Istnieje w Ksi\u0119dze Rodzaju rozdzia\u0142, kt\u00f3ry wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w po prostu pomija. To prawdziwa \u015bciana imion: wodzowie, kr\u00f3lowie, rody, \u017cony i synowie; genealogiczny pr\u00f3g zwalniaj\u0105cy pomi\u0119dzy dramatycznym powrotem Jakuba do ziemi obiecanej a barwn\u0105 histori\u0105 J\u00f3zefa. Chodzi o 36. rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju, zawieraj\u0105cy szczeg\u00f3\u0142owy zapis potomk\u00f3w Ezawa.<\/p>\n
Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 to zaskakuj\u0105c\u0105 decyzj\u0105 redaktorsk\u0105. Dlaczego narrator po\u015bwi\u0119ca tyle uwagi rodowi syna, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 wybrany? Skoro g\u0142\u00f3wn\u0105 osi\u0105 ca\u0142ej opowie\u015bci jest przymierze, biegn\u0105ce od Abrahama przez Izaaka do Jakuba, dlaczego zatrzymuje narracj\u0119 na czterdzie\u015bci trzy wersety, aby prze\u015bledzi\u0107 dzieje potomk\u00f3w odrzuconego brata?<\/p>\n
Odpowied\u017a stanowi prawdziw\u0105 lekcj\u0119 biblijnej teologii. Rozdzia\u0142 ten nie jest dygresj\u0105. Jest starannie umieszczonym znakiem interpunkcyjnym, kt\u00f3ry potwierdza Bo\u017c\u0105 wierno\u015b\u0107, ukazuje narodziny narodu i przygotowuje grunt pod konflikt, kt\u00f3rego echo b\u0119dzie rozbrzmiewa\u0107 przez kolejne tysi\u0105c lat. Aby zrozumie\u0107, dlaczego ten rozdzia\u0142 znalaz\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie tutaj, musimy przyjrze\u0107 si\u0119 jego hebrajskiej konstrukcji oraz architekturze ca\u0142ej narracji.<\/p>\n
Cz\u0119sto my\u015blimy o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie danym Abrahamowi jak o w\u0105skim kanale, przez kt\u00f3ry p\u0142ynie jedynie cienki strumie\u0144 \u0142aski przeznaczony dla jednej linii potomk\u00f3w. Tak jednak pierwotnie nie zosta\u0142a sformu\u0142owana Bo\u017ca obietnica. B\u00f3g powiedzia\u0142 Abrahamowi, \u017ce stanie si\u0119 ojcem \u201emn\u00f3stwa narod\u00f3w\u201d (\u05d4\u05b2\u05de\u05d5\u05b9\u05df \u05d2\u05bc\u05d5\u05b9\u05d9\u05b4\u05dd<\/strong>, hamon gojim<\/em>) oraz \u017ce wyjd\u0105 z niego kr\u00f3lowie. Nie tylko jeden nar\u00f3d. Nie tylko jeden kr\u00f3l. Nie tylko potomstwo, lecz ca\u0142e kr\u00f3lestwa.<\/p>\n Kiedy Izaak zosta\u0142 podst\u0119pnie nak\u0142oniony do pob\u0142ogos\u0142awienia Jakuba, wcze\u015bniej udzieli\u0142 ju\u017c Ezawowi prawdziwego, proroczego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Powiedzia\u0142 mu, \u017ce jego siedziba b\u0119dzie z dala od \u201e\u017cyzno\u015bci ziemi\u201d i \u201erosy nieba\u201d, \u017ce b\u0119dzie \u017cy\u0142 z miecza i b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142 swojemu bratu. Doda\u0142 jednak niezwykle wa\u017cne s\u0142owa:<\/p>\n \u201eA gdy si\u0119 uniezale\u017cnisz, zrzucisz jego jarzmo ze swojej szyi\u201d (Rdz 27,40).<\/em><\/p>\n Gdyby Ksi\u0119ga Rodzaju nigdy wi\u0119cej nie powr\u00f3ci\u0142a do postaci Ezawa, b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo to pozosta\u0142oby nierozwi\u0105zanym w\u0105tkiem. Czy B\u00f3g rzeczywi\u015bcie je wype\u0142ni\u0142? Czy s\u0142owa Izaaka mia\u0142y realn\u0105 moc?\u00a0Ksi\u0119ga Rodzaju 36 stanowi odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105. Ukazuje rodzin\u0119, kt\u00f3ra nie tylko przetrwa\u0142a, lecz sta\u0142a si\u0119 kr\u00f3lestwem jeszcze zanim Izrael doczeka\u0142 si\u0119 w\u0142asnego kr\u00f3la. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na werset 31:<\/p>\n \u201eOto kr\u00f3lowie, kt\u00f3rzy panowali w ziemi Edomu, zanim jeszcze kr\u00f3l zacz\u0105\u0142 panowa\u0107 nad Izraelitami\u201d (Rdz 36,31).<\/em><\/p>\n Tekst \u015bwiadomie zwraca na to uwag\u0119. M\u00f3wi wprost, \u017ce r\u00f3d Ezawa osi\u0105gn\u0105\u0142 struktur\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 w czasie, gdy potomkowie Jakuba byli jeszcze jedynie dysfunkcyjnym rodem pasterzy.<\/p>\n Umiejscowienie 36. rozdzia\u0142u Ksi\u0119gi Rodzaju jest literackim majstersztykiem. Wystarczy spojrze\u0107 na to, co znajduje si\u0119 bezpo\u015brednio przed nim i zaraz po nim.<\/p>\n Przed nim:<\/strong> Jakub powraca do Betel, domu Boga (\u05d1\u05b5\u05bc\u05d9\u05ea\u05be\u05d0\u05b5\u05dc, Beit-El<\/em>). Tam B\u00f3g odnawia z nim przymierze i nadaje mu nowe imi\u0119 \u2014 Izrael. Nast\u0119pnie Rachela umiera przy porodzie, nadaj\u0105c swojemu synowi imi\u0119 Ben-Oni, \u201esyn mojego b\u00f3lu\u201d, kt\u00f3re Jakub zmienia na Beniamin, \u201esyn prawicy\u201d. Linia wybrania zostaje naznaczona zar\u00f3wno obietnic\u0105, jak i cierpieniem, \u015bmierci\u0105 i nowymi imionami.<\/p>\n Po nim:<\/strong> Rozpoczyna si\u0119 historia J\u00f3zefa.\u00a0\u201eOto dzieje potomk\u00f3w Jakuba. J\u00f3zef…\u201d (Rdz 37,2).<\/em><\/p>\n Wybrana linia jest rozbita, rozdarta zazdro\u015bci\u0105 i zmierza ku niewoli w Egipcie.\u00a0A pomi\u0119dzy nimi znajduje si\u0119 36. rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju. R\u00f3d Ezawa zostaje przedstawiony jako zako\u0144czony, ustabilizowany i kr\u00f3lewski. Historia niewybranej ga\u0142\u0119zi otrzymuje swoje pe\u0142ne zamkni\u0119cie; jej toledot (\u05ea\u05bc\u05d5\u05b9\u05dc\u05b0\u05d3\u05d5\u05b9\u05ea, \u201edzieje\u201d, \u201epokolenia\u201d) zostaj\u0105 elegancko doprowadzone do ko\u0144ca, zanim opowie\u015b\u0107 o wybranej linii pogr\u0105\u017cy si\u0119 w chaosie.<\/p>\n Narrator \u015bwiadomie \u201eporz\u0105dkuje scen\u0119\u201d. Historia Ezawa dobieg\u0142a ko\u0144ca i, przynajmniej z ziemskiego punktu widzenia, ko\u0144czy si\u0119 pomy\u015blnie. Jest on bratem, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo pola i miecza, i rzeczywi\u015bcie je zrealizowa\u0142. To literackie domkni\u0119cie jeszcze mocniej uwydatnia trwaj\u0105cy, pe\u0142en napi\u0119\u0107 i niedoko\u0144czony dramat Jakuba. Wybrana rodzina posiada obietnic\u0119, lecz jeszcze nie do\u015bwiadcza odpoczynku w ziemi. Ezaw posiada odpoczynek w ziemi, lecz nie otrzyma\u0142 obietnicy. Przynajmniej na razie.<\/p>\n Kluczowym poj\u0119ciem jest tutaj hebrajskie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce \u201ebrata\u201d (\u05d0\u05b8\u05d7<\/strong>, ach<\/em>). Ezaw jest bratem Jakuba. To okre\u015blenie powraca wielokrotnie. Edomici stan\u0105 si\u0119 bratnim narodem Izraela. Nie jest to zatem jedynie genealogia, lecz dokument stanowi\u0105cy fundament przysz\u0142ych relacji mi\u0119dzy dwoma narodami.\u00a0Kiedy wiele stuleci p\u00f3\u017aniej Moj\u017cesz staje u granic Edomu i prosi o pozwolenie na przej\u015bcie, nie m\u00f3wi: \u201eNar\u00f3d Izraela prosi was o przys\u0142ug\u0119\u201d. Zamiast tego oznajmia:<\/p>\n \u201eTak m\u00f3wi tw\u00f3j brat Izrael\u201d (Lb 20,14).<\/em><\/p>\n To dyplomatyczne sformu\u0142owanie niesie ze sob\u0105 ca\u0142y ci\u0119\u017car teologiczny 36. rozdzia\u0142u Ksi\u0119gi Rodzaju. Jest odwo\u0142aniem do wsp\u00f3lnego pochodzenia, kt\u00f3re wcze\u015bniejsza genealogia z tak wielk\u0105 staranno\u015bci\u0105 zachowa\u0142a.<\/p>\n Ta pozornie nu\u017c\u0105ca genealogia Ezawa prowadzi nas wprost do nauczania Jezusa o Bo\u017cej hojno\u015bci i odwr\u00f3conej logice kr\u00f3lestwa Bo\u017cego. Gdy Jezus powiedzia\u0142:\u00a0\u201eOn sprawia, \u017ce s\u0142o\u0144ce Jego wschodzi nad z\u0142ymi i nad dobrymi, i zsy\u0142a deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych\u201d (Mt 5,45),\u00a0<\/em>wyrazi\u0142 t\u0119 sam\u0105 teologiczn\u0105 prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 ukazuje 36. rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju. Dobro\u0107 Boga nie ogranicza si\u0119 do wybranej linii. Ezaw otrzyma\u0142 prawdziwe b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa: ziemi\u0119, kr\u00f3l\u00f3w i pomy\u015blno\u015b\u0107, nie jako nagrod\u0119 pocieszenia, lecz jako autentyczny wyraz Bo\u017cego charakteru.<\/p>\n Co wi\u0119cej, ten fragment zapowiada radykalne otwarcie Jezusa na ludzi spoza Izraela. Genealogia \u015bwiadomie uwzgl\u0119dnia Choryt\u00f3w i Kananejczyk\u00f3w, ukazuj\u0105c, \u017ce Bo\u017ce zamys\u0142y wykraczaj\u0105 poza granice etnicznego Izraela i obejmuj\u0105 wszystkie narody. R\u00f3wnie\u017c genealogia Jezusa w Ewangelii Mateusza wymienia Tamar, Rachab i Rut, czyli osoby spoza Izraela, podobnie jak \u017cony Ezawa,\u00a0 zapowiadaj\u0105c Jego misj\u0119 poszukiwania zagubionych.<\/p>\n Kiedy Jezus na krzy\u017cu modli\u0142 si\u0119:\u00a0\u201eOjcze, przebacz im, bo nie wiedz\u0105, co czyni\u0105\u201d (\u0141k 23,34),\u00a0<\/em>objawi\u0142 tego samego ducha \u0142aski, dzi\u0119ki kt\u00f3remu odrzucony brat m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 i otrzyma\u0107 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo. Przypomina nam to, \u017ce Bo\u017ce mi\u0142osierdzie obejmuje zar\u00f3wno \u201einnych\u201d, jak i \u201ewybranych\u201d, podwa\u017caj\u0105c nasze wyobra\u017cenia o tym, kto naprawd\u0119 ma miejsce w Jego historii.<\/p>\n 36. rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju jest pomnikiem Bo\u017cej wierno\u015bci, kt\u00f3ra przekracza nasze w\u0105skie kategorie zas\u0142ugi i godno\u015bci. W tej pozornie monotonnej li\u015bcie imion odkrywamy, \u017ce Bo\u017ca dobro\u0107 nie jest ograniczonym zasobem rozdawanym wy\u0142\u0105cznie \u201ewybranym\u201d, lecz obfit\u0105 rzek\u0105 p\u0142yn\u0105c\u0105 r\u00f3wnie\u017c ku tym, kt\u00f3rzy nie zostali wybrani. Ezaw otrzyma\u0142 kr\u00f3l\u00f3w i ziemi\u0119 nie jako nagrod\u0119 pocieszenia, lecz jako prawdziwe \u015bwiadectwo Bo\u017cego charakteru; tego samego Boga, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce Jego s\u0142o\u0144ce wschodzi nad z\u0142ymi i nad dobrymi.<\/p>\n Ta genealogia szepcze prawd\u0119, kt\u00f3rej rozpaczliwie potrzebujemy: twoje dziedzictwo nie zale\u017cy od miejsca, jakie zajmujesz w historii napisanej dla kogo\u015b innego. Niezale\u017cnie od tego, czy czujesz si\u0119 wybrany, czy zapomniany, odrzucony czy stoj\u0105cy z boku, Bo\u017ca dobro\u0107 dosi\u0119ga r\u00f3wnie\u017c ciebie.\u00a0Edomici otrzymali swoje kr\u00f3lestwo wcze\u015bniej ni\u017c Izrael. Niewybrany brat rozkwit\u0142, podczas gdy wybrana linia pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w kryzysie. Bo\u017ce mi\u0142osierdzie p\u0142ynie r\u00f3wnie\u017c ku \u201edrugiemu\u201d, burz\u0105c nasze wyobra\u017cenia o tym, kto ma miejsce w Jego historii.<\/p>\n Dlatego przeczytaj ten rozdzia\u0142 i pami\u0119taj: jeste\u015b dostrze\u017cony, jeste\u015b pami\u0119tany i zosta\u0142e\u015b zaproszony do historii o wiele wi\u0119kszej, ni\u017c potrafisz sobie wyobrazi\u0107. B\u00f3g, kt\u00f3ry policzy\u0142 potomk\u00f3w Ezawa, zna i liczy r\u00f3wnie\u017c ciebie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Istnieje w Ksi\u0119dze Rodzaju rozdzia\u0142, kt\u00f3ry wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w po prostu pomija. To prawdziwa \u015bciana imion: wodzowie, kr\u00f3lowie, rody, \u017cony i synowie; genealogiczny pr\u00f3g zwalniaj\u0105cy pomi\u0119dzy dramatycznym powrotem Jakuba do ziemi obiecanej a barwn\u0105 histori\u0105 J\u00f3zefa. Chodzi o 36. rozdzia\u0142 Ksi\u0119gi Rodzaju, zawieraj\u0105cy szczeg\u00f3\u0142owy zapis potomk\u00f3w Ezawa. Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 to zaskakuj\u0105c\u0105 decyzj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":19734,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":["post-20673","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-torah"],"yoast_head":"\nNiewybrany brat i narracja o wybraniu<\/h2>\n
Jezus i inni<\/h2>\n
Zako\u0144czenie<\/h2>\n