Niewiele wydarze\u0144 w historii Izraela budzi taki niepok\u00f3j jak zdobycie Arki Przymierza. PAN zasiada\u0142 na tronie ponad znajduj\u0105cymi si\u0119 na niej cherubami (1 Sm 4,4), a mimo to wojska Izraela zosta\u0142y rozgromione, za\u015b Arka dosta\u0142a si\u0119 w r\u0119ce Filistyn\u00f3w. Na staro\u017cytnym Bliskim Wschodzie zwyci\u0119stwo w bitwie cz\u0119sto postrzegano jako dow\u00f3d na to, kt\u00f3ry b\u00f3g jest pot\u0119\u017cniejszy. Umieszczenie Arki w \u015bwi\u0105tyni Dagona mog\u0142o wi\u0119c oznacza\u0107, \u017ce to Dagon odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo.<\/p>\n
Wszystko, co wydarzy\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, ca\u0142kowicie obali\u0142o ten wniosek. Ka\u017cdego ranka Dagon le\u017ca\u0142 powalony przed Ark\u0105, a\u017c w ko\u0144cu jego odci\u0119ta g\u0142owa i d\u0142onie znalaz\u0142y si\u0119 na progu \u015bwi\u0105tyni (1 Sm 5,4). B\u00f3g, kt\u00f3ry wydawa\u0142 si\u0119 pokonany, wcale pokonany nie by\u0142. Aby jednak dostrzec pe\u0142n\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 tej historii, przyjrzyjmy si\u0119 kunsztownej hebrajskiej grze s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rej nie spos\u00f3b w pe\u0142ni zachowa\u0107 w przek\u0142adzie.<\/p>\n
Hebrajski narrator jeszcze mocniej podkre\u015bla ten niezwyk\u0142y zwrot wydarze\u0144. Dagon traci swoje \u201er\u0119ce\u201d, a zaraz potem czytamy, \u017ce \u201er\u0119ka PANA zaci\u0105\u017cy\u0142a\u201d nad mieszka\u0144cami Aszdodu (1 Sm 5,6). Dagon nie ma ju\u017c r\u0105k. R\u0119ka PANA jest wsz\u0119dzie.<\/p>\n
W przek\u0142adzie \u0142atwo przeoczy\u0107 jeszcze jedn\u0105 gr\u0119 s\u0142\u00f3w. W 1 Sm 4,18 Heli zostaje opisany nie tylko jako cz\u0142owiek stary, lecz r\u00f3wnie\u017c \u201eci\u0119\u017cki\u201d (\u05db\u05b8\u05bc\u05d1\u05b5\u05d3, kaved<\/em>). Nast\u0119pnie jego synowa op\u0142akuje odej\u015bcie \u201echwa\u0142y\u201d (\u05db\u05b8\u05bc\u05d1\u05d5\u05b9\u05d3, kavod<\/em>) (1 Sm 4,21\u201322). S\u0142owa \u05db\u05b8\u05bc\u05d1\u05b5\u05d3 (kaved<\/em>, \u201eci\u0119\u017cki\u201d) i \u05db\u05b8\u05bc\u05d1\u05d5\u05b9\u05d3 (kavod<\/em>, \u201echwa\u0142a\u201d) nale\u017c\u0105 do tej samej hebrajskiej rodziny s\u0142\u00f3w, opartej na rdzeniu \u05db\u05d1\u05d3 (k-b-d), zwi\u0105zanym z ci\u0119\u017carem, czci\u0105 i chwa\u0142\u0105. A ju\u017c w nast\u0119pnym rozdziale to r\u0119ka samego PANA staje si\u0119 \u201eci\u0119\u017cka\u201d nad Filistynami (1 Sm 5,6).<\/p>\n W rozdziale 6 filisty\u0144scy kap\u0142ani m\u00f3wi\u0105 ludowi, aby \u201eoddali chwa\u0142\u0119\u201d (kavod<\/em>) Bogu Izraela, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce w\u00f3wczas \u201euczyni l\u017cejsz\u0105 swoj\u0105 r\u0119k\u0119\u201d (\u05d9\u05b8\u05e7\u05b5\u05dc \u05d0\u05b6\u05ea\u05be\u05d9\u05b8\u05d3\u05d5\u05b9) nad nimi (1 Sm 6,5). Izrael s\u0105dzi, \u017ce chwa\u0142a odesz\u0142a. Filistyni przekonuj\u0105 si\u0119, jak wielki ci\u0119\u017car mo\u017ce mie\u0107 ta chwa\u0142a.<\/strong><\/p>\n Nawi\u0105zania do Wyj\u015bcia staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej wyra\u017ane. Filistyni pytaj\u0105: \u201eDlaczego upieracie si\u0119 w sercach waszych, tak jak upierali si\u0119 Egipcjanie i faraon?\u201d (1 Sm 6,6). Czasownik przet\u0142umaczony tutaj jako \u201eupiera\u0107 si\u0119\u201d (\u05db\u05b4\u05bc\u05d1\u05b0\u05bc\u05d3\u05d5\u05bc, kibbedu<\/em>) dos\u0142ownie oznacza uczyni\u0107 serce \u201eci\u0119\u017ckim\u201d i pochodzi od rdzenia \u05db\u05d1\u05d3 (kaved<\/em>).<\/p>\n Czasownik \u05e9\u05c1\u05dc\u05d7 (shalach<\/em>), u\u017cyty na okre\u015blenie odes\u0142ania Arki, jest tym samym czasownikiem, kt\u00f3rego u\u017cyto, gdy faraon wypuszcza Izraela z Egiptu, a sam narrator wyra\u017anie wskazuje na to powi\u0105zanie (1 Sm 6,6). Egipt zatrzyma\u0142 lud Boga i cierpia\u0142, dop\u00f3ki go nie wypu\u015bci\u0142; Filistea zatrzymuje Ark\u0119 i cierpi, dop\u00f3ki jej nie odda. Filistyni zwracaj\u0105 j\u0105 nawet wraz ze z\u0142otymi przedmiotami, co przywodzi na my\u015bl wyj\u015bcie Izraelit\u00f3w z Egiptu ob\u0142adowanych kosztowno\u015bciami zabranymi Egipcjanom (Wj 12,35\u201336). Ci, kt\u00f3rzy pojmali Ark\u0119, stali si\u0119 faraonem; sama Arka prze\u017cywa w\u0142asne wyj\u015bcie.<\/p>\n Filistyni wymy\u015blili niezwykle pomys\u0142ow\u0105 pr\u00f3b\u0119. Umie\u015bcili Ark\u0119 na nowym wozie zaprz\u0119\u017conym w dwie karmi\u0105ce krowy, kt\u00f3rych ciel\u0119ta, nazwane \u201eich synami\u201d (\u05d1\u05b0\u05bc\u05e0\u05b5\u05d9\u05d4\u05b6\u05dd, beneihem<\/em>), pozostawili zamkni\u0119te w zagrodzie. Ka\u017cdy instynkt powinien ci\u0105gn\u0105\u0107 krowy z powrotem. Tymczasem \u201eposz\u0142y one prost\u0105 drog\u0105 w kierunku Bet-Szemesz. Sz\u0142y jednym go\u015bci\u0144cem, rycz\u0105c i nie zbaczaj\u0105c ani w prawo, ani w lewo\u201d (1 Sm 6,12). Ich ryk podkre\u015bla, \u017ce krowy pod\u0105\u017caj\u0105 wbrew w\u0142asnemu instynktowi.<\/p>\n Scena ta mo\u017ce przywodzi\u0107 na my\u015bl zwierz\u0119ta Noego wchodz\u0105ce do arki, prawdopodobnie r\u00f3wnie\u017c wbrew instynktowi i pozostawiaj\u0105ce swoje m\u0142ode. Mo\u017ce tak\u017ce stanowi\u0107 echo historii Anny, kt\u00f3ra karmi Samuela piersi\u0105, a nast\u0119pnie rozstaje si\u0119 z nim, aby m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 PANU w Szilo (1 Sm 1,22\u201328). Co znamienne, ciel\u0119ta zostaj\u0105 tutaj nazwane \u201esynami\u201d kr\u00f3w (\u05d1\u05b0\u05bc\u05e0\u05b5\u05d9\u05d4\u05b6\u05dd), gdzie u\u017cyto tego samego okre\u015blenia. Nie da si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce narrator \u015bwiadomie zamierzy\u0142 to powi\u0105zanie, ale podobie\u0144stwo pozostaje uderzaj\u0105ce: w obu scenach matka zostaje rozdzielona ze swoim potomstwem w s\u0142u\u017cbie PANU.<\/p>\n Przekroczenie granicy ziemi Izraela nie sprawia, \u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Boga staje si\u0119 mniej niebezpieczna. Mieszka\u0144cy Bet-Szemesz raduj\u0105 si\u0119 i sk\u0142adaj\u0105 ofiary, a jednak niekt\u00f3rzy z nich zostaj\u0105 ukarani za to, \u017ce nie okazali Arce nale\u017cnej czci (1 Sm 6,19). Tekst hebrajski m\u00f3wi, \u017ce \u201ezagl\u0105dali do Arki PANA\u201d lub \u201epatrzyli na Ark\u0119 PANA\u201d (\u05db\u05b4\u05bc\u05d9 \u05e8\u05b8\u05d0\u05d5\u05bc \u05d1\u05b7\u05bc\u05d0\u05b2\u05e8\u05d5\u05b9\u05df \u05d9\u05b0\u05d4\u05d5\u05b8\u05d4), cho\u0107 trudno jednoznacznie ustali\u0107, na czym dok\u0142adnie polega\u0142o ich przewinienie. Staro\u017cytne tradycje tekstualne r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c co do liczby tych, kt\u00f3rzy ponie\u015bli \u015bmier\u0107. Niezale\u017cnie jednak od dok\u0142adnej rekonstrukcji tekstu, teologiczne przes\u0142anie tej opowie\u015bci jest jednoznaczne: Izrael nie ma wi\u0119kszego prawa ni\u017c Filistyni, by lekcewa\u017c\u0105co traktowa\u0107 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 JHWH. Arka trafia do domu Abinadaba, a jego syn Eleazar zostaje po\u015bwi\u0119cony, aby si\u0119 ni\u0105 opiekowa\u0107 (1 Sm 7,1). Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje fakt, \u017ce cho\u0107 Arka powr\u00f3ci\u0142a do Izraela, opowie\u015b\u0107 nie prowadzi jej z powrotem do Szilo. Od jej przybycia do Kiriat-Jearim mija dwadzie\u015bcia lat, zanim narrator opisuje, jak ca\u0142y Izrael zat\u0119skni\u0142 za PANEM (1 Sm 7,2). Arka pozosta\u0142a tam znacznie d\u0142u\u017cej, a\u017c do czasu, gdy Dawid sprowadzi\u0142 j\u0105 w kierunku Jerozolimy (2 Sm 6,2; 1 Krn 13,5\u20136).<\/p>\n Pozostaje pytanie: czy jakikolwiek nar\u00f3d wie, jak \u017cy\u0107 w obecno\u015bci JHWH?<\/strong><\/p>\n Samuel m\u00f3wi teraz do ludu:\u00a0\u201eJe\u015bli chcecie z ca\u0142ego serca nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do PANA, usu\u0144cie spo\u015br\u00f3d siebie obcych bog\u00f3w i asztarty\u201d (1 Sm 7,3).<\/p>\n Tym razem Izrael nie traktuje Arki jako narz\u0119dzia militarnej pot\u0119gi. Lud usuwa swoje bo\u017cki, wyznaje grzech, po\u015bci i powraca do PANA. Kiedy Filistyni ponownie atakuj\u0105, Izrael nie zabiera Arki na pole bitwy. Lud prosi Samuela, aby wo\u0142a\u0142 do PANA. Samuel sk\u0142ada ofiar\u0119 i wstawia si\u0119 za Izraelem, a PAN grzmi przeciwko Filistynom (1 Sm 7,7\u201310).<\/p>\n Kontrast jest wyra\u017any. W rozdziale 4 Izrael zabiera Ark\u0119 na bitw\u0119 i ponosi kl\u0119sk\u0119. W rozdziale 7 Izrael zwraca swoje serce ku Bogu, a B\u00f3g walczy za Izraela. Moc nigdy nie tkwi\u0142a w posiadaniu Arki. Moc nale\u017ca\u0142a do PANA.<\/strong><\/p>\n Arka symbolizowa\u0142a \u015bwi\u0119t\u0105 obecno\u015b\u0107 Boga po\u015br\u00f3d Izraela, a jednak nie mo\u017cna by\u0142o jej sobie przyw\u0142aszczy\u0107, wykorzystywa\u0107 do w\u0142asnych cel\u00f3w ani nad ni\u0105 panowa\u0107. W Nowym Testamencie motyw ten znajduje jeszcze g\u0142\u0119bsze wype\u0142nienie w Jezusie. Jan pisze, \u017ce \u201eS\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em i zamieszka\u0142o w\u015br\u00f3d nas\u201d (J 1,14). Grecki czasownik t\u0142umaczony jako \u201ezamieszka\u0142o\u201d to \u1f10\u03c3\u03ba\u03ae\u03bd\u03c9\u03c3\u03b5\u03bd (esk\u0113n\u014dsen<\/em>), pochodz\u0105cy od \u03c3\u03ba\u03b7\u03bd\u03cc\u03c9 (sk\u0113no\u014d<\/em>), oznaczaj\u0105cego \u201erozbi\u0107 namiot\u201d lub \u201ezamieszka\u0107 w namiocie\u201d. Sformu\u0142owanie u\u017cyte przez Jana wyra\u017anie przywo\u0142uje biblijny Przybytek, miejsce, w kt\u00f3rym chwa\u0142a Boga zamieszkiwa\u0142a po\u015br\u00f3d Izraela. Co znamienne, Jan natychmiast dodaje: \u201ei ogl\u0105dali\u015bmy Jego chwa\u0142\u0119\u201d. J\u0119zyk zamieszkiwania i chwa\u0142y nale\u017cy do \u015bwiata izraelskiej tradycji zwi\u0105zanej z sanktuarium. Teraz obrazy zwi\u0105zane z sanktuarium w niezwyk\u0142y spos\u00f3b skupiaj\u0105 si\u0119 w samym Jezusie. W Nim Bo\u017ca obecno\u015b\u0107 przysz\u0142a osobi\u015bcie i w ciele, aby zamieszka\u0107 po\u015br\u00f3d Jego ludu.<\/p>\n Historia ta dostarcza r\u00f3wnie\u017c niezwykle wymownej chrze\u015bcija\u0144skiej analogii typologicznej. Podobnie jak Arka, Jezus zosta\u0142 wydany w r\u0119ce wrog\u00f3w Izraela i zdawa\u0142 si\u0119 pokonany. A jednak Jego upokorzenie sta\u0142o si\u0119 miejscem, w kt\u00f3rym objawi\u0142o si\u0119 zwyci\u0119stwo Boga. Pawe\u0142 pisze, \u017ce przez krzy\u017c Chrystus \u201erozbroi\u0142 Zwierzchno\u015bci i W\u0142adze\u201d i odni\u00f3s\u0142 nad nimi triumf (Kol 2,15).<\/p>\n S\u0105 chwile, kiedy niebo zdaje si\u0119 milcze\u0107, z\u0142o wydaje si\u0119 zwyci\u0119\u017ca\u0107, a nadzieja le\u017cy przed nami roztrzaskana. Wtedy mo\u017cemy ulec pokusie, by wraz z Ikabodem wyszepta\u0107: \u201eOdesz\u0142a chwa\u0142a\u201d. Jednak Arka w \u015bwi\u0105tyni Dagona i Jezus w grobie opowiadaj\u0105 inn\u0105 histori\u0119. B\u00f3g mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 pokonany, nie przestaj\u0105c zasiada\u0107 na swoim tronie.\u00a0<\/strong><\/p>\n Ciemno\u015b\u0107 nie jest w stanie zgasi\u0107 Jego chwa\u0142y. Bo\u017cki, przed kt\u00f3rymi k\u0142ania si\u0119 \u015bwiat, nie pozostan\u0105 na swoich miejscach, a gr\u00f3b, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 Jezusa, nie by\u0142 w stanie Go zatrzyma\u0107. To, co wygl\u0105da na nieobecno\u015b\u0107 Boga, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 miejscem, w kt\u00f3rym Jego suwerenna moc objawi si\u0119 najpe\u0142niej.<\/p>\n Dlatego kiedy wiara zostaje zachwiana, a nadzieja wydaje si\u0119 pogrzebana, nie bierzcie milczenia za opuszczenie ani upokorzenia za kl\u0119sk\u0119. Zwr\u00f3\u0107cie swoje serca ku PANU. B\u00f3g, kt\u00f3ry powali\u0142 Dagona i wskrzesi\u0142 Jezusa z martwych, nadal dzia\u0142a z ca\u0142\u0105 moc\u0105.<\/strong><\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niewiele wydarze\u0144 w historii Izraela budzi taki niepok\u00f3j jak zdobycie Arki Przymierza. PAN zasiada\u0142 na tronie ponad znajduj\u0105cymi si\u0119 na niej cherubami (1 Sm 4,4), a mimo to wojska Izraela zosta\u0142y rozgromione, za\u015b Arka dosta\u0142a si\u0119 w r\u0119ce Filistyn\u00f3w. Na staro\u017cytnym Bliskim Wschodzie zwyci\u0119stwo w bitwie cz\u0119sto postrzegano jako dow\u00f3d na to, kt\u00f3ry b\u00f3g jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":26216,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[530],"tags":[],"class_list":["post-28122","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblia-hebrajska"],"yoast_head":"\nFilistea staje si\u0119 drugim Egiptem<\/h4>\n
Krowy, kt\u00f3re powinny zawr\u00f3ci\u0107<\/h4>\n
Izrael nie jest wyj\u0105tkiem<\/h4>\n
Izrael zwraca serce ku Bogu<\/h4>\n
Jezus i Arka<\/h4>\n
Zako\u0144czenie<\/h4>\n