie Ten, do kt\u00f3rego ono nale\u017cy, i zdob\u0119dzie pos\u0142uch narod\u00f3w\u201d (Rdz 49,10).<\/em><\/p>\n To jest nadzieja dla dysfunkcyjnej rodziny: kiedy jeden filar si\u0119 zawala, B\u00f3g wzbudza inny. I zauwa\u017cmy: Juda nie jest moralnym gigantem. P\u00f3\u017aniej zaproponuje sprzedanie J\u00f3zefa do niewoli i b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142\u017cy\u0142 ze swoj\u0105 synow\u0105, s\u0105dz\u0105c, \u017ce jest nierz\u0105dnic\u0105 (Rdz 38). B\u00f3g nie wybiera Judy dlatego, \u017ce jest sprawiedliwy; wybiera go dlatego, \u017ce jest suwerennym Panem.\u00a0Linia Mesjasza nie wywodzi si\u0119 z doskona\u0142ego syna, lecz z tego, kt\u00f3ry pomimo swoich upadk\u00f3w pozostaje w obr\u0119bie przymierza. To jest ostateczna nadzieja dla ka\u017cdego \u015bwieckiego wierz\u0105cego siedz\u0105cego w ko\u015bcielnej \u0142awce: Bo\u017ce zamiary nie zale\u017c\u0105 od twojej doskona\u0142o\u015bci. Zale\u017c\u0105 od Jego wierno\u015bci.<\/p>\n Ka\u017cdy z syn\u00f3w ma swoj\u0105 histori\u0119; ka\u017cdy wniesie co\u015b wyj\u0105tkowego do wielkiej historii Izraela. Co niezwyk\u0142e, synowie Bilhy i Zilpy nie zostaj\u0105 zmarginalizowani, lecz staj\u0105 si\u0119 pe\u0142noprawnymi cz\u0142onkami rodziny Jakuba. Wszyscy otrzymaj\u0105 dziedzictwo; wszyscy stan\u0105 si\u0119 ojcami swoich pokole\u0144.\u00a0Wiele stuleci p\u00f3\u017aniej aposto\u0142 Pawe\u0142 b\u0119dzie m\u00f3wi\u0142 o ostatecznym Bo\u017cym programie przezwyci\u0119\u017cenia wszelkiego wykluczenia. Jezus przez swojego Ducha zjednoczy lud Izraela i narody, m\u0119\u017cczyzn i kobiety, niewolnik\u00f3w i wolnych (Ga 3,28; Kol 3,11; 1 Kor 12,13). W Chrystusie nie wymazujemy dawnych r\u00f3\u017cnic, lecz je przekraczamy.<\/p>\n Nawet synowie Lewiego, odpowiedzialni za krwaw\u0105 zbrodni\u0119 opisan\u0105 w Ksi\u0119dze Rodzaju 34, nie zostan\u0105 wy\u0142\u0105czeni z wielko\u015bci. Zapowiada to p\u00f3\u017aniejsze zaparcie si\u0119 Piotra i zaufanie, jakim Chrystus obdarzy go mimo wszystko, powierzaj\u0105c mu trosk\u0119 o swoj\u0105 owczarni\u0119 (J 21,15\u201317).\u00a0To w\u0142a\u015bnie jest Ewangelia w miniaturze: B\u00f3g bierze tych, kt\u00f3rzy zostali wykluczeni, i czyni ich dziedzicami. Bierze zdrajc\u0119 i czyni go pasterzem. Nikt nie znajduje si\u0119 poza zasi\u0119giem Jego odkupie\u0144czego planu.<\/p>\n Rozdzia\u0142 35 ko\u0144czy si\u0119 powrotem do ojca Jakuba, Izaaka. Tekst m\u00f3wi, \u017ce pochowali go jego synowie, zapewne niegdy\u015b sk\u0142\u00f3ceni Jakub i Ezaw, teraz zjednoczeni we wsp\u00f3lnej \u017ca\u0142obie, podobnie jak wcze\u015bniej uczynili to Izaak i Izmael przy pogrzebie Abrahama. Bracia, kt\u00f3rzy przez lata pozostawali w konflikcie, jednocz\u0105 si\u0119 teraz w smutku po \u015bmierci swojego podesz\u0142ego w latach i dalekiego od doskona\u0142o\u015bci ojca.\u00a0\u017ba\u0142oba ma niezwyk\u0142\u0105 moc: potrafi dokona\u0107 tego, czego nie zdo\u0142a\u0142y osi\u0105gn\u0105\u0107 lata spor\u00f3w. \u0141\u0105czy wrog\u00f3w. Zmi\u0119kcza zatwardzia\u0142e serca. \u015amier\u0107 ojca staje si\u0119 okazj\u0105 do pojednania syn\u00f3w. Nawet po\u015br\u00f3d straty B\u00f3g splata nici uzdrowienia, kt\u00f3rych jeszcze nie jeste\u015bmy w stanie dostrzec.<\/p>\n Ale ten rozdzia\u0142 nie jest ko\u0144cem historii Jakuba, poniewa\u017c J\u00f3zef wci\u0105\u017c \u017cyje w Egipcie, jako niewolnik, nieznany w\u0142asnemu ojcu. Przymierze zosta\u0142o odnowione, lecz rodzina pozostaje rozbita. \u015amier\u0107 Racheli, grzech Rubena, pr\u00f3ba zamordowania J\u00f3zefa i jego ostateczna sprzeda\u017c do niewoli – wszystkie te wydarzenia znajd\u0105 swoje rozwini\u0119cie w najd\u0142u\u017cszej i prawdopodobnie najbardziej poruszaj\u0105cej opowie\u015bci Ksi\u0119gi Rodzaju: historii J\u00f3zefa i jego braci.\u00a0Rozdzia\u0142 ten ko\u0144czy si\u0119 nie kropk\u0105, lecz przecinkiem. Historia jeszcze si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a. I twoja r\u00f3wnie\u017c nie. Chaos trwa nadal, ale trwa r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142anie Bo\u017cej r\u0119ki, kt\u00f3ra nim kieruje.<\/p>\n Tora nie retuszuje swoich bohater\u00f3w, poniewa\u017c jej prawdziwym Bohaterem jest B\u00f3g, kt\u00f3ry pozostaje wierny nawet wtedy, gdy ludzka wierno\u015b\u0107 zawodzi.\u00a0Rachela umiera, ale Beniamin \u017cyje. Ruben upada, ale Juda powstaje. Smutek rodzi nadziej\u0119. Zdrada toruje drog\u0119 odkupieniu. Nie jest to opowie\u015b\u0107 o moralnej doskona\u0142o\u015bci. Jest to historia o nieust\u0119pliwej \u0142asce; \u0142asce, kt\u00f3ra pod\u0105\u017ca za nami przez \u017ca\u0142ob\u0119, przez pora\u017cki, a nawet przez gr\u00f3b. B\u00f3g nie czeka na ludzi doskona\u0142ych, aby budowa\u0107 swoje kr\u00f3lestwo. Bierze pogr\u0105\u017conych w smutku patriarch\u00f3w, umieraj\u0105ce matki, zdradzieckich syn\u00f3w i rozbite rodziny. Z ich ruin tka przymierze, kt\u00f3rego nie mo\u017cna z\u0142ama\u0107.<\/p>\n Je\u015bli B\u00f3g m\u00f3g\u0142 odkupi\u0107 t\u0119 rodzin\u0119, mo\u017ce odkupi\u0107 r\u00f3wnie\u017c twoj\u0105. Nasze zranienia i rozbicie nie definiuj\u0105 naszej przysz\u0142o\u015bci; s\u0105 w\u0142a\u015bnie tym surowcem, z kt\u00f3rego B\u00f3g tworzy odkupienie. Jedynym pytaniem pozostaje, czy w to uwierzymy i czy b\u0119dziemy post\u0119powa\u0107 zgodnie z t\u0105 wiar\u0105.\u00a0I to jest ostatnie duszpasterskie przes\u0142anie tego fragmentu: wiara nie jest jedynie intelektualn\u0105 zgod\u0105 na pewne prawdy. Jest odwag\u0105, by i\u015b\u0107 dalej przez \u017ca\u0142ob\u0119, przez zdrad\u0119, przez milczenie Boga, ufaj\u0105c, \u017ce ta sama R\u0119ka, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a Jakuba po\u015br\u00f3d ruin jego \u017cycia, prowadzi r\u00f3wnie\u017c ciebie po\u015br\u00f3d twoich w\u0142asnych. Nie poddawaj si\u0119. B\u00f3g Racheli, B\u00f3g Judy, B\u00f3g ludzi z\u0142amanych i zdradzonych nadal pisze historie odkupienia. I jeszcze nie zako\u0144czy\u0142 pisania twojej.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ksi\u0119ga Rodzaju 35,16\u201322 zawiera jeden z najbardziej tragicznych tekst\u00f3w w ca\u0142ej Biblii. Pod koniec tego fragmentu Jakub traci swojego ojca Izaaka, grzebie ukochan\u0105 \u017con\u0119 Rachel\u0119 i do\u015bwiadcza zdrady ze strony swojego najstarszego syna. A jednak rodzi si\u0119 nowe \u017cycie (Beniamin) i zostaje po\u0142o\u017cony zaskakuj\u0105cy fundament pod przysz\u0142\u0105 nadziej\u0119 (po raz pierwszy zapowiedziane zostaje przyw\u00f3dztwo Judy […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":19671,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":["post-20535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-torah"],"yoast_head":"\nGrzech Rubena<\/h3>\n
Nadzieja pok\u0142adana w Judzie<\/h3>\n
Pogrzeb Izaaka<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h2>\n