Niewiele scen w Biblii jest r\u00f3wnie mrocznych i niepokoj\u0105cych jak ta opisana w 28. rozdziale Pierwszej Ksi\u0119gi Samuela. Pierwszy kr\u00f3l Izraela, niegdy\u015b wybrany przez Boga i obdarzony przez Niego moc\u0105, przebiera si\u0119, wyrusza noc\u0105 w drog\u0119 trwaj\u0105c\u0105 mniej wi\u0119cej od trzech do sze\u015bciu godzin, zale\u017cnie od tego, czy podr\u00f3\u017cowa\u0142 pieszo, czy konno, i udaje si\u0119 do medium w Endor (Ein Dor). Wojska filisty\u0144skie zgromadzi\u0142y si\u0119 do bitwy, Saul jest przera\u017cony, a PAN nie odpowiada mu ju\u017c ani przez sny, ani przez prorok\u00f3w, ani przez kap\u0142a\u0144skie urim i tummim.<\/p>\n
Zdesperowany i szukaj\u0105cy wskaz\u00f3wki Saul prosi kobiet\u0119, aby wywo\u0142a\u0142a dla niego zmar\u0142ego proroka Samuela. Dlaczego jednak B\u00f3g Izraela odmawia odpowiedzi na pytania kr\u00f3la Izraela? Odpowiedzi nale\u017cy szuka\u0107 we wcze\u015bniejszych czynach samego Saula.<\/p>\n
Amalekici zaatakowali Izraela nied\u0142ugo po wyj\u015bciu z Egiptu, uderzaj\u0105c na tych, kt\u00f3rzy byli zm\u0119czeni, os\u0142abieni i pozostawali w tyle (Pwt 25,17\u201318). Z powodu ich nieustannej wrogo\u015bci PAN zapowiedzia\u0142, \u017ce pewnego dnia dosi\u0119gnie ich s\u0105d (Wj 17,8\u201316; Pwt 25,19).\u00a0Wiele pokole\u0144 p\u00f3\u017aniej B\u00f3g nakaza\u0142 Saulowi wykona\u0107 ten wyrok:<\/p>\n
\u201eId\u017a wi\u0119c teraz, pobij Amaleka i ob\u0142\u00f3\u017c kl\u0105tw\u0105 wszystko, co jest jego w\u0142asno\u015bci\u0105\u201d (1 Sm 15,3).<\/em><\/p>\n Saul pokona\u0142 Amalekit\u00f3w, lecz nie wykona\u0142 Bo\u017cego nakazu. Oszcz\u0119dzi\u0142 kr\u00f3la Agaga oraz zachowa\u0142 najlepsze zwierz\u0119ta i najcenniejszy dobytek, niszcz\u0105c jedynie to, co sam uzna\u0142 za bezwarto\u015bciowe (1 Sm 15,8\u20139). Saul utrzymywa\u0142, \u017ce by\u0142 pos\u0142uszny, lecz ocala\u0142e zwierz\u0119ta \u015bwiadczy\u0142y przeciwko niemu. Zrzuca\u0142 win\u0119 na lud, zabiega\u0142 o publiczne uznanie i w ko\u0144cu przyzna\u0142, \u017ce bardziej ba\u0142 si\u0119 ludzi ni\u017c PANA (1 Sm 15,13\u201314.21.24.30).<\/p>\n Samuel odpowiedzia\u0142, \u017ce pos\u0142usze\u0144stwo jest lepsze od ofiary, i oznajmi\u0142, \u017ce odrzucenie s\u0142owa Boga kosztowa\u0142o Saula kr\u00f3lestwo. Doda\u0142 r\u00f3wnie\u017c: \u201eBo op\u00f3r jest jak grzech wr\u00f3\u017cbiarstwa\u201d (1 Sm 15,23). S\u0142owa wypowiedziane w 15. rozdziale Pierwszej Ksi\u0119gi Samuela okaza\u0142y si\u0119 niezwykle prorocze w \u015bwietle tego, co wydarzy\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej (1 Sm 28).<\/p>\n Samuel umar\u0142, Filistyni zgromadzili si\u0119 w Szunem, a Saul by\u0142 przera\u017cony. Zwraca\u0142 si\u0119 do PANA, lecz nie otrzymywa\u0142 odpowiedzi ani przez sny, ani przez urim, ani przez prorok\u00f3w (1 Sm 28,6).\u00a0Samuel wyja\u015bni\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej, dlaczego Saul traci kr\u00f3lestwo: odrzuci\u0142 s\u0142owo PANA. Saul chcia\u0142 otrzyma\u0107 nowe przes\u0142anie, kt\u00f3re rozwi\u0105za\u0142oby jego obecny kryzys, nie odpowiadaj\u0105c jednak na przes\u0142anie, kt\u00f3re otrzyma\u0142 wcze\u015bniej.<\/p>\n Zamiast si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107, Saul uda\u0142 si\u0119 do mieszkaj\u0105cej w Endor kobiety, medium wywo\u0142uj\u0105cego duchy zmar\u0142ych. Ironia tej sytuacji jest bolesna. Saul wcze\u015bniej usun\u0105\u0142 z kraju ludzi zajmuj\u0105cych si\u0119 wywo\u0142ywaniem duch\u00f3w, a teraz sam, w przebraniu, wyruszy\u0142 po pomoc do jednej z takich os\u00f3b. Kr\u00f3l, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 s\u0142ucha\u0107 Samuela za jego \u017cycia, teraz pr\u00f3bowa\u0142 przywo\u0142a\u0107 go spo\u015br\u00f3d umar\u0142ych. Saul oczekiwa\u0142 innych rezultat\u00f3w, samemu nie chc\u0105c si\u0119 zmieni\u0107.<\/p>\n Kiedy kr\u00f3l Saul wraz z dwoma lud\u017ami przyby\u0142 incognito do domu medium, czytamy:<\/p>\n \u201eSaul wi\u0119c zmieni\u0142 sw\u00f3j wygl\u0105d, w\u0142o\u017cywszy inne szaty, i poszed\u0142 wraz z dwoma m\u0119\u017cami. Przybyli do tej kobiety noc\u0105. I rzek\u0142: \u00abProsz\u0119 ci\u0119, powr\u00f3\u017c mi przez ducha i spraw, niech przyjdzie ten, kt\u00f3rego ci wymieni\u0119\u00bb. Odpowiedzia\u0142a mu kobieta: \u00abWiesz chyba, co uczyni\u0142 Saul: wyniszczy\u0142 wr\u00f3\u017cbit\u00f3w i wieszczk\u00f3w w kraju. Czemu wi\u0119c zastawiasz pu\u0142apk\u0119 na moje \u017cycie, by mnie narazi\u0107 na \u015bmier\u0107?\u00bb Saul przysi\u0105g\u0142 jej na PANA, m\u00f3wi\u0105c: \u00abNa \u017cycie PANA! Nie b\u0119dziesz ukarana z tego powodu\u00bb\u201d (1 Sm 28,8\u201310).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Kiedy kobieta nabra\u0142a dostatecznej pewno\u015bci, \u017ce nic jej nie grozi, zapyta\u0142a:<\/p>\n \u201eKogo mam wywo\u0142a\u0107?\u201d Odpowiedzia\u0142: \u201eWywo\u0142aj mi Samuela\u201d (1 Sm 28,11).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Pro\u015bba ta bez w\u0105tpienia musia\u0142a j\u0105 zaskoczy\u0107, poniewa\u017c Samuel by\u0142 prorokiem, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 u boku kr\u00f3la Saula. Ich imiona cz\u0119sto ze sob\u0105 \u0142\u0105czono, szczeg\u00f3lnie w zwi\u0105zku z przeprowadzon\u0105 w ca\u0142ym kraju walk\u0105 z praktykami wywo\u0142ywania duch\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 Saul podj\u0105\u0142 nied\u0142ugo wcze\u015bniej pod wp\u0142ywem Samuela.<\/p>\n \u201eGdy kobieta zobaczy\u0142a Samuela, zawo\u0142a\u0142a g\u0142o\u015bno do Saula: \u00abCzemu mnie oszuka\u0142e\u015b? Ty\u015b jest Saul!\u00bb\u201d (1 Sm 28,12).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Nie jest \u0142atwo ustali\u0107, w jaki spos\u00f3b kobieta dosz\u0142a do trafnego wniosku, \u017ce stoi przed ni\u0105 w\u0142a\u015bnie kr\u00f3l Saul. By\u0107 mo\u017ce zdradzi\u0142a go pewno\u015b\u0107, z jak\u0105 wcze\u015bniej z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119. Z tekstu wynika jednak, \u017ce to, co zobaczy\u0142a, ogromnie j\u0105 zaskoczy\u0142o, a nawet przerazi\u0142o. Saul natychmiast zapyta\u0142:<\/p>\n \u201eNie obawiaj si\u0119! Co widzisz?\u201d (1 Sm 28,13).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Odpowied\u017a kobiety jest niezwykle interesuj\u0105ca, zw\u0142aszcza gdy przyjrzymy si\u0119 jej s\u0142owom w hebrajskim oryginale:<\/p>\n \u201eWidz\u0119 istot\u0119 bosk\u0105 wychodz\u0105c\u0105 z ziemi. (\u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd \u05e8\u05b8\u05d0\u05b4\u05d9\u05ea\u05b4\u05d9 \u05e2\u05b9\u05dc\u05b4\u05d9\u05dd \u05de\u05b4\u05df\u05be\u05d4\u05b8\u05d0\u05b8\u05e8\u05b6\u05e5,<\/strong> elohim ra\u2019iti olim min-ha\u2019aretz)\u201d (1 Sm 28,13).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n W najbardziej dos\u0142ownym przek\u0142adzie s\u0142owa kobiety skierowane do Saula brzmi\u0105: \u201eWidzia\u0142am elohim<\/em> (bog\u00f3w\/istoty boskie) wychodz\u0105cych z ziemi\u201d. Zar\u00f3wno \u05d0\u05b1\u05dc\u05b9\u05d4\u05b4\u05d9\u05dd<\/strong> (elohim<\/em>), jak i \u05e2\u05b9\u05dc\u05b4\u05d9\u05dd<\/strong> (olim<\/em>, \u201ewychodz\u0105cy\/wst\u0119puj\u0105cy\u201d) maj\u0105 gramatycznie form\u0119 liczby mnogiej. Dlatego najbardziej bezpo\u015brednim przek\u0142adem pod wzgl\u0119dem gramatycznym jest: \u201eWidzia\u0142am istoty boskie wychodz\u0105ce z ziemi\u201d.<\/p>\n Saul, ca\u0142kowicie poch\u0142oni\u0119ty swoim celem i niezwa\u017caj\u0105cy na nic innego (od pewnego czasu nawet nic nie jad\u0142) dopytywa\u0142:<\/p>\n \u201eJak wygl\u0105da?\u201d Odpowiedzia\u0142a: \u201eWychodzi starzec, a jest on okryty p\u0142aszczem\u201d. Saul pozna\u0142, \u017ce to Samuel, i pad\u0142 przed nim twarz\u0105 na ziemi\u0119, oddaj\u0105c mu pok\u0142on (1 Sm 28,14).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Hebrajskie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce tutaj p\u0142aszcz to me\u02bfil<\/strong> (\u05de\u05b0\u05e2\u05b4\u05d9\u05dc) – charakterystyczna szata wierzchnia kojarzona z prorokami, kap\u0142anami i osobami piastuj\u0105cymi wysokie stanowiska. Wcze\u015bniej w tej samej ksi\u0119dze Samuel zosta\u0142 wyra\u017anie przedstawiony jako kto\u015b, kto nosi\u0142 me\u02bfil<\/em>. Jego matka co roku przygotowywa\u0142a dla niego \u201ema\u0142y p\u0142aszcz\u201d, gdy s\u0142u\u017cy\u0142 przed PANEM (1 Sm 2,19).\u00a0P\u0142aszcz przywo\u0142ywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c niezwykle silne osobiste wspomnienie Saula. W 1 Sm 15,27\u201328, gdy Samuel odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119, by odej\u015b\u0107, Saul chwyci\u0142 skraj jego p\u0142aszcza i rozdar\u0142 go. Samuel oznajmi\u0142 w\u00f3wczas:<\/p>\n \u201ePAN oderwa\u0142 dzi\u015b kr\u00f3lestwo izraelskie od ciebie\u201d.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Dlatego gdy medium opisa\u0142o starszego m\u0119\u017cczyzn\u0119 okrytego prorockim p\u0142aszczem, Saul natychmiast rozpozna\u0142 w tej postaci Samuela. Szata, wiek Samuela oraz nadprzyrodzone okoliczno\u015bci tego wydarzenia razem przekona\u0142y go, \u017ce rzeczywi\u015bcie ma przed sob\u0105 proroka.<\/p>\n Najbardziej naturalne odczytanie tego rozdzia\u0142u prowadzi do wniosku, \u017ce postaci\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 ukaza\u0142a, rzeczywi\u015bcie by\u0142 Samuel, cho\u0107 tekst przedstawia jego pojawienie si\u0119 jako co\u015b, co przekracza\u0142o oczekiwania kobiety i pozostawa\u0142o poza jej kontrol\u0105. Ona sama by\u0142a zaskoczona, wstrz\u0105\u015bni\u0119ta i przera\u017cona. Co wi\u0119cej, narrator wielokrotnie nazywa t\u0119 posta\u0107 \u201eSamuelem\u201d. R\u00f3wnie\u017c przekazane przez niego przes\u0142anie jest ca\u0142kowicie zgodne z tym, co prorok g\u0142osi\u0142 ju\u017c za \u017cycia. B\u00f3g w swojej suwerenno\u015bci sprawi\u0142, \u017ce Samuel si\u0119 ukaza\u0142, aby w dramatyczny spos\u00f3b potwierdzi\u0107 wcze\u015bniej og\u0142oszony wyrok. Samuel zapyta\u0142 Saula:<\/p>\n \u201eDlaczego nie dajesz mi spokoju i wywo\u0142ujesz mnie?\u201d (1 Sm 28,15).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Trwaj\u0105c w swoim nierozumnym uporze, Saul wyja\u015bni\u0142, \u017ce Filistyni wyst\u0105pili przeciwko niemu, a B\u00f3g si\u0119 od niego odwr\u00f3ci\u0142. Odpowied\u017a Samuela by\u0142a druzgoc\u0105ca:<\/p>\n \u201eDlaczego wi\u0119c pytasz mnie, skoro PAN odst\u0105pi\u0142 ci\u0119 i sta\u0142 si\u0119 twoim wrogiem?\u201d (1 Sm 28,16).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Nast\u0119pnie Samuel bezpo\u015brednio powi\u0105za\u0142 obecny kryzys Saula z jego wcze\u015bniejszym niepos\u0142usze\u0144stwem:<\/p>\n \u201ePoniewa\u017c nie us\u0142ucha\u0142e\u015b g\u0142osu PANA i nie wykona\u0142e\u015b Jego pal\u0105cego gniewu nad Amalekiem, dlatego PAN post\u0119puje z tob\u0105 w ten spos\u00f3b dzisiaj\u201d (1 Sm 28,18).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Na pierwszy rzut oka 28. rozdzia\u0142 Pierwszej Ksi\u0119gi Samuela zdaje si\u0119 pozostawa\u0107 w sprzeczno\u015bci z p\u00f3\u017aniejszym opisem \u015bmierci Saula zawartym w 10. rozdziale Pierwszej Ksi\u0119gi Kronik. Pierwsza Ksi\u0119ga Samuela m\u00f3wi, \u017ce Saul \u201eradzi\u0142 si\u0119 PANA\u201d (1 Sm 28,6), podczas gdy Ksi\u0119ga Kronik stwierdza, \u017ce \u201enie radzi\u0142 si\u0119 PANA\u201d (1 Krn 10,14).<\/p>\n \u201eSaul umar\u0142 na skutek w\u0142asnej niewierno\u015bci, jakiej dopu\u015bci\u0142 si\u0119 wzgl\u0119dem PANA, wobec s\u0142owa Pa\u0144skiego, kt\u00f3rego nie zachowa\u0142. Zasi\u0119ga\u0142 on nawet rady u wr\u00f3\u017cbiarki, a nie radzi\u0142 si\u0119 PANA; On wi\u0119c zes\u0142a\u0142 na niego \u015bmier\u0107\u201d (1 Krn 10,13\u201314).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Hebrajski tekst pomaga zrozumie\u0107 t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119. W 1 Sm 28,6 pojawia si\u0119 czasownik \u05e9\u05b8\u05c1\u05d0\u05b7\u05dc (sha\u2019al<\/em>), oznaczaj\u0105cy \u201epyta\u0107\u201d lub \u201ezasi\u0119ga\u0107 rady\u201d: Saul zwraca\u0142 si\u0119 do PANA, aby uzyska\u0107 od Niego odpowied\u017a. Ksi\u0119ga Kronik pos\u0142uguje si\u0119 natomiast innym czasownikiem – \u05d3\u05b8\u05bc\u05e8\u05b7\u05e9\u05c1 (darash<\/em>) – podkre\u015blaj\u0105c w ten spos\u00f3b, \u017ce Saul tak naprawd\u0119 nie szuka\u0142 PANA z wierno\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 relacji przymierza.<\/p>\n Upadek Saula wskazuje na co\u015b, co wykracza poza jego osobist\u0105 histori\u0119: Izrael potrzebowa\u0142 lepszego kr\u00f3la. Kiedy lud po raz pierwszy za\u017c\u0105da\u0142 w\u0142adcy podobnego do kr\u00f3l\u00f3w s\u0105siednich narod\u00f3w, Samuel przypomnia\u0142 Izraelitom o tym, o czym zapomnieli: \u201ePAN, B\u00f3g wasz, jest kr\u00f3lem waszym\u201d (1 Sm 12,12).<\/em> Ludzki kr\u00f3l Izraela mia\u0142 zatem sprawowa\u0107 w\u0142adz\u0119 pod zwierzchnictwem Boga i wiernie s\u0142ucha\u0107 Jego s\u0142owa. I w\u0142a\u015bnie w tym Saul zawi\u00f3d\u0142.<\/p>\n Saul odrzuci\u0142 Bo\u017cy nakaz, broni\u0142 w\u0142asnego honoru i szuka\u0142 Bo\u017cych wskaz\u00f3wek bez prawdziwej skruchy. Jezus natomiast by\u0142 ca\u0142kowicie pos\u0142uszny Ojcu, nawet wtedy, gdy pos\u0142usze\u0144stwo prowadzi\u0142o Go do cierpienia i \u015bmierci. Tam, gdzie Saul ba\u0142 si\u0119 ludzi, Chrystus pozosta\u0142 wierny Bogu. Tam, gdzie Saul pr\u00f3bowa\u0142 zachowa\u0107 swoje kr\u00f3lestwo, Jezus odda\u0142 w\u0142asne \u017cycie i otrzyma\u0142 kr\u00f3lestwo, kt\u00f3re trwa na wieki.<\/p>\n Ewangelia g\u0142osi, \u017ce Jezus wzi\u0105\u0142 na siebie s\u0105d, na kt\u00f3ry zas\u0142uguj\u0105 zbuntowani ludzie, tacy jak Saul i tacy jak my. Dzi\u0119ki Jego \u015bmierci i zmartwychwstaniu grzesznicy nie musz\u0105 ju\u017c pozostawa\u0107 w ciemno\u015bci ani by\u0107 odci\u0119ci od Boga. Ci, kt\u00f3rzy si\u0119 nawracaj\u0105 i pok\u0142adaj\u0105 ufno\u015b\u0107 w Chrystusie, otrzymuj\u0105 przebaczenie, pojednanie i Ducha \u015awi\u0119tego. Nie potrzebujemy zakazanych dr\u00f3g, aby si\u0119ga\u0107 poza granic\u0119 \u015bmierci, poniewa\u017c zmartwychwsta\u0142y Kr\u00f3l pokona\u0142 \u015bmier\u0107 i otworzy\u0142 nam drog\u0119 do Ojca.<\/p>\n Droga Saula do Endor rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 na d\u0142ugo przed tamt\u0105 nocn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105 w ciemno\u015bci. Zaczyna\u0142a si\u0119 za ka\u017cdym razem, gdy s\u0142ysza\u0142 s\u0142owo PANA, lecz wybiera\u0142 w\u0142asny os\u0105d, broni\u0142 w\u0142asnego honoru i odk\u0142ada\u0142 nawr\u00f3cenie na p\u00f3\u017aniej. Nadal prosi\u0142 Boga o odpowiedzi, ale nie szuka\u0142 ju\u017c naprawd\u0119 samego Boga.\u00a0To rozr\u00f3\u017cnienie pozostaje aktualne tak\u017ce dzisiaj. Mo\u017cemy pragn\u0105\u0107 wskaz\u00f3wek lub ulgi, a jednocze\u015bnie opiera\u0107 si\u0119 prawdzie, kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g ju\u017c przed nami postawi\u0142. Historia Saula nie musi jednak sta\u0107 si\u0119 nasz\u0105 histori\u0105. Kiedy Pismo \u015awi\u0119te ujawnia nasze niepos\u0142usze\u0144stwo, nie musimy kry\u0107 si\u0119 za przebraniem, wym\u00f3wkami ani pozorami pobo\u017cno\u015bci. Mo\u017cemy wyj\u015b\u0107 na \u015bwiat\u0142o, wyzna\u0107 prawd\u0119 i powr\u00f3ci\u0107 do Boga, kt\u00f3rego ostrze\u017cenia s\u0105 wyrazem mi\u0142osierdzia.\u00a0Saul szuka\u0142 nowego s\u0142owa, poniewa\u017c nie chcia\u0142 by\u0107 pos\u0142uszny temu, kt\u00f3re ju\u017c otrzyma\u0142. M\u0105drzejsz\u0105 drog\u0105 jest nawr\u00f3cenie, poniewa\u017c ci, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 szukaj\u0105 PANA, zaczynaj\u0105 od s\u0142uchania g\u0142osu, kt\u00f3ry On ju\u017c im da\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niewiele scen w Biblii jest r\u00f3wnie mrocznych i niepokoj\u0105cych jak ta opisana w 28. rozdziale Pierwszej Ksi\u0119gi Samuela. Pierwszy kr\u00f3l Izraela, niegdy\u015b wybrany przez Boga i obdarzony przez Niego moc\u0105, przebiera si\u0119, wyrusza noc\u0105 w drog\u0119 trwaj\u0105c\u0105 mniej wi\u0119cej od trzech do sze\u015bciu godzin, zale\u017cnie od tego, czy podr\u00f3\u017cowa\u0142 pieszo, czy konno, i udaje si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":26114,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[530,487],"tags":[],"class_list":["post-26436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblia-hebrajska","category-hot-topic-pl"],"yoast_head":"\nDroga do Endor<\/h4>\n
Czy to naprawd\u0119 by\u0142 Samuel?<\/h4>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
Saul pyta\u0142, ale tak naprawd\u0119 nie szuka\u0142 Boga<\/h4>\n
\n
Wierny Kr\u00f3l<\/h4>\n
Zako\u0144czenie<\/h4>\n