W jaki sposób zbawienie „pochodzi od Żydów”?

Jeśli większość Żydów nie uznaje Jezusa za Mesjasza, jak Jezus mógł powiedzieć: „Zbawienie bierze początek od Żydów” (J 4,22)? Trudność pojawia się wtedy, gdy rozumiemy „zbawienie” wyłącznie jako przyjęcie Jezusa przez pojedynczego człowieka. W całym Piśmie Świętym zbawienie wiąże się przede wszystkim z działaniem Boga w historii, odnowieniem Jego ludu i Jego panowaniem. Jezus wskazuje na źródło tego zbawczego dzieła, nie twierdząc przy tym, że każdy Żyd uznaje jego wypełnienie. Nie chodzi więc jedynie o to, jaki odsetek ludzi przyjmuje zbawienie, lecz o to, przez kogo Bóg postanowił wypełnić swoją obietnicę.

Przy studni Jakuba Samarytanka pyta o dwa konkurujące ze sobą miejsca kultu: górę Garizim i Jerozolimę (J 4,20). Jezus odpowiada w kontekście sporu między dwiema wspólnotami, z których każda uważa się za dziedzica Izraela. Jego odpowiedź potwierdza, że Boży plan zbawienia, stopniowo objawiany w historii, jest zakorzeniony w tradycji judejskiej. Zaraz potem Jezus zapowiada jednak oddawanie czci Bogu niezależnie od którejkolwiek z tych gór –  w duchu i prawdzie (J 4,21–24). Żydowskie pochodzenie zbawienia nie ogranicza zatem jego zasięgu.

Berło Judy i zbawienie

Księga Izajasza dostarcza nam niezwykle ważnego biblijnego kontekstu. Zwiastun ogłasza pokój i zbawienie, a następnie woła: „Twój Bóg zaczął królować!” (Iz 52,7). Hebrajskie słowo oznaczające „zbawienie” lub „wyzwolenie” (יְשׁוּעָה, yeshuah) odnosi się do uwolnienia z niewoli i pełnego odnowienia Syjonu. Słowa „Twój Bóg zaczął królować” (מָלַךְ אֱלֹהָיִךְ, malakh Elohayikh) ogłaszają triumfalne królowanie Boga. Zbawienie oznacza tutaj, że Bóg urzeczywistnia swoje panowanie poprzez wyzwolenie. Jego zasięg obejmuje również narody, które stają się świadkami Jego zbawczej mocy (Iz 52,10).

Ten królewski motyw sięga błogosławieństwa Jakuba. Juda otrzymuje cześć od swoich braci i zostaje przedstawiony jako lew (Rdz 49,8–9). Następnie pada obietnica: „Nie zostanie odjęte berło od Judy” (Rdz 49,10). Użyte tu słowo (שֵׁבֶט, shevet) oznacza „laskę”, w tym przypadku berło królewskie. Fragment ten łączy panowanie Judy z posłuszeństwem ludów (Rdz 49,10–12).

Kiedy Jezus przedstawia ten argument, że zbawienie pochodzi od Judy, Judejczyków, czyli „Żydów”, Samarytanka natychmiast przyjmuje go bez słowa sprzeciwu. Zna swoją Torę (Samarytanie mają własną Torę, niezwykle zbliżoną do Tory Judejczyków) i doskonale wie, że JHWH obiecał obdarzyć pokolenie Judy królewską władzą, przez którą miało przyjść zbawienie (Rdz 49,8–9). Sam rozdział kończy się wyznaniem Samarytan, którzy rozpoznają w Jezusie „Zbawiciela świata” (J 4,42).

Zakończenie

Zbawienie pochodzi od Żydów, Judejczyków, ponieważ Bóg wybrał Judę i jego pokolenie, aby przez nie wypełnić swoją obietnicę, a nie dlatego, że każdy Żyd przyjmuje ją w swoim sercu. Jezus stoi przy studni Jakuba jako obiecany Król, dzierżący berło Judy, i Zbawiciel świata. To, że pochodzi z Izraela, nie ogranicza zasięgu Jego zbawienia; przeciwnie, właśnie stamtąd rozchodzi się ono na cały świat. Od Jerozolimy przez Samarię aż po wszystkie narody rozbrzmiewa wołanie: „Twój Bóg zaczął królować!”. Zbawienie rzeczywiście pochodzi, zgodnie z obietnicą, z pokolenia Judy!